Trào ngược dạ dày – thực quản là gì?

Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) xảy ra khi dịch hoặc các chất trong dạ dày thường xuyên trào ngược lên thực quản, gây ra các triệu chứng khó chịu hoặc biến chứng.

Không phải ai bị trào ngược cũng có biểu hiện giống nhau.

Có người chủ yếu bị ợ nóng, ợ chua, trong khi người khác lại nổi bật với ho, khàn tiếng hoặc cảm giác vướng ở cổ họng.

Chính vì vậy, nhiều người có triệu chứng kéo dài nhưng không nghĩ nguyên nhân có thể liên quan đến hệ tiêu hóa.

9 dấu hiệu trào ngược dạ dày thường gặp

1. Ợ nóng, nóng rát sau xương ức

Đây là một trong những triệu chứng điển hình nhất.

Người bệnh có thể cảm thấy:

• Nóng rát từ vùng thượng vị hoặc ngực lan lên cổ.
• Khó chịu sau khi ăn.
• Cảm giác nóng tăng khi nằm.
• Nóng rát xuất hiện vào ban đêm.

Triệu chứng thường dễ nhận thấy hơn sau một bữa ăn nhiều hoặc khi nằm xuống ngay sau ăn.

2. Ợ chua, có vị axit trong miệng

Một dấu hiệu khác là cảm giác:

“Có chất chua hoặc đắng trào lên cổ họng.”

Một số người có thể cảm nhận rõ vị axit hoặc thức ăn trào ngược lên miệng.

Nếu hiện tượng này xảy ra thường xuyên, đặc biệt sau ăn hoặc khi nằm, bạn nên chú ý đến khả năng trào ngược.

3. Cảm giác thức ăn hoặc dịch trào ngược lên cổ

Không phải lúc nào người bệnh cũng cảm thấy nóng rát.

Một số trường hợp lại có cảm giác:

• Thức ăn trào lên.
• Dịch từ dạ dày lên cổ.
• Có chất lỏng hoặc thức ăn xuất hiện trong miệng.
• Khó chịu sau khi cúi người hoặc nằm xuống.

Đây là triệu chứng khá đặc trưng của tình trạng trào ngược.

4. Ho kéo dài không rõ nguyên nhân

Bạn không bị cảm cúm nhưng lại ho dai dẳng, đặc biệt về đêm?

Đừng vội nghĩ nguyên nhân chỉ nằm ở đường hô hấp.

Trào ngược dạ dày có thể liên quan đến các triệu chứng ở vùng họng và đường hô hấp trên ở một số người.

Nếu ho kéo dài, tái diễn sau ăn hoặc tăng khi nằm, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân thay vì tự mua thuốc ho sử dụng kéo dài.

5. Khàn giọng, thường xuyên phải hắng giọng

Một số người bị trào ngược lại không có triệu chứng ợ nóng rõ ràng mà chủ yếu gặp:

• Khàn giọng.
• Họng khó chịu.
• Thường xuyên hắng giọng.
• Cảm giác có đờm trong cổ.
• Giọng thay đổi, đặc biệt vào buổi sáng.

Những triệu chứng này có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau, vì vậy không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên biểu hiện ở cổ họng.

6. Cảm giác vướng hoặc nghẹn ở cổ

Có người mô tả:

“Cứ như có vật gì mắc ở cổ nhưng nuốt lại không ra.”

Cảm giác này có thể xuất hiện ở một số người bị trào ngược.

Tuy nhiên, nếu bạn thực sự khó nuốt thức ăn, thức ăn thường xuyên bị mắc hoặc triệu chứng ngày càng tăng, đây là lý do nên đi khám để được đánh giá kỹ hơn.

7. Đau hoặc khó chịu vùng thượng vị

Vùng thượng vị nằm ở phần bụng phía trên, ngay dưới xương ức.

Người bị các vấn đề liên quan đến dạ dày – thực quản có thể cảm thấy:

• Cồn cào.
• Đầy tức.
• Khó chịu.
• Nóng rát.
• Đau vùng thượng vị.

Tuy nhiên, đau vùng bụng trên có thể do rất nhiều nguyên nhân nên cần dựa vào tổng thể triệu chứng để xác định.

8. Đầy bụng, khó tiêu

Một số người có cảm giác:

• Ăn nhanh no.
• Đầy bụng sau ăn.
• Khó tiêu.
• Ợ hơi nhiều.
• Chướng bụng.

Những triệu chứng này không đặc hiệu cho GERD và cũng có thể xuất hiện trong nhiều rối loạn tiêu hóa khác.

Nếu chúng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân.

9. Triệu chứng xuất hiện hoặc tăng khi nằm

Một dấu hiệu đáng chú ý là triệu chứng thường rõ hơn:

• Sau khi ăn no.
• Khi cúi người.
• Khi nằm ngay sau ăn.
• Vào ban đêm.

Nếu thường xuyên phải thức giấc vì nóng rát ngực, ợ chua hoặc dịch trào lên cổ, bạn nên xem xét việc đi khám.

Trào ngược dạ dày khác gì với đau dạ dày?

Hai tình trạng này rất dễ bị gọi chung là “đau dạ dày”, nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Đặc điểm	Trào ngược dạ dày – thực quản	Một số bệnh lý dạ dày khác
Nóng rát sau xương ức	Thường gặp	Có thể có
Ợ chua	Thường gặp	Có thể xuất hiện
Dịch/thức ăn trào lên	Có thể gặp	Ít đặc trưng hơn
Khó chịu khi nằm	Có thể rõ hơn	Tùy bệnh
Đau vùng thượng vị	Có thể gặp	Khá phổ biến
Ho/khàn tiếng	Có thể liên quan	Không phải triệu chứng điển hình

Lưu ý: Đây chỉ là cách phân biệt triệu chứng mang tính tham khảo, không thể dùng để tự chẩn đoán bệnh.

Vì sao bị trào ngược dạ dày?

Có nhiều yếu tố có thể góp phần làm tăng nguy cơ hoặc làm triệu chứng trào ngược nặng hơn.

Một số yếu tố thường được nhắc đến gồm:

? Ăn quá no

Một bữa ăn quá nhiều có thể khiến dạ dày căng đầy và làm triệu chứng khó chịu hơn.

? Nằm ngay sau khi ăn

Đi ngủ hoặc nằm ngay sau bữa ăn có thể khiến tình trạng trào ngược dễ xuất hiện hơn ở một số người.

⚖️ Thừa cân, béo phì

Tăng áp lực lên vùng bụng có thể góp phần làm tình trạng trào ngược trở nên nghiêm trọng hơn.

? Hút thuốc

Hút thuốc có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cơ vòng thực quản dưới và làm tăng nguy cơ trào ngược.

☕ Một số thực phẩm, đồ uống

Ở một số người, các loại thực phẩm hoặc đồ uống nhất định có thể làm triệu chứng nặng hơn.

Điều quan trọng là tác nhân kích thích không hoàn toàn giống nhau ở tất cả mọi người.

Trào ngược dạ dày có nguy hiểm không?

Trào ngược thỉnh thoảng có thể xảy ra ở nhiều người.

Tuy nhiên, nếu triệu chứng xảy ra thường xuyên hoặc kéo dài, bệnh có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

GERD kéo dài cũng có thể liên quan đến các biến chứng ở thực quản, chẳng hạn như viêm thực quản và một số thay đổi niêm mạc thực quản.

Vì vậy, không nên xem việc ợ nóng, ợ chua thường xuyên là một triệu chứng “bình thường” nếu nó đang ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày.

6 dấu hiệu cần đi khám sớm

Bạn nên chủ động đi khám nếu có:

? Khó nuốt hoặc nuốt đau.

? Thức ăn thường xuyên có cảm giác mắc lại khi nuốt.

? Nôn dai dẳng.

? Sụt cân không chủ ý.

? Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.

? Triệu chứng kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc ngày càng nặng.

Đặc biệt, đau ngực dữ dội, khó thở, vã mồ hôi hoặc đau lan lên hàm/tay không nên mặc định là trào ngược dạ dày. Trong trường hợp này cần được đánh giá y tế khẩn cấp vì đau ngực có thể liên quan đến tim hoặc những nguyên nhân nghiêm trọng khác.

Làm gì để giảm triệu chứng trào ngược tại nhà?

Một số thay đổi lối sống có thể giúp giảm triệu chứng ở một số người.

1. Không ăn quá no

Thay vì ăn một bữa quá lớn, có thể chia khẩu phần hợp lý và ăn chậm hơn.

2. Tránh nằm ngay sau khi ăn

Nếu thường xuyên bị trào ngược ban đêm, hãy tránh ăn sát giờ ngủ.

3. Theo dõi thực phẩm gây triệu chứng

Bạn có thể ghi lại những món ăn hoặc đồ uống khiến triệu chứng tăng lên.

Không cần kiêng khem quá mức tất cả các loại thực phẩm nếu chúng không gây vấn đề cho bạn.

4. Hạn chế hút thuốc

Nếu đang hút thuốc, việc giảm và tiến tới bỏ thuốc có lợi cho sức khỏe tổng thể và có thể giúp cải thiện một số triệu chứng.

5. Duy trì cân nặng phù hợp

Nếu đang thừa cân hoặc béo phì, giảm cân theo hướng dẫn phù hợp có thể giúp giảm triệu chứng GERD ở một số người.

6. Kê cao phần đầu khi ngủ nếu phù hợp

Đối với người thường xuyên có triệu chứng về đêm, việc nâng phần đầu thân trên khi ngủ có thể được cân nhắc.

Có nên tự mua thuốc trị trào ngược?

Đây là sai lầm khá phổ biến.

Khi thấy ợ nóng hoặc đau thượng vị, nhiều người tự mua thuốc uống trong thời gian dài mà không xác định nguyên nhân.

Một số thuốc không kê đơn có thể giúp giảm triệu chứng trong những trường hợp phù hợp, nhưng việc sử dụng kéo dài hoặc triệu chứng tái phát thường xuyên cần được trao đổi với bác sĩ.

Đặc biệt, nếu có dấu hiệu cảnh báo như khó nuốt, sụt cân, xuất huyết tiêu hóa hoặc nôn kéo dài, không nên chỉ dựa vào thuốc giảm triệu chứng tại nhà.

Trào ngược dạ dày nên khám khoa nào?

Nếu thường xuyên bị:

• Ợ nóng.
• Ợ chua.
• Đau/thượng vị.
• Thức ăn hoặc dịch trào lên.
• Khó nuốt.
• Triệu chứng tiêu hóa kéo dài.

Bạn có thể bắt đầu bằng việc khám Khoa Tiêu hóa.

Tùy triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định thêm các phương pháp kiểm tra phù hợp.

Đặt lịch khám Tiêu hóa trước – chủ động thời gian, hạn chế chờ đợi

Nếu tình trạng ợ nóng, ợ chua hoặc khó chịu sau ăn xuất hiện thường xuyên, đừng để việc ngại chờ đợi khiến bạn tiếp tục trì hoãn việc kiểm tra.

Bạn có thể tìm hiểu bác sĩ, cơ sở y tế và chủ động đặt lịch khám online trước thông qua DatKhamNhanh.vn.

Thay vì đến bệnh viện rồi mới tìm khoa khám phù hợp, việc chuẩn bị lịch hẹn trước có thể giúp bạn chủ động hơn về:

• Thời gian đi khám.
• Cơ sở y tế muốn đến.
• Chuyên khoa cần tìm.
• Lịch làm việc của bác sĩ.

? Nếu các triệu chứng trào ngược đang xuất hiện thường xuyên, hãy chủ động kiểm tra thay vì cố chịu đựng hoặc tự điều trị kéo dài.

Câu hỏi thường gặp về trào ngược dạ dày

Trào ngược dạ dày có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Khả năng kiểm soát bệnh phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ và đáp ứng điều trị của từng người. Nhiều trường hợp có thể kiểm soát tốt triệu chứng bằng thay đổi lối sống và điều trị phù hợp.

Trào ngược dạ dày có gây ho không?

Có thể. Một số người bị GERD có thể xuất hiện ho hoặc các triệu chứng ở vùng họng. Tuy nhiên, ho kéo dài có rất nhiều nguyên nhân khác nên cần đánh giá nếu triệu chứng dai dẳng.

Tại sao trào ngược thường xảy ra ban đêm?

Một số người nhận thấy triệu chứng tăng khi nằm, đặc biệt nếu ăn gần giờ ngủ hoặc ăn quá no.

Ợ chua bao nhiêu lần thì cần đi khám?

Không có một con số duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Nếu ợ nóng, ợ chua xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt, bạn nên đi khám.

Trào ngược dạ dày có gây đau ngực không?

Có thể gây cảm giác nóng rát hoặc đau khó chịu ở vùng ngực. Tuy nhiên, không nên tự kết luận mọi cơn đau ngực đều do trào ngược. Đau ngực dữ dội hoặc đi kèm khó thở, vã mồ hôi, choáng... cần được đánh giá khẩn cấp.

Kết luận

Trào ngược dạ dày – thực quản không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng ợ chua hoặc nóng rát.

Ho kéo dài, khàn tiếng, cảm giác vướng cổ, khó chịu vùng thượng vị hoặc triệu chứng tăng khi nằm cũng có thể xuất hiện ở một số người.

Nếu tình trạng xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo như khó nuốt, sụt cân, nôn kéo dài, xuất huyết tiêu hóa, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp.

Đừng chờ đến khi triệu chứng ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và sinh hoạt mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe tiêu hóa.