Gout là gì?

Gout là một dạng viêm khớp xảy ra khi nồng độ axit uric trong máu tăng cao, khiến các tinh thể urat hình thành và lắng đọng trong hoặc xung quanh khớp.

Khi các tinh thể này kích thích phản ứng viêm, người bệnh có thể xuất hiện những cơn đau khớp rất dữ dội, kèm theo sưng, nóng và đỏ.

Một điểm nhiều người thường hiểu nhầm là:

Axit uric cao không đồng nghĩa chắc chắn với bệnh gout.

Một người có axit uric máu tăng có thể chưa từng xuất hiện cơn gout. Ngược lại, người đang có cơn gout cấp cũng không phải lúc nào xét nghiệm axit uric cũng tăng rõ rệt tại thời điểm đó.

Vì vậy, không nên chỉ dựa vào một chỉ số xét nghiệm để tự chẩn đoán bệnh.

7 dấu hiệu gout thường gặp không nên bỏ qua

1. Đau khớp dữ dội xuất hiện đột ngột

Đây là một trong những biểu hiện đặc trưng nhất của cơn gout cấp.

Cơn đau thường:

• Xuất hiện khá đột ngột.
• Có thể xảy ra vào ban đêm hoặc gần sáng.
• Đau dữ dội trong thời gian ngắn.
• Khiến người bệnh khó đi lại hoặc vận động khớp.
• Có thể khiến việc chạm nhẹ vào vùng khớp cũng gây đau.

Một số người mô tả cảm giác đau như bỏng rát, nhói hoặc đau buốt.

2. Khớp sưng đỏ và nóng

Không chỉ đau, vùng khớp bị gout thường có biểu hiện viêm rõ rệt.

Khớp có thể:

• Sưng phù.
• Đỏ.
• Nóng hơn vùng da xung quanh.
• Căng tức.
• Rất nhạy cảm khi chạm vào.

Đây là lý do gout đôi khi dễ bị nhầm với một số tình trạng viêm khớp hoặc nhiễm trùng khớp khác.

3. Gout thường xuất hiện ở ngón chân cái

Khớp ngón chân cái là vị trí rất điển hình của cơn gout cấp.

Tuy nhiên, gout không chỉ xuất hiện ở vị trí này.

Bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến:

• Cổ chân.
• Đầu gối.
• Bàn chân.
• Các khớp ngón tay.
• Cổ tay.
• Khuỷu tay.

Do đó, không nên loại trừ gout chỉ vì cơn đau không nằm ở ngón chân cái.

4. Cơn đau có thể khiến người bệnh mất khả năng vận động bình thường

Khi cơn gout bùng phát, người bệnh có thể gặp khó khăn trong những hoạt động tưởng như rất đơn giản.

Ví dụ:

• Đi bộ.
• Leo cầu thang.
• Mang giày.
• Gập hoặc duỗi khớp.
• Cầm nắm đồ vật nếu gout ảnh hưởng đến bàn tay.

Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần, chất lượng cuộc sống có thể bị ảnh hưởng đáng kể.

5. Cơn gout tái phát nhiều lần

Một cơn gout cấp có thể giảm dần sau một thời gian, khiến nhiều người nghĩ rằng bệnh đã khỏi.

Thực tế, nếu nguyên nhân nền chưa được kiểm soát, cơn gout có thể tái phát.

Khoảng thời gian giữa các đợt có thể khiến người bệnh hoàn toàn bình thường, nhưng những lần tái phát sau đó có thể kéo dài hoặc ảnh hưởng nhiều khớp hơn.

6. Xuất hiện hạt cứng quanh khớp

Gout kéo dài không được kiểm soát có thể dẫn đến hình thành hạt tophi.

Tophi là những khối tích tụ tinh thể urat, thường xuất hiện ở:

• Ngón tay.
• Ngón chân.
• Khuỷu tay.
• Vành tai.
• Xung quanh các khớp.

Ban đầu chúng có thể không gây đau nhiều, nhưng về lâu dài có thể gây biến dạng khớp và ảnh hưởng vận động.

7. Có tiền sử axit uric cao hoặc các yếu tố nguy cơ

Nguy cơ gout có thể cao hơn ở những người:

• Có tiền sử gia đình mắc gout.
• Thừa cân hoặc béo phì.
• Uống nhiều rượu bia.
• Thường xuyên sử dụng thực phẩm giàu purin.
• Uống nhiều đồ uống chứa đường/fructose.
• Có bệnh thận.
• Tăng huyết áp hoặc một số rối loạn chuyển hóa.
• Sử dụng một số thuốc có thể làm tăng axit uric, chẳng hạn một số thuốc lợi tiểu.

Tuy nhiên, có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn mắc gout.

Vì sao bị gout?

Cơ thể tạo ra axit uric trong quá trình chuyển hóa purin. Thông thường, axit uric được đào thải chủ yếu qua thận.

Khi cơ thể tạo ra quá nhiều axit uric hoặc thận đào thải không đủ, nồng độ axit uric có thể tăng.

Nếu tình trạng này kéo dài, các tinh thể urat có thể hình thành và gây viêm khớp.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ gout

Chế độ ăn uống

Thường xuyên tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu purin có thể góp phần làm tăng axit uric ở một số người.

Rượu bia

Uống nhiều rượu, đặc biệt bia, có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện cơn gout.

Thừa cân, béo phì

Cân nặng dư thừa có liên quan đến tăng nguy cơ tăng axit uric và gout.

Bệnh lý đi kèm

Một số bệnh như bệnh thận, tăng huyết áp và các rối loạn chuyển hóa có thể liên quan đến nguy cơ gout.

Thuốc

Một số thuốc, đặc biệt một số thuốc lợi tiểu, có thể làm tăng axit uric ở một số người.

Gout có nguy hiểm không?

Nếu được phát hiện và kiểm soát phù hợp, gout có thể được điều trị và hạn chế các đợt tái phát.

Ngược lại, gout kéo dài không được kiểm soát có thể dẫn đến:

1. Tổn thương khớp

Các đợt viêm lặp đi lặp lại có thể gây tổn thương cấu trúc khớp, làm giảm khả năng vận động.

2. Hình thành hạt tophi

Tinh thể urat có thể tích tụ thành các hạt dưới da quanh khớp hoặc một số vị trí khác.

3. Sỏi thận

Tinh thể liên quan đến axit uric có thể góp phần hình thành sỏi đường tiết niệu ở một số người.

4. Ảnh hưởng chức năng thận

Gout và tăng axit uric thường đi cùng bệnh thận ở một số người, vì vậy việc đánh giá chức năng thận cũng có thể cần thiết tùy trường hợp.

Khi nào đau khớp cần đi khám ngay?

Không phải mọi trường hợp đau, sưng, đỏ khớp đều là gout.

Đặc biệt, viêm khớp do nhiễm trùng có thể có biểu hiện tương tự gout nhưng là tình trạng cần được xử trí khẩn cấp.

Bạn nên đi khám sớm nếu:

• Đây là lần đầu tiên xuất hiện một cơn đau khớp dữ dội.
• Khớp sưng đỏ và nóng rõ rệt.
• Đau kèm sốt hoặc cảm thấy rất mệt.
• Không thể đi lại hoặc vận động khớp.
• Cơn đau ngày càng nghiêm trọng.
• Các cơn đau khớp tái diễn nhiều lần.
• Xuất hiện các khối cứng bất thường quanh khớp.

Đặc biệt không nên tự kết luận "chắc chắn là gout" chỉ vì axit uric từng cao hoặc vì triệu chứng giống một lần gout trước đó.

Chẩn đoán gout bằng cách nào?

Bác sĩ có thể dựa vào:

Khai thác triệu chứng và tiền sử

Bác sĩ sẽ hỏi về:

• Vị trí đau.
• Thời điểm khởi phát.
• Mức độ đau.
• Các lần tái phát trước đó.
• Chế độ ăn uống.
• Thuốc đang sử dụng.
• Bệnh lý đi kèm.

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm axit uric máu có thể được sử dụng để đánh giá tình trạng tăng axit uric.

Tuy nhiên, chỉ số axit uric đơn độc không đủ để khẳng định một người có gout hay không.

Phân tích dịch khớp

Trong những trường hợp cần xác định rõ nguyên nhân, bác sĩ có thể lấy dịch từ khớp để kiểm tra tinh thể urat và loại trừ những nguyên nhân khác.

Chẩn đoán hình ảnh

Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác để đánh giá khớp.

Điều trị gout: Đừng chỉ tập trung vào giảm đau

Một sai lầm phổ biến là chỉ tìm cách làm hết đau mỗi khi cơn gout xuất hiện.

Điều trị gout thường cần được xem xét ở hai vấn đề:

Điều trị cơn gout cấp

Tùy tình trạng và bệnh lý đi kèm, bác sĩ có thể lựa chọn các thuốc chống viêm phù hợp.

Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau, thuốc chống viêm hoặc colchicine, đặc biệt khi đang có bệnh thận, bệnh dạ dày, bệnh tim mạch hoặc đang sử dụng các thuốc khác.

Kiểm soát axit uric lâu dài

Một số người cần sử dụng thuốc hạ axit uric lâu dài để giảm nguy cơ tái phát và biến chứng.

Việc lựa chọn thuốc, liều lượng và thời điểm điều trị cần được bác sĩ đánh giá dựa trên tình trạng cụ thể.

Không tự ý ngừng thuốc chỉ vì đã hết đau.

5 sai lầm người bị gout thường mắc phải

Sai lầm 1: Chỉ điều trị khi đau

Hết đau không có nghĩa là nguyên nhân nền đã được kiểm soát.

Sai lầm 2: Nghĩ axit uric cao là chắc chắn bị gout

Tăng axit uric có thể không gây triệu chứng ở một số người.

Sai lầm 3: Tự mua thuốc uống

Thuốc điều trị gout không phải ai cũng dùng giống nhau. Một loại thuốc phù hợp với người này có thể không phù hợp với người khác.

Sai lầm 4: Kiêng khem cực đoan

Giảm thực phẩm giàu purin có thể hữu ích, nhưng không nên tự áp dụng chế độ ăn quá khắt khe hoặc nhịn ăn kéo dài.

Sai lầm 5: Tin vào các phương pháp "thải độc axit uric"

Các sản phẩm hoặc phương pháp quảng cáo có khả năng "đào thải axit uric nhanh chóng" không thể thay thế việc chẩn đoán và điều trị y khoa.

Người bị gout nên ăn gì và hạn chế gì?

Thay vì chỉ tập trung vào một loại thực phẩm, nên xây dựng chế độ ăn cân bằng và duy trì cân nặng hợp lý.

Nên ưu tiên

• Uống đủ nước theo nhu cầu và tình trạng sức khỏe.
• Rau củ và trái cây phù hợp.
• Ngũ cốc nguyên hạt.
• Sữa và các sản phẩm từ sữa phù hợp.
• Nguồn đạm được lựa chọn hợp lý.
• Duy trì cân nặng khỏe mạnh.

Nên hạn chế

• Rượu bia.
• Đồ uống nhiều đường.
• Thực phẩm chứa nhiều purin nếu thường xuyên sử dụng với lượng lớn.
• Ăn uống quá mức dẫn đến tăng cân.

Lưu ý: Chế độ ăn uống chỉ là một phần trong kiểm soát gout. Người đã có gout và có chỉ định điều trị bằng thuốc không nên tự thay thế thuốc bằng chế độ ăn.

Khám gout ở đâu? Nên khám khoa nào?

Nếu bạn thường xuyên bị đau, sưng hoặc nóng đỏ khớp và nghi ngờ gout, có thể bắt đầu với khoa Cơ xương khớp hoặc Nội Cơ xương khớp.

Trong trường hợp có dấu hiệu liên quan đến thận, bác sĩ có thể phối hợp đánh giá thêm chức năng thận hoặc chuyên khoa phù hợp.

Thay vì chờ đến khi cơn đau trở nên dữ dội mới đi bệnh viện, bạn có thể chủ động đặt lịch khám trước để tiết kiệm thời gian chờ đợi và thuận tiện hơn khi đến khám.

Bạn có thể tham khảo và đặt lịch khám tại các cơ sở y tế phù hợp thông qua DatKhamNhanh.vn.

? Đặt lịch trước – chủ động thời gian – hạn chế chờ đợi khi đi khám.

Câu hỏi thường gặp về bệnh gout

Gout có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Gout là bệnh có thể kiểm soát lâu dài. Việc điều trị đúng mục tiêu có thể giúp giảm các cơn gout và hạn chế tổn thương khớp. Người bệnh cần tuân thủ kế hoạch điều trị và theo dõi phù hợp.

Axit uric cao có phải bị gout không?

Không nhất thiết. Có người tăng axit uric nhưng chưa từng xuất hiện cơn gout. Ngược lại, xét nghiệm axit uric có thể không tăng rõ trong một số thời điểm của cơn gout cấp.

Gout chỉ xảy ra ở người lớn tuổi?

Không. Gout có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ liên quan.

Gout chỉ đau ở ngón chân cái?

Không. Gout có thể ảnh hưởng đến cổ chân, đầu gối, bàn chân, ngón tay, cổ tay, khuỷu tay và các khớp khác.

Bị gout có cần đi khám không?

Có, đặc biệt nếu đây là lần đầu tiên bạn xuất hiện cơn đau khớp dữ dội, sưng đỏ hoặc nóng khớp. Việc thăm khám giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Đừng đợi đến khi cơn đau gout "đánh thức" bạn giữa đêm

Một cơn đau khớp dữ dội có thể chỉ kéo dài vài ngày rồi giảm xuống, nhưng điều đó không có nghĩa vấn đề đã biến mất.

Nếu bạn thường xuyên bị đau, sưng, nóng đỏ khớp, từng có axit uric cao hoặc các cơn đau khớp tái phát, hãy chủ động kiểm tra thay vì tự mua thuốc điều trị tại nhà.

Phát hiện sớm – điều trị đúng – kiểm soát axit uric lâu dài là cách giúp giảm nguy cơ những cơn gout tái phát và biến chứng về sau.

Khi cần đặt lịch khám, bạn có thể sử dụng DatKhamNhanh.vn để chủ động lựa chọn cơ sở y tế và thời gian phù hợp.