Say nắng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách xử trí hiệu quả

Say nắng là tình trạng thường gặp vào mùa hè, đặc biệt khi thời tiết nắng nóng kéo dài. Không chỉ gây mệt mỏi, chóng mặt hay đau đầu, say nắng còn có thể dẫn đến sốc nhiệt, rối loạn thần kinh, tim mạch và đe dọa tính mạng nếu không được xử lý kịp thời. Vậy say nắng là gì, nguyên nhân do đâu và cách phòng tránh như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Say nắng là gì?

Say nắng hay còn gọi là trúng nắng, là hiện tượng nhiệt độ cơ thể tăng cao bất thường (thường trên 40°C) kèm theo mất nước nghiêm trọng. Khi đó, cơ thể mất khả năng điều hòa thân nhiệt, gây rối loạn nhiều cơ quan như thần kinh, tim mạch, hô hấp,...

Tình trạng này thường xảy ra khi cơ thể tiếp xúc quá lâu với ánh nắng gay gắt hoặc vận động quá sức trong môi trường nhiệt độ cao. Say nắng thường đi kèm với say nóng và có thể tiến triển rất nhanh nếu không được xử lý đúng cách.

Nguyên nhân gây say nắng

Khi hoạt động dưới trời nắng trong thời gian dài, ánh nắng trực tiếp chiếu vào vùng đầu, cổ và gáy khiến cơ thể hấp thụ nhiệt quá mức. Đồng thời, việc đổ mồ hôi liên tục làm cơ thể mất nước và chất điện giải nghiêm trọng.

Một số nguyên nhân phổ biến gây say nắng gồm:

• Tiếp xúc với ánh nắng gay gắt quá lâu;
• Làm việc hoặc vận động cường độ cao trong môi trường nóng bức;
• Cơ thể không được bổ sung đủ nước;
• Độ ẩm không khí cao khiến mồ hôi khó bay hơi, làm giảm khả năng làm mát tự nhiên của cơ thể.

Khi thân nhiệt tăng quá nhanh, hệ thần kinh trung ương và nhiều cơ quan khác có thể bị ảnh hưởng, gây ra những tổn thương nghiêm trọng.

Triệu chứng nhận biết say nắng

Say nắng có thể biểu hiện từ nhẹ đến nặng tùy theo mức độ tăng thân nhiệt và thời gian tiếp xúc với nắng nóng.

Dấu hiệu nhẹ ban đầu

• Nhức đầu;
• Hoa mắt, chóng mặt;
• Mệt mỏi, uể oải;
• Tim đập nhanh, hồi hộp;
• Khó thở;
• Tăng tiết mồ hôi;
• Chuột rút.

Dấu hiệu nặng

• Sốt cao;
• Buồn nôn hoặc nôn;
• Da nóng đỏ;
• Rối loạn ý thức;
• Ngất xỉu;
• Co giật;
• Hôn mê.

Trong những trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể bị trụy tim mạch, tổn thương thần kinh hoặc tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.

Cách xử trí khi bị say nắng

Khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng, cần sơ cứu càng sớm càng tốt trước khi đưa đến cơ sở y tế.

1. Đưa người bệnh đến nơi mát mẻ

Nhanh chóng đưa người bệnh vào nơi thoáng khí, tránh ánh nắng trực tiếp.

2. Hạ thân nhiệt

• Nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo;
• Dùng khăn mát hoặc đá lạnh chườm tại cổ, nách, bẹn;
• Lau người bằng nước mát.

3. Bổ sung nước và điện giải

Nếu người bệnh còn tỉnh táo, hãy cho uống:

• Nước lọc;
• Nước điện giải;
• Nước pha muối loãng.

4. Đưa đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nặng

Cần nhanh chóng đưa người bệnh đi cấp cứu nếu xuất hiện:

• Ngất xỉu;
• Sốt cao liên tục;
• Co giật;
• Đau ngực;
• Khó thở;
• Nôn nhiều;
• Hôn mê.

Trong quá trình di chuyển, tiếp tục chườm mát để hỗ trợ hạ nhiệt cho cơ thể.

Cách phòng ngừa say nắng hiệu quả

Bổ sung đủ nước mỗi ngày

Cơ thể cần được cung cấp đầy đủ nước để duy trì khả năng điều hòa nhiệt độ.

• Nên uống ít nhất 1,5 lít nước/ngày;
• Có thể bổ sung nước ép trái cây hoặc nước điện giải trong thời tiết nắng nóng;
• Khi vận động hoặc làm việc ngoài trời, cần uống nước thường xuyên ngay cả khi chưa khát.

Ngoài ra, nên hạn chế:

• Rượu bia;
• Đồ uống chứa caffeine vì có thể làm cơ thể mất nước nhanh hơn.

Hạn chế ra ngoài trời nắng gắt

Trong những ngày nắng nóng cao điểm, nên:

• Hạn chế hoạt động ngoài trời từ trưa đến đầu giờ chiều;
• Ưu tiên vận động vào sáng sớm hoặc chiều mát.

Sử dụng biện pháp chống nắng

Khi bắt buộc phải ra ngoài:

• Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát;
• Đội mũ rộng vành;
• Đeo kính râm;
• Sử dụng kem chống nắng có SPF từ 30 trở lên.

Nghỉ ngơi hợp lý

Không nên vận động quá sức trong thời tiết nóng bức để tránh cơ thể bị quá tải nhiệt.

Kết luận

Say nắng là tình trạng không nên chủ quan, đặc biệt trong mùa hè nắng nóng kéo dài. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, xử trí kịp thời và chủ động phòng ngừa sẽ giúp hạn chế tối đa những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe.

Hãy duy trì thói quen uống đủ nước, hạn chế tiếp xúc với nắng gắt và bảo vệ cơ thể đúng cách để phòng tránh say nắng hiệu quả trong mùa hè.