Tăng huyết áp là gì?

Tăng huyết áp là tình trạng áp lực của máu lên thành động mạch duy trì ở mức cao.

Huyết áp thường được biểu thị bằng hai con số:

• Huyết áp tâm thu: áp lực khi tim co bóp.
• Huyết áp tâm trương: áp lực khi tim giãn ra giữa các nhịp đập.

Theo WHO, tăng huyết áp được chẩn đoán khi huyết áp được đo ở hai ngày khác nhau và kết quả tâm thu từ 140 mmHg trở lên và/hoặc tâm trương từ 90 mmHg trở lên. Một số hướng dẫn y khoa khác sử dụng ngưỡng thấp hơn, chẳng hạn CDC hiện định nghĩa huyết áp cao là mức liên tục từ 130/80 mmHg trở lên. Vì vậy, việc đánh giá nên dựa trên hướng dẫn mà bác sĩ sử dụng và tình trạng cụ thể của từng người.

Điều quan trọng nhất:

Một lần đo huyết áp cao chưa đủ để tự kết luận bạn bị tăng huyết áp.

Huyết áp có thể thay đổi trong ngày do hoạt động thể chất, căng thẳng, giấc ngủ và nhiều yếu tố khác.

Vì sao tăng huyết áp được gọi là “kẻ giết người thầm lặng”?

Bởi vì phần lớn người bị tăng huyết áp không cảm nhận được triệu chứng rõ ràng.

Một người có thể:

• Vẫn đi làm bình thường.
• Vẫn ăn uống bình thường.
• Không đau đớn.
• Không cảm thấy cơ thể có vấn đề.

nhưng huyết áp vẫn có thể ở mức cao.

Nếu không được phát hiện và kiểm soát, tăng huyết áp kéo dài có thể gây tổn thương đến nhiều cơ quan quan trọng như tim, não, thận và mắt, đồng thời làm tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ.

Đó là lý do không nên đợi có triệu chứng mới kiểm tra huyết áp.

9 dấu hiệu tăng huyết áp có thể gặp

Cần lưu ý rằng các triệu chứng dưới đây không phải dấu hiệu đặc hiệu để tự chẩn đoán tăng huyết áp. Nhiều người bị tăng huyết áp hoàn toàn không có triệu chứng.

Tuy nhiên, khi huyết áp tăng rất cao, một số biểu hiện có thể xuất hiện.

1. Đau đầu

Đau đầu có thể xuất hiện khi huyết áp tăng cao, đặc biệt trong những trường hợp huyết áp tăng nghiêm trọng.

Bạn có thể cảm thấy:

• Đau đầu nhiều.
• Đau đầu xuất hiện bất thường.
• Cảm giác nặng đầu.
• Đau đầu kèm chóng mặt hoặc thay đổi thị lực.

Tuy nhiên, đau đầu có rất nhiều nguyên nhân khác nhau.

Không phải cứ đau đầu là bị tăng huyết áp.

Cách kiểm tra chính xác hơn là đo huyết áp.

2. Chóng mặt, hoa mắt

Một số người có thể cảm thấy:

• Choáng.
• Chóng mặt.
• Hoa mắt.
• Cảm giác mất thăng bằng.

Nếu chóng mặt xuất hiện đột ngột và đi kèm yếu liệt tay chân, méo miệng, nói khó hoặc mất khả năng phối hợp, cần nghĩ đến tình trạng cấp cứu khác như đột quỵ và tìm kiếm trợ giúp y tế ngay.

3. Nhìn mờ hoặc thay đổi thị lực

Huyết áp tăng cao có thể liên quan đến những thay đổi về thị lực.

Người bệnh có thể cảm thấy:

• Nhìn mờ.
• Nhìn không rõ.
• Có thay đổi thị lực bất thường.

Nếu tình trạng nhìn mờ xuất hiện đột ngột, đặc biệt đi kèm đau đầu dữ dội, yếu liệt hoặc lú lẫn, không nên tự theo dõi tại nhà.

WHO liệt kê thay đổi thị lực trong số những triệu chứng có thể xuất hiện khi huyết áp tăng rất cao.

4. Đánh trống ngực hoặc nhịp tim bất thường

Một số trường hợp có thể cảm nhận:

• Tim đập nhanh.
• Tim đập mạnh.
• Hồi hộp.
• Nhịp tim không đều.

Tuy nhiên, đánh trống ngực không đồng nghĩa với tăng huyết áp.

Tình trạng này có thể liên quan đến căng thẳng, caffeine, rối loạn nhịp tim hoặc nhiều nguyên nhân khác.

Nếu triệu chứng thường xuyên tái diễn, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân.

5. Chảy máu mũi

Chảy máu mũi đôi khi có thể xuất hiện khi huyết áp tăng rất cao.

Tuy nhiên:

Chảy máu mũi không phải dấu hiệu đáng tin cậy để nhận biết tăng huyết áp.

Nếu thường xuyên chảy máu mũi hoặc chảy máu nhiều, cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ quy kết cho huyết áp.

6. Ù tai

Một số người có thể xuất hiện cảm giác:

• Ù tai.
• Có tiếng vo ve.
• Nghe âm thanh bất thường trong tai.

WHO liệt kê tiếng ù trong tai là một triệu chứng có thể gặp khi huyết áp rất cao. Tuy nhiên, ù tai cũng có rất nhiều nguyên nhân khác.

7. Khó thở

Nếu huyết áp tăng nghiêm trọng và ảnh hưởng đến tim mạch, người bệnh có thể xuất hiện khó thở.

Đặc biệt cần lưu ý nếu khó thở đi kèm:

• Đau ngực.
• Tim đập bất thường.
• Choáng váng.
• Vã mồ hôi.
• Mệt lả.

Đây là những biểu hiện không nên chủ quan.

8. Buồn nôn hoặc nôn

Khi huyết áp tăng rất cao, một số người có thể xuất hiện:

• Buồn nôn.
• Nôn.
• Đau đầu dữ dội.
• Chóng mặt.
• Thay đổi thị lực.

Nếu các triệu chứng xuất hiện đồng thời với huyết áp rất cao, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

9. Lú lẫn, bất thường về ý thức

Đây là dấu hiệu đặc biệt đáng chú ý.

Nếu một người đột nhiên:

• Lú lẫn.
• Khó nói chuyện.
• Không nhận biết rõ xung quanh.
• Có hành vi bất thường.
• Khó đánh thức.

đặc biệt khi đi kèm huyết áp rất cao, cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay.

Điều đáng sợ nhất: Có thể tăng huyết áp mà không có bất kỳ triệu chứng nào

Đây mới là điều nhiều người cần ghi nhớ.

Không đau đầu không có nghĩa là huyết áp bình thường.

Không chóng mặt không có nghĩa là huyết áp bình thường.

Cảm thấy khỏe mạnh không có nghĩa là không bị tăng huyết áp.

WHO cho biết phần lớn người tăng huyết áp không cảm thấy triệu chứng và cách phát hiện quan trọng nhất là kiểm tra huyết áp.

Vì vậy, đo huyết áp định kỳ đặc biệt quan trọng đối với người có nguy cơ cao.

Những ai có nguy cơ tăng huyết áp?

Nguy cơ tăng huyết áp có thể cao hơn ở những người:

Người lớn tuổi

Nguy cơ tăng huyết áp có xu hướng tăng theo tuổi.

Người thừa cân hoặc béo phì

Cân nặng dư thừa có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.

Người ít vận động

Lối sống ít vận động có thể góp phần làm tăng nguy cơ.

Người ăn nhiều muối

Chế độ ăn chứa quá nhiều muối là một yếu tố nguy cơ có thể thay đổi.

Người uống nhiều rượu bia

Uống quá nhiều rượu có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.

Người hút thuốc

Thuốc lá gây ảnh hưởng xấu đến hệ tim mạch và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh tim mạch.

Người có tiền sử gia đình

Yếu tố di truyền và tiền sử gia đình cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ.

Người mắc tiểu đường hoặc bệnh thận

Một số bệnh lý nền có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.

Tăng huyết áp có nguy hiểm không?

Có. Nếu không được kiểm soát, tăng huyết áp có thể gây tổn thương nhiều cơ quan quan trọng.

❤️ 1. Tim

Huyết áp cao kéo dài khiến tim phải làm việc nhiều hơn và có thể làm tăng nguy cơ:

• Bệnh tim.
• Đau thắt ngực.
• Nhồi máu cơ tim.
• Suy tim.
• Rối loạn nhịp tim.

? 2. Não

Tăng huyết áp là một yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ.

Huyết áp cao có thể làm tổn thương mạch máu não và góp phần làm tăng nguy cơ mạch máu bị tắc hoặc vỡ.

Thận có hệ thống mạch máu rất phong phú.

Tăng huyết áp kéo dài có thể gây tổn thương thận và làm tăng nguy cơ bệnh thận mạn, thậm chí suy thận.

?️ 4. Mắt

Huyết áp cao kéo dài có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ liên quan đến mắt và ảnh hưởng đến thị lực.

Huyết áp bao nhiêu là nguy hiểm?

Một con số huyết áp cao cần được đánh giá trong bối cảnh cụ thể và không nên tự chẩn đoán chỉ từ một lần đo.

Tuy nhiên, huyết áp khoảng 180/120 mmHg hoặc cao hơn được WHO xem là mức rất cao, đặc biệt đáng lo nếu đi kèm các triệu chứng như:

• Đau ngực.
• Khó thở.
• Đau đầu dữ dội.
• Nhìn mờ.
• Chóng mặt.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Lú lẫn.
• Rối loạn nhịp tim.

Trong trường hợp huyết áp rất cao kèm các triệu chứng bất thường, cần tìm kiếm chăm sóc y tế ngay lập tức.

Đo huyết áp tại nhà như thế nào?

 

Nếu thường xuyên theo dõi huyết áp tại nhà, bạn nên:

Trước khi đo

• Nghỉ ngơi vài phút.
• Không vừa vận động mạnh xong.
• Ngồi ở tư thế thoải mái.
• Hạn chế các yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả đo.

Khi đo

• Ngồi yên.
• Giữ cánh tay ở tư thế phù hợp.
• Không nói chuyện trong lúc đo.
• Sử dụng máy đo huyết áp đúng cách.

Sau khi đo

Không nên hoảng loạn chỉ vì một lần chỉ số cao.

Nếu kết quả thường xuyên cao, hãy ghi lại các lần đo và trao đổi với nhân viên y tế.

Đo huyết áp đúng cách và theo dõi nhiều lần sẽ có giá trị hơn việc chỉ đo một lần rồi tự kết luận.

7 cách phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp

1. Ăn nhạt hơn

Hạn chế:

• Đồ ăn quá mặn.
• Thực phẩm chế biến sẵn.
• Đồ muối chua.
• Nước chấm chứa nhiều muối.

WHO khuyến nghị giảm lượng muối trong chế độ ăn để góp phần phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp.

2. Ăn nhiều rau và trái cây

Tăng cường rau xanh, trái cây và xây dựng chế độ ăn cân đối.

3. Tập thể dục thường xuyên

Có thể lựa chọn:

• Đi bộ.
• Chạy bộ.
• Đạp xe.
• Bơi.
• Tập sức mạnh.
• Các bài vận động phù hợp.

WHO khuyến nghị người trưởng thành hướng tới ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần hoặc mức tương đương phù hợp.

4. Kiểm soát cân nặng

Nếu đang thừa cân hoặc béo phì, giảm cân phù hợp có thể giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và huyết áp.

5. Hạn chế rượu bia

Uống quá nhiều rượu có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.

6. Không hút thuốc

Bỏ thuốc lá là một bước quan trọng để bảo vệ tim mạch và giảm các yếu tố nguy cơ liên quan.

7. Kiểm tra huyết áp định kỳ

Đây là điều đơn giản nhưng rất quan trọng.

Bởi vì:

Bạn không thể dựa vào cảm giác để biết chính xác huyết áp của mình đang ở mức nào.

Tăng huyết áp nên khám khoa nào?

Nếu bạn thường xuyên có chỉ số huyết áp cao hoặc được phát hiện tăng huyết áp, có thể tìm đến chuyên khoa Tim mạch hoặc Nội khoa để được đánh giá.

Tùy tình trạng, bác sĩ có thể kiểm tra thêm:

• Huyết áp.
• Đường huyết.
• Mỡ máu.
• Chức năng thận.
• Tim mạch.
• Các yếu tố nguy cơ liên quan.

Nếu đã được chẩn đoán tăng huyết áp, không nên tự ý ngừng thuốc khi thấy huyết áp trở về bình thường. Việc điều chỉnh thuốc cần thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

Khi nào cần đi cấp cứu?

Đây là phần đặc biệt quan trọng.

Nếu đo được huyết áp rất cao, khoảng 180/120 mmHg hoặc hơn, đồng thời xuất hiện các triệu chứng như:

? Đau ngực.

? Khó thở.

? Đau đầu dữ dội.

? Nhìn mờ hoặc thay đổi thị lực.

? Lú lẫn.

? Yếu hoặc tê một bên cơ thể.

? Nói khó.

? Co giật hoặc mất ý thức.

Không nên chờ xem triệu chứng có tự hết hay không. Hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp.

WHO đặc biệt khuyến cáo cần được chăm sóc ngay khi huyết áp rất cao đi kèm các triệu chứng nghiêm trọng.

Tìm bác sĩ và đặt lịch khám tăng huyết áp trên DatKhamNhanh.vn

Nếu bạn phát hiện huyết áp thường xuyên cao nhưng chưa biết:

Khám ở đâu? Khám chuyên khoa nào? Nên gặp bác sĩ nào?

Bạn có thể tham khảo DatKhamNhanh.vn để tìm kiếm bác sĩ, cơ sở y tế và chuyên khoa phù hợp, đồng thời chủ động đặt lịch khám trực tuyến.

? Đặt lịch khám trên DatKhamNhanh.vn

Thay vì mất nhiều thời gian tìm kiếm từng cơ sở y tế, DatKhamNhanh giúp người dùng thuận tiện hơn trong việc tìm thông tin khám bệnh và chủ động sắp xếp lịch khám.

Lưu ý: DatKhamNhanh phù hợp cho nhu cầu tìm kiếm thông tin và đặt lịch khám thông thường. Nếu đang có dấu hiệu cấp cứu như đau ngực, khó thở, lú lẫn, yếu liệt hoặc huyết áp rất cao kèm triệu chứng nghiêm trọng, hãy ưu tiên đến cơ sở cấp cứu ngay.

Câu hỏi thường gặp về tăng huyết áp

Tăng huyết áp có chữa khỏi hoàn toàn không?

Tăng huyết áp thường cần được kiểm soát lâu dài thay vì chỉ điều trị trong thời gian ngắn.

Một số người có thể cải thiện huyết áp đáng kể nhờ thay đổi lối sống, trong khi nhiều người vẫn cần thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Tăng huyết áp có phải lúc nào cũng đau đầu không?

Không.

Đây là một hiểu lầm phổ biến.

Phần lớn người bị tăng huyết áp không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, không đau đầu không có nghĩa là huyết áp bình thường.

Người trẻ có bị tăng huyết áp không?

Có.

Tăng huyết áp không chỉ xảy ra ở người cao tuổi.

Các yếu tố như thừa cân, ít vận động, chế độ ăn nhiều muối, hút thuốc, uống nhiều rượu và tiền sử gia đình có thể làm tăng nguy cơ.

Huyết áp cao một lần có phải bị tăng huyết áp không?

Chưa chắc.

Huyết áp thay đổi theo thời điểm và nhiều yếu tố khác nhau. Chẩn đoán tăng huyết áp cần dựa trên các lần đo phù hợp và đánh giá của nhân viên y tế. WHO sử dụng tiêu chí huyết áp tăng ở hai ngày khác nhau để chẩn đoán.

Tăng huyết áp nên ăn gì?

Nên ưu tiên:

• Rau xanh.
• Trái cây.
• Thực phẩm ít muối.
• Thực phẩm giàu chất xơ.
• Chế độ ăn cân đối.

Đồng thời hạn chế thức ăn quá mặn, thực phẩm chế biến sẵn, rượu bia và các thực phẩm không lành mạnh.

Kết luận

Tăng huyết áp nguy hiểm ở chỗ bạn có thể mắc bệnh mà không hề cảm thấy bất thường.

Đừng chờ đến khi đau đầu, chóng mặt hoặc xuất hiện biến chứng mới bắt đầu kiểm tra.

Hãy chủ động:

Đo huyết áp → theo dõi định kỳ → kiểm soát cân nặng → ăn nhạt hơn → vận động thường xuyên → hạn chế rượu bia → không hút thuốc → khám khi chỉ số bất thường.

Nếu bạn đang có huyết áp cao kéo dài hoặc có các yếu tố nguy cơ, hãy chủ động tìm bác sĩ để được đánh giá thay vì tự mua thuốc điều trị.

Và hãy nhớ:

Không có triệu chứng không có nghĩa là huyết áp bình thường.

Phát hiện sớm và kiểm soát tốt huyết áp có thể giúp giảm nguy cơ các biến chứng nghiêm trọng liên quan đến tim, não và thận.