Sỏi thận là gì?

Sỏi thận là những tinh thể rắn hình thành trong thận khi một số chất trong nước tiểu, chẳng hạn như canxi, oxalat hoặc axit uric, kết tinh và kết tụ lại.

Sỏi có thể rất nhỏ và tự di chuyển ra ngoài theo đường tiểu. Tuy nhiên, nếu sỏi lớn hoặc mắc lại trong niệu quản, người bệnh có thể xuất hiện những cơn đau dữ dội và gặp tình trạng tắc nghẽn dòng nước tiểu.

Mức độ triệu chứng phụ thuộc vào kích thước, vị trí của sỏi và việc sỏi có gây cản trở đường tiết niệu hay không.

8 dấu hiệu sỏi thận thường gặp không nên chủ quan

1. Đau vùng lưng hoặc mạn sườn

Đây là một trong những dấu hiệu thường được nhắc đến khi nói về sỏi thận.

Cơn đau có thể xuất hiện ở vùng:

• Hai bên thắt lưng.
• Mạn sườn.
• Vùng dưới xương sườn.
• Có thể lan xuống bụng dưới hoặc vùng bẹn.

Đặc biệt, khi viên sỏi di chuyển từ thận xuống niệu quản, cơn đau có thể xuất hiện đột ngột và tăng dần.

2. Đau quặn từng cơn

Khác với đau cơ thông thường, đau do sỏi có thể diễn ra theo từng cơn, mức độ đau thay đổi và khiến người bệnh khó tìm được tư thế thoải mái.

Một số người mô tả cảm giác đau rất dữ dội, phải liên tục thay đổi tư thế.

Nếu cơn đau vùng thắt lưng xuất hiện đột ngột, dữ dội hoặc tái diễn nhiều lần, không nên tự kết luận là đau lưng thông thường.

3. Tiểu buốt, tiểu rắt

Khi sỏi di chuyển xuống phần dưới của đường tiết niệu, người bệnh có thể xuất hiện:

• Tiểu buốt.
• Tiểu rắt.
• Cảm giác mót tiểu liên tục.
• Tiểu nhiều lần nhưng lượng nước tiểu ít.

Tuy nhiên, những triệu chứng này cũng có thể xuất hiện trong nhiễm trùng đường tiết niệu.

Vì vậy, chỉ dựa vào triệu chứng tiểu buốt hoặc tiểu rắt là chưa đủ để xác định có sỏi thận.

4. Nước tiểu có máu

Một số trường hợp sỏi có thể làm tổn thương niêm mạc đường tiết niệu và gây ra máu trong nước tiểu.

Nước tiểu có thể:

• Hồng nhạt.
• Đỏ.
• Nâu hoặc màu cola.
• Hoặc chỉ phát hiện có máu thông qua xét nghiệm nước tiểu.

Nếu thấy nước tiểu có màu bất thường hoặc có máu, người bệnh nên đi kiểm tra thay vì tự theo dõi kéo dài.

5. Nước tiểu đục hoặc có mùi bất thường

Nước tiểu đục, có mùi mạnh có thể liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu, đặc biệt nếu đi kèm:

• Tiểu buốt.
• Tiểu rắt.
• Đau vùng lưng.
• Sốt hoặc rét run.

Trong trường hợp này, cần đặc biệt lưu ý vì sỏi gây tắc nghẽn kết hợp nhiễm trùng đường tiết niệu có thể là tình trạng cần được xử trí y tế sớm.

6. Buồn nôn hoặc nôn

Cơn đau do sỏi thận có thể rất mạnh và kích thích các phản xạ gây buồn nôn, nôn.

Nếu đau vùng mạn sườn hoặc thắt lưng đi kèm buồn nôn, đặc biệt khi cơn đau xuất hiện đột ngột, người bệnh nên được đánh giá nguyên nhân thay vì chỉ dùng thuốc giảm đau tại nhà.

7. Đi tiểu khó hoặc lượng nước tiểu giảm

Một viên sỏi lớn hoặc sỏi nằm ở vị trí gây cản trở dòng nước tiểu có thể dẫn đến tình trạng tiểu khó hoặc lượng nước tiểu giảm.

Đặc biệt, không đi tiểu được hoặc lượng nước tiểu giảm rõ rệt là dấu hiệu không nên chờ đợi lâu để đi khám.

8. Sốt và rét run

Sốt, rét run không phải lúc nào cũng xuất hiện ở người bị sỏi thận.

Nhưng nếu người bệnh có:

Đau vùng lưng/mạn sườn + sốt + rét run + triệu chứng tiểu buốt

thì cần đặc biệt cảnh giác với nhiễm trùng đường tiết niệu có liên quan đến tắc nghẽn.

Đây là tình huống nên được đánh giá y tế sớm.

Đau lưng thế nào dễ liên quan đến sỏi thận?

Đây là câu hỏi rất nhiều người quan tâm.

Không phải cứ đau lưng là bị sỏi thận.

Đau do sỏi thường có một số đặc điểm đáng chú ý:

Đặc điểm	Đau do sỏi thận	Đau cơ/xương thông thường
Vị trí	Mạn sườn, vùng thắt lưng	Thường ở vùng lưng
Tính chất	Có thể đau quặn, từng cơn	Có thể âm ỉ hoặc tăng khi vận động
Lan đau	Có thể xuống bụng dưới, bẹn	Thường khu trú hơn
Triệu chứng đi kèm	Tiểu buốt, tiểu máu, buồn nôn...	Có thể không có triệu chứng tiết niệu
Diễn biến	Có thể xuất hiện đột ngột	Thường liên quan tư thế hoặc vận động

Tuy nhiên, bảng trên chỉ mang tính tham khảo, không thể thay thế việc thăm khám và xét nghiệm.

Những ai có nguy cơ bị sỏi thận cao hơn?

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi, chẳng hạn:

• Uống ít nước.
• Thường xuyên mất nước.
• Chế độ ăn nhiều muối.
• Ăn uống mất cân đối.
• Có tiền sử sỏi thận.
• Gia đình có người từng bị sỏi thận.
• Thừa cân hoặc béo phì.
• Một số bệnh lý chuyển hóa.
• Một số loại thuốc có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.

Đặc biệt, những người từng bị sỏi thận cần chú ý phòng ngừa vì sỏi có thể tái phát.

Sỏi thận có tự hết không?

Có thể, nhưng không phải trường hợp nào cũng tự đào thải được.

Khả năng viên sỏi tự đi ra ngoài phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có kích thước và vị trí của sỏi.

Sỏi nhỏ có thể có khả năng tự đào thải qua đường tiểu. Ngược lại, sỏi lớn hoặc nằm ở vị trí gây tắc nghẽn có thể cần được bác sĩ theo dõi hoặc can thiệp.

Vì vậy, khi phát hiện sỏi, người bệnh không nên chỉ dựa vào kích thước mà tự quyết định có cần điều trị hay không.

Sỏi thận có nguy hiểm không?

Sỏi nhỏ, không gây tắc nghẽn và không có biến chứng có thể được bác sĩ theo dõi trong một số trường hợp.

Tuy nhiên, sỏi có thể trở nên đáng lo ngại nếu gây:

• Tắc nghẽn đường tiểu.
• Nhiễm trùng đường tiết niệu.
• Đau dữ dội kéo dài.
• Tiểu máu.
• Ảnh hưởng chức năng thận nếu tình trạng tắc nghẽn kéo dài.

Do đó, việc phát hiện sớm và đánh giá đúng vị trí, kích thước của sỏi rất quan trọng.

Khi nào người bị sỏi thận cần đi khám ngay?

Không nên cố chịu đựng tại nhà nếu xuất hiện một trong những dấu hiệu:

? Đau dữ dội vùng lưng hoặc mạn sườn đột ngột.

? Đau kèm sốt hoặc rét run.

? Tiểu ra máu rõ rệt.

? Không thể đi tiểu hoặc lượng nước tiểu giảm đáng kể.

? Nôn nhiều, không thể uống nước.

? Đau kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần.

Đặc biệt, đau vùng thận kèm sốt/rét run hoặc tình trạng tiểu khó, tiểu rất ít cần được đánh giá y tế sớm.

Phát hiện sỏi thận bằng cách nào?

Bác sĩ có thể dựa vào triệu chứng, thăm khám và các phương pháp cận lâm sàng để đánh giá.

Một số kiểm tra có thể được chỉ định gồm:

Siêu âm

Siêu âm là phương pháp thường được sử dụng để kiểm tra hệ tiết niệu, giúp phát hiện nhiều trường hợp sỏi và đánh giá tình trạng ứ nước ở thận.

Xét nghiệm nước tiểu

Có thể giúp phát hiện:

• Máu trong nước tiểu.
• Dấu hiệu nhiễm trùng.
• Một số bất thường liên quan đến nguy cơ hình thành sỏi.

Xét nghiệm máu

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu để đánh giá chức năng thận và các chỉ số liên quan.

Chụp CT

Trong những tình huống cần đánh giá chính xác hơn vị trí và kích thước sỏi, bác sĩ có thể chỉ định phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp.

Bị sỏi thận nên làm gì?

Nếu nghi ngờ có sỏi thận, bạn không nên tự ý mua thuốc điều trị theo kinh nghiệm của người khác.

Một số nguyên tắc có thể tham khảo:

1. Uống đủ nước

Duy trì lượng nước phù hợp giúp cơ thể tạo nước tiểu và có thể hỗ trợ phòng ngừa một số loại sỏi.

Tuy nhiên, nếu đang có tình trạng tắc nghẽn hoặc bệnh lý khác, lượng nước cần uống nên được bác sĩ tư vấn cụ thể.

2. Không tự ý dùng thuốc

Thuốc giảm đau, thuốc hỗ trợ đào thải sỏi hoặc các loại thuốc khác cần được sử dụng phù hợp với từng trường hợp.

3. Không tin tuyệt đối vào các mẹo “tan sỏi”

Các phương pháp truyền miệng như uống một số loại nước lá hoặc sử dụng thực phẩm với mục đích “bào mòn sỏi” không nên được xem là phương pháp thay thế điều trị y khoa.

4. Tái khám khi được yêu cầu

Nếu đã được chẩn đoán có sỏi, cần tuân thủ lịch theo dõi để đánh giá sỏi có thay đổi kích thước hoặc vị trí hay không.

Cách phòng ngừa sỏi thận

Không phải tất cả trường hợp sỏi đều có thể phòng ngừa hoàn toàn, nhưng một số thói quen lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ.

? Uống đủ nước

Đừng đợi khát mới uống nước. Đặc biệt chú ý bổ sung nước khi thời tiết nóng hoặc hoạt động thể lực khiến cơ thể mất nhiều nước.

? Hạn chế ăn quá mặn

Ăn nhiều muối có thể làm tăng nguy cơ hình thành một số loại sỏi.

? Ăn uống cân bằng

Không nên tự ý loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm chỉ vì sợ sỏi nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

⚖️ Duy trì cân nặng hợp lý

Chế độ ăn cân bằng và vận động thường xuyên có lợi cho sức khỏe chuyển hóa nói chung.

? Kiểm tra nếu từng bị sỏi

Người từng bị sỏi thận nên chú ý theo dõi vì bệnh có thể tái phát.

Nghi sỏi thận nên khám khoa nào?

Nếu có các triệu chứng nghi ngờ sỏi thận, bạn có thể tìm đến:

Khoa Tiết niệu / Ngoại Tiết niệu.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể phối hợp với các chuyên khoa khác tùy vào triệu chứng và kết quả xét nghiệm.

Điều quan trọng không phải là tự xác định mình “bị sỏi thận”, mà là tìm đúng nguyên nhân gây đau và rối loạn tiểu tiện.

Muốn đi khám nhưng ngại chờ đợi? Đặt lịch trước

Một trong những lý do khiến nhiều người trì hoãn việc đi khám là lo phải xếp hàng lâu, không biết nên khám khoa nào hoặc mất thời gian tìm bệnh viện phù hợp.

Thay vì đến bệnh viện rồi mới tìm hiểu, bạn có thể chủ động tìm cơ sở y tế, bác sĩ và đặt lịch khám trước.

Với DatKhamNhanh.vn, người dùng có thể tìm kiếm thông tin cơ sở y tế và chủ động đặt lịch khám online, giúp quá trình chuẩn bị đi khám thuận tiện hơn.

? Nếu bạn đang bị đau vùng lưng, tiểu buốt, tiểu máu hoặc nghi ngờ có sỏi, đừng đợi đến khi cơn đau trở nên dữ dội mới tìm nơi khám.

Chủ động đặt lịch – chủ động thời gian – chủ động chăm sóc sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về sỏi thận

Sỏi thận có đau không?

Có thể có. Đặc biệt khi sỏi di chuyển hoặc gây tắc nghẽn đường tiểu, người bệnh có thể xuất hiện cơn đau dữ dội vùng mạn sườn hoặc thắt lưng.

Tuy nhiên, một số trường hợp sỏi không gây triệu chứng rõ ràng.

Sỏi thận có tự hết được không?

Một số viên sỏi nhỏ có thể tự đào thải, nhưng khả năng này phụ thuộc vào kích thước và vị trí của sỏi. Người bệnh nên được đánh giá thay vì tự chờ đợi.

Tiểu ra máu có phải chắc chắn là sỏi thận?

Không. Tiểu máu có thể xuất hiện vì nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu thấy máu trong nước tiểu, nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Uống nhiều nước có làm sỏi tan nhanh không?

Uống đủ nước có vai trò quan trọng trong phòng ngừa sỏi và hỗ trợ quá trình bài tiết nước tiểu, nhưng không có nghĩa mọi viên sỏi đều có thể “tan” nhờ uống nhiều nước.

Đau lưng có phải sỏi thận không?

Không nhất thiết. Đau lưng có rất nhiều nguyên nhân. Nếu đau vùng mạn sườn kèm triệu chứng bất thường khi đi tiểu, buồn nôn hoặc sốt, nên đi kiểm tra.

Kết luận

Sỏi thận không phải lúc nào cũng gây đau ngay từ đầu. Một số trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ, trong khi những trường hợp khác có thể biểu hiện bằng đau quặn vùng mạn sườn, tiểu buốt, tiểu máu, buồn nôn hoặc rối loạn tiểu tiện.

Đặc biệt, đau dữ dội kèm sốt, rét run, tiểu rất ít hoặc không thể đi tiểu là những dấu hiệu không nên chủ quan.

Nếu bạn đang có triệu chứng nghi ngờ, hãy chủ động đi khám để được kiểm tra và xác định nguyên nhân thay vì tự chẩn đoán hoặc điều trị theo mẹo truyền miệng.