Viêm phổi là gì?

Viêm phổi là tình trạng nhiễm trùng gây viêm tại một hoặc cả hai bên phổi. Bệnh có thể do nhiều tác nhân khác nhau gây ra, phổ biến gồm virus, vi khuẩn và một số loại nấm.

Khi các túi khí nhỏ trong phổi bị viêm và có thể chứa dịch hoặc mủ, hoạt động trao đổi khí có thể bị ảnh hưởng.

Mức độ viêm phổi rất khác nhau ở từng người. Có trường hợp triệu chứng tương đối nhẹ, nhưng cũng có trường hợp diễn biến nặng và cần điều trị tại bệnh viện.

9 dấu hiệu viêm phổi thường gặp

1. Ho kéo dài hoặc ho ngày càng nặng

Ho là một trong những triệu chứng thường gặp của viêm phổi.

Ban đầu, người bệnh có thể chỉ ho nhẹ nhưng sau đó tình trạng ho tăng dần.

Ho có thể:

• Ho khan.
• Ho có đờm.
• Ho nhiều hơn về đêm.
• Ho tăng khi hít sâu.
• Ho kéo dài không thuyên giảm.

Một số trường hợp đờm có thể có màu vàng hoặc xanh, tuy nhiên màu đờm không thể dùng đơn độc để xác định nguyên nhân là vi khuẩn hay virus.

Nếu ho kéo dài kèm sốt, khó thở hoặc đau ngực, bạn nên đi khám.

2. Sốt và ớn lạnh

Viêm phổi có thể gây sốt, đôi khi kèm:

• Ớn lạnh.
• Rét run.
• Đổ mồ hôi.
• Mệt mỏi.

Tuy nhiên, sốt cũng xuất hiện trong rất nhiều bệnh lý nhiễm trùng khác.

Điểm đáng chú ý là nếu sốt kéo dài hoặc tái diễn cùng với ho và các triệu chứng hô hấp, người bệnh nên được đánh giá để tìm nguyên nhân.

3. Khó thở

Đây là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý.

Người bệnh có thể cảm thấy:

“Hít vào không đủ hơi.”

Hoặc:

“Đi vài bước đã thấy hụt hơi.”

Khó thở có thể xuất hiện khi vận động hoặc trong trường hợp nặng có thể xảy ra ngay cả khi nghỉ ngơi.

Nếu tình trạng khó thở xuất hiện đột ngột hoặc ngày càng tăng, không nên tự theo dõi kéo dài tại nhà.

4. Đau ngực khi ho hoặc hít sâu

Một số người bị viêm phổi có thể xuất hiện đau hoặc khó chịu ở ngực.

Cơn đau có thể rõ hơn khi:

• Ho.
• Hít sâu.
• Cử động.
• Thở mạnh.

Tuy nhiên, đau ngực có rất nhiều nguyên nhân, trong đó có những nguyên nhân liên quan đến tim và mạch máu.

Vì vậy, nếu đau ngực dữ dội, đột ngột hoặc đi kèm khó thở, vã mồ hôi, choáng… cần được đánh giá y tế ngay.

5. Mệt mỏi, yếu sức bất thường

Khi cơ thể đang chống lại tình trạng nhiễm trùng, người bệnh có thể cảm thấy:

• Mệt mỏi.
• Uể oải.
• Yếu sức.
• Không muốn hoạt động.
• Khó thực hiện các công việc thường ngày.

Nếu mệt mỏi xuất hiện cùng ho, sốt và khó thở, bạn không nên chỉ nghĩ rằng mình “cảm cúm bình thường”.

6. Thở nhanh

Một số người bị viêm phổi có thể thở nhanh hơn bình thường.

Đặc biệt, ở trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, biểu hiện có thể không điển hình. Thay vì than khó thở, họ có thể chỉ:

• Thở nhanh.
• Mệt khi nói chuyện.
• Ăn uống kém.
• Ít hoạt động hơn bình thường.

Đây là lý do người chăm sóc cần chú ý đến những thay đổi bất thường về nhịp thở và tình trạng chung.

7. Buồn nôn, nôn hoặc chán ăn

Không phải tất cả người bị viêm phổi đều có triệu chứng tiêu hóa.

Tuy nhiên, một số trường hợp có thể xuất hiện:

• Chán ăn.
• Buồn nôn.
• Nôn.
• Khó chịu trong người.

Ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, các triệu chứng có thể không điển hình và dễ bị bỏ qua.

8. Đau đầu, đau nhức cơ thể

Một số trường hợp viêm phổi, đặc biệt khi liên quan đến nhiễm virus, có thể đi kèm:

• Đau đầu.
• Đau mỏi cơ.
• Đau nhức toàn thân.
• Cảm giác rét hoặc ớn lạnh.

Những biểu hiện này rất dễ khiến người bệnh nghĩ rằng mình chỉ bị cúm.

9. Lú lẫn hoặc thay đổi ý thức

Ở người lớn tuổi, viêm phổi đôi khi không biểu hiện bằng sốt cao rõ ràng.

Thay vào đó, người bệnh có thể:

• Lú lẫn.
• Ngủ nhiều bất thường.
• Giảm tỉnh táo.
• Yếu đi rõ rệt.
• Thay đổi hành vi.

Nếu người cao tuổi đột nhiên thay đổi trạng thái tinh thần kèm ho, sốt hoặc khó thở, cần được đưa đi kiểm tra sớm.

Viêm phổi khác cảm cúm như thế nào?

Đây là vấn đề khiến nhiều người dễ chủ quan.

Triệu chứng	Cảm cúm	Viêm phổi
Sốt	Thường gặp	Có thể gặp
Ho	Thường gặp	Thường gặp
Đau mỏi cơ thể	Có thể rõ	Có thể gặp
Mệt mỏi	Thường gặp	Có thể rõ
Khó thở	Không điển hình	Có thể xuất hiện
Đau ngực khi thở/ho	Ít điển hình	Có thể gặp
Thở nhanh	Không điển hình	Có thể xuất hiện
Diễn biến	Thường tự cải thiện	Có thể tiến triển nặng

Lưu ý: Không thể xác định viêm phổi chỉ dựa vào triệu chứng. Bác sĩ có thể cần thăm khám và chỉ định các xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh phù hợp.

Vì sao có thể bị viêm phổi?

Viêm phổi có thể do nhiều tác nhân.

? Virus

Một số loại virus đường hô hấp có thể gây viêm phổi.

? Vi khuẩn

Vi khuẩn cũng là một nguyên nhân quan trọng gây viêm phổi.

? Nấm

Một số loại nấm có thể gây viêm phổi, đặc biệt ở những người có hệ miễn dịch suy yếu.

? Viêm phổi do hít sặc

Thức ăn, dịch dạ dày hoặc các chất khác đi nhầm vào đường hô hấp có thể gây tổn thương và viêm phổi trong một số trường hợp.

Ai có nguy cơ viêm phổi nặng hơn?

Một số nhóm có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn, chẳng hạn:

• Trẻ nhỏ.
• Người cao tuổi.
• Người có bệnh tim hoặc phổi mạn tính.
• Người có hệ miễn dịch suy yếu.
• Người hút thuốc.
• Người mắc một số bệnh mạn tính.
• Người đang điều trị khiến hệ miễn dịch bị ảnh hưởng.

Điều này không có nghĩa người trẻ, khỏe mạnh không thể bị viêm phổi.

Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh.

Viêm phổi có nguy hiểm không?

Có thể.

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh, tình trạng sức khỏe và mức độ tổn thương phổi.

Trong trường hợp nặng, viêm phổi có thể gây:

• Thiếu oxy.
• Suy hô hấp.
• Nhiễm trùng lan rộng.
• Nhiễm trùng huyết.
• Các biến chứng liên quan đến phổi.

Do đó, phát hiện và điều trị phù hợp sớm có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt đối với nhóm nguy cơ cao.

7 dấu hiệu viêm phổi cần đi khám sớm

Bạn nên chủ động đi khám nếu:

? Ho và sốt kéo dài hoặc ngày càng nặng.

? Khó thở hoặc cảm giác hụt hơi.

? Đau ngực khi hít sâu hoặc ho.

? Thở nhanh bất thường.

? Cơ thể yếu, mệt nhiều.

? Triệu chứng hô hấp xuất hiện ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.

? Tình trạng không cải thiện hoặc diễn biến xấu sau vài ngày.

? Khi nào cần cấp cứu?

Không nên chờ đợi nếu xuất hiện:

• Khó thở nghiêm trọng.
• Môi hoặc mặt tím tái.
• Lú lẫn hoặc khó đánh thức.
• Đau ngực dữ dội.
• Ngất.
• Tình trạng suy kiệt nhanh chóng.
• Khó nói thành câu vì khó thở.

Đây có thể là những dấu hiệu cho thấy tình trạng hô hấp hoặc toàn thân đang nghiêm trọng.

Chẩn đoán viêm phổi bằng cách nào?

Khi nghi ngờ viêm phổi, bác sĩ có thể hỏi về:

• Thời gian xuất hiện triệu chứng.
• Ho và đặc điểm đờm.
• Sốt.
• Khó thở.
• Đau ngực.
• Tiền sử bệnh.
• Thuốc đang sử dụng.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

? Khám và nghe phổi

Đây là bước đánh giá ban đầu quan trọng.

? Xét nghiệm máu

Có thể giúp đánh giá tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng và tình trạng sức khỏe tổng thể.

? Chụp X-quang ngực

Trong trường hợp nghi ngờ viêm phổi, bác sĩ có thể chỉ định chẩn đoán hình ảnh để đánh giá tổn thương phổi.

? Các xét nghiệm khác

Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm tìm tác nhân gây bệnh hoặc các kiểm tra bổ sung.

Bị viêm phổi có tự điều trị tại nhà được không?

Điều này phụ thuộc vào mức độ bệnh và nguyên nhân.

Một số trường hợp nhẹ có thể được bác sĩ cho điều trị ngoại trú và theo dõi tại nhà.

Nhưng nếu bệnh nặng, người bệnh có thể cần điều trị tại bệnh viện.

Đặc biệt, không nên tự ý mua kháng sinh khi chưa được bác sĩ đánh giá.

Kháng sinh chỉ có tác dụng với một số bệnh nhiễm khuẩn và không điều trị được các nguyên nhân virus.

Việc sử dụng thuốc không đúng có thể khiến việc điều trị sau này khó khăn hơn.

Cách phòng ngừa viêm phổi

Không phải tất cả trường hợp viêm phổi đều có thể phòng ngừa hoàn toàn, nhưng bạn có thể giảm nguy cơ bằng những thói quen đơn giản.

1. Rửa tay thường xuyên

Giữ vệ sinh tay giúp hạn chế sự lây lan của nhiều tác nhân gây bệnh đường hô hấp.

2. Hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp

Đặc biệt trong thời gian có dịch hoặc khi bản thân thuộc nhóm nguy cơ cao.

3. Không hút thuốc

Hút thuốc có thể gây tổn thương hệ hô hấp và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh phổi.

4. Giữ môi trường sống thông thoáng

Không gian sạch sẽ, thông thoáng giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với một số tác nhân gây bệnh.

5. Tiêm chủng theo khuyến nghị

Một số loại vaccine có thể giúp phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng có khả năng gây viêm phổi. Việc tiêm loại vaccine nào và lịch tiêm ra sao phụ thuộc vào độ tuổi và tình trạng sức khỏe.

Viêm phổi nên khám khoa nào?

Nếu có triệu chứng nghi ngờ viêm phổi, bạn có thể khám tại:

Khoa Hô hấp hoặc Nội tổng quát.

Trong trường hợp triệu chứng nặng, đặc biệt là khó thở, đau ngực hoặc giảm ý thức, cần đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu thay vì chỉ đặt lịch khám thông thường.

Ho sốt kéo dài? Chủ động đặt lịch khám

Ho và sốt có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác nhau. Vì vậy, thay vì tự mua thuốc uống kéo dài, bạn nên đi khám nếu triệu chứng không cải thiện hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Bạn có thể chủ động tìm kiếm cơ sở y tế và đặt lịch khám online thông qua DatKhamNhanh.vn.

Việc đặt lịch trước giúp bạn chủ động hơn trong việc lựa chọn:

• Cơ sở y tế.
• Chuyên khoa.
• Bác sĩ.
• Thời gian đi khám.

? Đừng để một cơn ho kéo dài bị xem nhẹ chỉ vì nghĩ rằng “chắc vài hôm sẽ khỏi”.

Nếu ho đi kèm sốt, khó thở, đau ngực hoặc cơ thể yếu đi rõ rệt, hãy chủ động kiểm tra.

Những câu hỏi thường gặp về viêm phổi

Viêm phổi có phải lúc nào cũng sốt không?

Không. Một số người, đặc biệt người lớn tuổi hoặc có hệ miễn dịch suy yếu, có thể không sốt rõ ràng.

Ho bao lâu thì cần đi khám?

Không có một mốc thời gian duy nhất áp dụng cho tất cả mọi người. Nếu ho kéo dài, ngày càng nặng hoặc đi kèm khó thở, đau ngực, sốt hoặc mệt nhiều, bạn nên đi khám.

Viêm phổi có lây không?

Một số nguyên nhân gây viêm phổi, đặc biệt các tác nhân nhiễm trùng đường hô hấp, có thể lây truyền. Khả năng lây phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh.

Viêm phổi có tự khỏi không?

Một số trường hợp nhẹ có thể hồi phục với chăm sóc và điều trị phù hợp, nhưng không nên tự mặc định rằng mọi trường hợp đều tự khỏi. Một số người có thể diễn biến nặng và cần điều trị y tế.

Viêm phổi có nguy hiểm đến tính mạng không?

Có thể, đặc biệt khi bệnh diễn biến nặng hoặc xảy ra ở nhóm nguy cơ cao. Khó thở nghiêm trọng, tím tái, lú lẫn hoặc đau ngực dữ dội là những dấu hiệu cần được xử trí khẩn cấp.

Kết luận

Viêm phổi có thể bắt đầu bằng những triệu chứng rất quen thuộc như ho, sốt và mệt mỏi.

Chính vì vậy, nhiều người dễ nhầm bệnh với cảm cúm và tiếp tục tự điều trị tại nhà.

Tuy nhiên, nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, thở nhanh, sốt kéo dài hoặc tình trạng sức khỏe ngày càng xấu đi, bạn không nên chủ quan.

Đặc biệt với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền, việc đánh giá sớm càng quan trọng.

Ho không phải lúc nào cũng chỉ là ho. Khi cơ thể xuất hiện những dấu hiệu bất thường, chủ động đi khám là cách tốt hơn để biết chính xác nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp.