Vitamin là những vi chất thiết yếu giúp cơ thể duy trì hoạt động bình thường, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ hàng loạt quá trình chuyển hóa. Tuy nhiên, không phải lúc nào thiếu vitamin cũng xuất phát từ việc ăn uống thiếu chất.

Trên thực tế, nhiều thói quen sinh hoạt, bệnh lý và cả một số loại thuốc có thể âm thầm làm giảm khả năng hấp thu hoặc khiến cơ thể tiêu hao vitamin nhiều hơn. Dưới đây là 10 nguyên nhân ít ai ngờ gây thiếu hụt vitamin mà bạn nên biết để chủ động phòng tránh.

1. Chế độ ăn uống thiếu đa dạng

Một chế độ ăn chỉ xoay quanh vài loại thực phẩm sẽ khiến cơ thể khó nhận đủ các loại vitamin cần thiết.

Mỗi nhóm thực phẩm cung cấp những vitamin và khoáng chất khác nhau. Nếu thường xuyên bỏ qua rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt hoặc các nguồn đạm đa dạng, nguy cơ thiếu hụt vi chất sẽ tăng lên theo thời gian.

Vì vậy, xây dựng thực đơn phong phú với nhiều nhóm thực phẩm là cách đơn giản để giảm nguy cơ thiếu vitamin.

2. Rối loạn hệ vi sinh vật đường ruột

Hệ vi sinh vật đường ruột đóng vai trò quan trọng trong quá trình hỗ trợ sản xuất và hấp thu nhiều loại vitamin.

Khi hệ vi sinh bị mất cân bằng, khả năng phân giải và hấp thu các chất dinh dưỡng tại ruột cũng suy giảm. Điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt vitamin dù chế độ ăn vẫn tương đối đầy đủ.

3. Căng thẳng kéo dài

Stress không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn làm tăng nhu cầu sử dụng vitamin và khoáng chất của cơ thể.

Khi căng thẳng, não bộ tiết ra các hormone khiến cơ thể phải huy động nhiều nguồn lực hơn để duy trì hoạt động bình thường. Nếu tình trạng này kéo dài mà không được bổ sung dinh dưỡng hợp lý, lượng vitamin dự trữ có thể dần cạn kiệt.

Stress mạn tính vì thế không chỉ gây mệt mỏi mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tổng thể.

4. Một số loại thuốc có thể làm giảm vitamin

Nhiều loại thuốc thường dùng cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu hoặc làm giảm lượng vitamin trong cơ thể, chẳng hạn như:

• Metformin có thể làm giảm vitamin B9 và B12.
• Thuốc tránh thai đường uống có thể làm giảm vitamin nhóm B và magie.
• Thuốc statin làm giảm CoQ10, từ đó ảnh hưởng đến sự hấp thu vitamin K2.
• Thuốc kháng sinh có thể tác động đến hệ vi sinh đường ruột, làm giảm khả năng hấp thu vitamin.

Nếu phải sử dụng thuốc trong thời gian dài, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ về nhu cầu bổ sung vi chất khi cần thiết.

5. Tuổi tác càng cao, nguy cơ thiếu vitamin càng lớn

Khi lớn tuổi, cơ thể thường tiêu thụ ít thực phẩm hơn và khả năng hấp thu dinh dưỡng cũng suy giảm.

Điều này khiến người cao tuổi dễ thiếu hụt nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng nếu chế độ ăn không được điều chỉnh phù hợp.

6. Uống nhiều rượu bia

5

Rượu bia không chỉ gây ảnh hưởng đến gan mà còn làm cản trở quá trình hấp thu nhiều dưỡng chất thiết yếu.

Việc sử dụng rượu thường xuyên có thể làm giảm khả năng hấp thu và sử dụng các chất như:

• Vitamin B1
• Vitamin B12
• Axit folic
• Kẽm

Sự thiếu hụt những vi chất này sẽ ảnh hưởng đến nhiều quá trình chuyển hóa quan trọng của cơ thể.

7. Hút thuốc lá

Khói thuốc lá chứa nhiều chất oxy hóa khiến cơ thể phải tiêu hao nhiều vitamin C hơn để trung hòa các gốc tự do.

Theo nghiên cứu được đề cập trong bài gốc, người hút thuốc cần lượng vitamin C mỗi ngày cao hơn người không hút thuốc. Vì vậy, hút thuốc lá là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến thiếu vitamin C.

8. Bệnh Crohn

Bệnh Crohn là một dạng bệnh viêm ruột có thể làm giảm khả năng hấp thu vitamin tại đường tiêu hóa.

Ngoài ra, các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn hoặc chán ăn cũng khiến lượng dinh dưỡng đưa vào cơ thể giảm xuống.

Người mắc bệnh Crohn có thể thiếu các vitamin như:

• Vitamin A
• Vitamin nhóm B
• Vitamin D
• Vitamin K
• Canxi

9. Phẫu thuật cắt bỏ dạ dày

Sau phẫu thuật cắt bỏ dạ dày, diện tích hấp thu ở ruột non giảm, dịch tụy tiết ít hơn và sự phân bố mật thay đổi.

Những yếu tố này làm giảm khả năng hấp thu vitamin D, khiến tình trạng thiếu vitamin D thường gặp hơn ở nhóm đối tượng này.

10. Thiếu máu ác tính

Thiếu máu ác tính là bệnh tự miễn ảnh hưởng đến ruột non, làm suy giảm khả năng hấp thu vitamin B12.

Khi thiếu vitamin B12, cơ thể không thể tạo đủ các tế bào hồng cầu khỏe mạnh, từ đó làm tình trạng thiếu máu trở nên nghiêm trọng hơn.

Làm thế nào để hạn chế nguy cơ thiếu hụt vitamin?

Để giảm nguy cơ thiếu vitamin, bạn nên:

• Duy trì chế độ ăn đa dạng và cân đối.
• Bổ sung đầy đủ rau xanh, trái cây cùng các nhóm thực phẩm giàu vitamin.
• Hạn chế rượu bia và thuốc lá.
• Quản lý căng thẳng, ngủ đủ giấc.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu phải sử dụng thuốc dài ngày hoặc mắc các bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng.

Kết luận

Thiếu hụt vitamin không chỉ xuất phát từ việc ăn uống thiếu chất mà còn có thể liên quan đến lối sống, thuốc điều trị hoặc các bệnh lý tiềm ẩn. Nhận biết sớm những nguyên nhân này sẽ giúp bạn điều chỉnh chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng phù hợp, góp phần duy trì sức khỏe lâu dài và hạn chế nguy cơ thiếu vi chất thiết yếu.