Xử trí ngộ độc thực phẩm mùa hè: Dấu hiệu nhận biết, cách sơ cứu và phòng ngừa hiệu quả

Mùa hè với nền nhiệt và độ ẩm cao là thời điểm các loại vi khuẩn phát triển mạnh, khiến thực phẩm dễ bị ôi thiu, nhiễm khuẩn nếu không được bảo quản đúng cách. Đây cũng là nguyên nhân khiến ngộ độc thực phẩm trở thành một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến trong mùa nắng nóng.

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu ngộ độc, sơ cứu đúng cách và chủ động phòng ngừa sẽ giúp hạn chế những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

Ngộ độc thực phẩm là gì?

Ngộ độc thực phẩm (hay còn gọi là ngộ độc thức ăn) là tình trạng xuất hiện các biểu hiện bệnh lý sau khi ăn hoặc uống phải thực phẩm bị nhiễm khuẩn, nhiễm độc, chứa chất gây độc, thực phẩm ôi thiu, biến chất hoặc có chứa chất bảo quản, phụ gia không an toàn.

Mức độ ngộ độc phụ thuộc vào mức độ ô nhiễm của thực phẩm cũng như tình trạng sức khỏe của mỗi người.

Vì sao mùa hè dễ xảy ra ngộ độc thực phẩm?

Thời tiết nắng nóng với nhiệt độ và độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi, làm thực phẩm nhanh hư hỏng nếu không được bảo quản cẩn thận. Chính vì vậy, việc lựa chọn nguồn thực phẩm an toàn và bảo quản đúng cách đóng vai trò rất quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ ngộ độc.

Dấu hiệu nhận biết ngộ độc thực phẩm

Theo các chuyên gia y tế, sau khi ăn hoặc uống phải thực phẩm bị nhiễm độc, các triệu chứng có thể xuất hiện sau vài phút, vài giờ hoặc thậm chí sau vài ngày.

Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như:

• Buồn nôn, nôn nhiều lần, có trường hợp nôn ra máu.
• Đau bụng.
• Tiêu chảy nhiều lần.
• Có thể không sốt hoặc sốt cao trên 38°C.

Khi xuất hiện những dấu hiệu này, cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe và có biện pháp xử trí phù hợp.

Cách sơ cứu khi bị ngộ độc thực phẩm

Khi phát hiện người có dấu hiệu ngộ độc thực phẩm, việc sơ cứu ban đầu là rất cần thiết.

Trước tiên, cần tìm cách đưa chất độc ra khỏi cơ thể bằng cách gây nôn nếu người bệnh còn tỉnh táo. Có thể dùng tay kích thích họng để đẩy thức ăn và chất độc ra ngoài.

Trong quá trình gây nôn cần lưu ý:

• Chỉ gây nôn khi người bệnh còn tỉnh.
• Để đầu người bệnh cúi thấp hơn ngực nhằm tránh hít phải chất nôn vào phổi.
• Đối với trẻ em, chỉ gây nôn cho trẻ từ 6 tuổi trở lên. Trẻ nhỏ không nên gây nôn vì có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.

Biến chứng của ngộ độc thực phẩm

Biến chứng thường gặp nhất của ngộ độc thực phẩm là mất nước và mất muối khoáng do người bệnh nôn và tiêu chảy nhiều lần.

Đối với trẻ sơ sinh, người cao tuổi, người có hệ miễn dịch suy giảm hoặc mắc bệnh mạn tính, tình trạng rối loạn nước và điện giải thường nghiêm trọng hơn. Trong những trường hợp này, người bệnh có thể cần nhập viện để được truyền dịch và bù điện giải.

Nếu mất nước nặng mà không được điều trị kịp thời, nguy cơ tử vong có thể xảy ra.

Sau khi sơ cứu, nếu tình trạng người bệnh không cải thiện, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để được theo dõi và điều trị.

Cách phòng ngừa ngộ độc thực phẩm mùa hè

Phòng bệnh luôn là giải pháp hiệu quả nhất để hạn chế nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng.

Lựa chọn thực phẩm an toàn

Người tiêu dùng nên lựa chọn:

• Thực phẩm còn tươi.
• Còn hạn sử dụng.
• Có nguồn gốc, nhãn mác rõ ràng.
• Mua tại các cửa hàng uy tín.

Đối với rau củ quả, nên chọn những loại có màu sắc tự nhiên, không héo úa, không dập nát, không bám bẩn, cầm chắc tay và có kích thước bình thường.

Đối với thịt tươi, bề mặt thịt cần khô mịn, không nhớt, khối thịt săn chắc, có độ đàn hồi tốt. Khi ấn ngón tay vào, vết lõm nhanh chóng trở lại trạng thái ban đầu.

Bảo quản thực phẩm đúng cách

Một số lưu ý khi bảo quản thực phẩm:

• Rau quả chỉ nên bảo quản từ 3–5 ngày.
• Thịt, cá, hải sản có thể dự trữ trong ngăn đá khoảng 2 ngày.
• Các loại thịt có thể bảo quản từ 3–5 ngày trong điều kiện nhiệt độ thích hợp.

Chế biến thực phẩm hợp vệ sinh

Trong quá trình chế biến cần:

• Rửa tay kỹ trước khi chế biến thức ăn.
• Rửa tay sau khi đi vệ sinh.
• Rửa tay sau khi tiếp xúc với thú nuôi.
• Nấu chín kỹ thực phẩm trước khi ăn.
• Không ăn thịt còn màu đỏ hồng.

Sử dụng tủ lạnh đúng cách

Nhiều người cho rằng tủ lạnh luôn bảo quản thực phẩm an toàn, tuy nhiên nếu sử dụng không đúng cách thì đây cũng có thể là nơi vi khuẩn phát triển.

Để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn:

• Thức ăn chỉ nên bảo quản trong tủ lạnh từ 1–3 ngày.
• Không để thực phẩm quá lâu vì có thể bị biến chất.
• Không để lẫn thực phẩm sống và thực phẩm chín trong cùng một khu vực để tránh lây nhiễm vi khuẩn.
• Tốt nhất nên có khu vực hoặc ngăn riêng để bảo quản thực phẩm sống.

Kết luận

Ngộ độc thực phẩm là tình trạng dễ xảy ra trong mùa hè do điều kiện thời tiết thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Chủ động lựa chọn thực phẩm an toàn, bảo quản đúng cách, chế biến hợp vệ sinh và nhận biết sớm các dấu hiệu ngộ độc sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân và gia đình. Trong trường hợp người bệnh không cải thiện sau sơ cứu hoặc có biểu hiện nặng, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để được điều trị kịp thời.