Xơ phổi sau COVID là gì?

Xơ phổi sau COVID là tình trạng mô phổi bị tổn thương và hình thành các mô sẹo sau khi nhiễm virus SARS-CoV-2. Khi các mô sẹo xuất hiện, phổi trở nên kém đàn hồi, làm giảm khả năng trao đổi oxy và ảnh hưởng đến chức năng hô hấp. Không phải tất cả người mắc COVID-19 đều bị xơ phổi. Biến chứng này thường gặp hơn ở những người từng mắc COVID-19 mức độ nặng, phải thở oxy, thở máy hoặc điều trị hồi sức tích cực.

Xơ phổi sau COVID có hồi phục không?

Khả năng hồi phục phụ thuộc vào mức độ tổn thương của phổi. Ở nhiều người, những thay đổi viêm trong phổi sẽ cải thiện dần sau vài tháng và chức năng hô hấp có thể phục hồi đáng kể nếu được theo dõi, điều trị và tập phục hồi chức năng hô hấp đúng cách. Tuy nhiên, nếu mô phổi đã hình thành sẹo xơ vĩnh viễn, phần tổn thương này thường không thể hồi phục hoàn toàn. Mục tiêu điều trị lúc này là làm chậm tiến triển bệnh, cải thiện triệu chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Ai có nguy cơ bị xơ phổi sau COVID?

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ gồm:

• Từng mắc COVID-19 mức độ nặng.

• Phải điều trị tại khoa Hồi sức tích cực (ICU).

• Thở máy kéo dài.

• Tuổi cao.

• Có bệnh phổi mạn tính từ trước.

• Hút thuốc lá.

• Mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tim mạch hoặc béo phì.

Dấu hiệu nhận biết

Các triệu chứng có thể kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng sau khi khỏi COVID-19.

Khó thở

Đây là biểu hiện thường gặp nhất. Ban đầu người bệnh chỉ khó thở khi gắng sức, sau đó có thể xuất hiện ngay cả khi hoạt động nhẹ.

Ho khan kéo dài

Ho ít đờm hoặc không có đờm, kéo dài nhiều tuần mà không liên quan đến nhiễm trùng mới.

Mệt mỏi

Người bệnh dễ kiệt sức, giảm khả năng vận động và sinh hoạt hằng ngày.

Đau hoặc tức ngực

Một số trường hợp cảm thấy nặng ngực hoặc khó chịu khi hít thở sâu.

Giảm khả năng gắng sức

Đi bộ, leo cầu thang hoặc vận động nhẹ cũng có thể khiến người bệnh hụt hơi nhanh hơn trước.

Chẩn đoán xơ phổi sau COVID

Nếu các triệu chứng kéo dài sau khi khỏi bệnh, bác sĩ có thể chỉ định:

• Khám chuyên khoa Hô hấp.

• Đo độ bão hòa oxy trong máu (SpO₂).

• Chụp X-quang phổi.

• Chụp CT ngực độ phân giải cao (HRCT).

• Đo chức năng hô hấp.

• Test đi bộ 6 phút để đánh giá khả năng gắng sức.

Các phương pháp này giúp xác định mức độ tổn thương và theo dõi quá trình hồi phục của phổi.

Điều trị như thế nào?

Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương.

Điều trị nội khoa

Bác sĩ có thể chỉ định thuốc trong một số trường hợp phù hợp nhằm kiểm soát tình trạng viêm hoặc điều trị các bệnh lý đi kèm. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định.

Phục hồi chức năng hô hấp

Đây là một trong những biện pháp quan trọng giúp cải thiện chức năng phổi.

Chương trình phục hồi thường bao gồm:

• Các bài tập thở.
• Tập tăng sức bền.
• Tập vận động phù hợp với thể trạng.
• Hướng dẫn kiểm soát nhịp thở khi hoạt động.

Liệu pháp oxy

Nếu nồng độ oxy trong máu thấp, người bệnh có thể cần thở oxy theo chỉ định của bác sĩ.

Điều trị bệnh nền

Kiểm soát tốt tăng huyết áp, đái tháo đường, COPD hoặc các bệnh lý tim mạch cũng góp phần cải thiện chức năng hô hấp.

Làm thế nào để hỗ trợ phổi hồi phục?

Người bệnh nên:

• Bỏ hút thuốc lá và tránh khói thuốc.
• Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng.
• Tập luyện theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Tiêm vaccine phòng cúm và phế cầu nếu được khuyến nghị.
• Tái khám đúng lịch để theo dõi chức năng phổi.

Không nên tự ý sử dụng các sản phẩm được quảng cáo là "làm sạch phổi" hoặc "chữa xơ phổi" khi chưa có bằng chứng khoa học.

Khi nào cần đi khám?

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu sau khi khỏi COVID vẫn có các biểu hiện:

• Khó thở kéo dài hoặc ngày càng nặng.
• Ho liên tục trên 8 tuần.
• Đau ngực.
• Mệt mỏi nghiêm trọng.
• SpO₂ giảm dưới mức bình thường theo hướng dẫn của bác sĩ.

Việc đánh giá sớm giúp xác định nguyên nhân và có kế hoạch điều trị phù hợp.

Kết luận

Xơ phổi sau COVID là biến chứng có thể ảnh hưởng lâu dài đến chức năng hô hấp, nhưng không phải mọi trường hợp đều tiến triển thành tổn thương vĩnh viễn. Nhiều người có thể cải thiện đáng kể nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng và kiên trì phục hồi chức năng hô hấp. Nếu khó thở hoặc ho kéo dài sau khi khỏi COVID-19, bạn nên khám chuyên khoa Hô hấp để được đánh giá và theo dõi kịp thời.