Vàng mắt, vàng da là gì?

Vàng mắt (vàng củng mạc) và vàng da là tình trạng bilirubin trong máu tăng cao, khiến sắc tố màu vàng lắng đọng ở da và lòng trắng mắt. Bilirubin là sản phẩm được tạo ra khi hồng cầu già bị phá hủy. Bình thường, gan sẽ xử lý bilirubin rồi đào thải qua mật và phân. Khi quá trình này bị rối loạn, bilirubin tích tụ trong máu sẽ gây nên hiện tượng vàng mắt, vàng da. Ở người trưởng thành, đây không phải là hiện tượng sinh lý bình thường mà cần được xác định nguyên nhân.

Triệu chứng vàng mắt, vàng da thường gặp

Ngoài hiện tượng mắt hoặc da chuyển sang màu vàng, người bệnh có thể xuất hiện thêm:

• Lòng trắng mắt vàng nhạt hoặc vàng đậm.
• Da vàng toàn thân hoặc vùng mặt.
• Nước tiểu sẫm màu.
• Phân bạc màu.
• Ngứa toàn thân.
• Mệt mỏi, chán ăn.
• Buồn nôn, đầy bụng.
• Đau tức vùng hạ sườn phải.
• Sốt nếu có nhiễm trùng đường mật.

Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc tiến triển nhanh, cần đi khám càng sớm càng tốt.

Vàng mắt, vàng da là dấu hiệu bệnh gì?

1. Viêm gan virus

Đây là nguyên nhân khá phổ biến. Các loại virus viêm gan A, B, C, D hoặc E có thể gây tổn thương tế bào gan, làm giảm khả năng chuyển hóa bilirubin.

Người bệnh thường có:

• Vàng da, vàng mắt.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Chán ăn.
• Đau tức vùng gan.
• Sốt nhẹ.
• Nước tiểu sẫm màu.

Nếu không điều trị kịp thời, viêm gan có thể tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan.

2. Xơ gan

Khi gan bị xơ hóa, chức năng xử lý bilirubin suy giảm khiến bilirubin tích tụ trong máu.

Ngoài vàng da, người bệnh còn có thể gặp:

• Cổ trướng.
• Phù chân.
• Dễ chảy máu.
• Sao mạch trên da.
• Sụt cân.
• Mệt mỏi kéo dài.

3. Gan nhiễm mỡ tiến triển

Gan nhiễm mỡ giai đoạn đầu thường không gây vàng da.

Tuy nhiên khi bệnh tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ hoặc xơ gan, người bệnh có thể xuất hiện:

• Vàng mắt.
• Đầy bụng.
• Mệt mỏi.
• Men gan tăng cao.

4. Sỏi mật hoặc tắc mật

Đây là nguyên nhân thường gặp gây vàng da tắc mật. Sỏi hoặc khối u chèn ép đường mật khiến bilirubin không được đào thải.

Biểu hiện gồm:

• Đau dữ dội vùng hạ sườn phải.
• Vàng mắt rõ.
• Nước tiểu sẫm màu.
• Phân nhạt màu.
• Có thể sốt nếu viêm đường mật.

5. Viêm đường mật

Vi khuẩn gây viêm đường mật làm cản trở lưu thông dịch mật.

Người bệnh thường có:

• Sốt cao.
• Đau bụng.
• Vàng mắt.
• Rét run.

Đây là tình trạng cần điều trị sớm để tránh nhiễm khuẩn huyết.

6. Thiếu máu tan máu

Khi hồng cầu bị phá hủy quá nhanh, bilirubin được tạo ra nhiều hơn khả năng xử lý của gan.

Triệu chứng bao gồm:

• Da vàng.
• Mắt vàng.
• Thiếu máu.
• Mệt mỏi.
• Tim đập nhanh.

7. Ung thư gan

Ở giai đoạn muộn, ung thư gan có thể làm tắc đường mật hoặc phá hủy tế bào gan.

Các dấu hiệu thường gặp:

• Vàng mắt.
• Đau vùng gan.
• Sụt cân.
• Chán ăn.
• Gan to.
• Mệt mỏi kéo dài.

8. Ung thư tụy

Khối u đầu tụy có thể chèn ép ống mật chủ.

Người bệnh có thể gặp:

• Vàng da.
• Vàng mắt.
• Ngứa.
• Phân bạc màu.
• Sụt cân nhanh.
• Đau lưng.

9. Tác dụng phụ của thuốc

Một số thuốc có thể gây tổn thương gan như:

• Thuốc giảm đau dùng kéo dài.
• Kháng sinh.
• Thuốc điều trị lao.
• Một số thuốc chống động kinh.
• Thuốc nội tiết.

Nếu đang dùng thuốc và xuất hiện vàng mắt, cần trao đổi ngay với bác sĩ.

10. Uống nhiều rượu bia

Lạm dụng rượu kéo dài có thể dẫn đến:

• Viêm gan do rượu.
• Gan nhiễm mỡ.
• Xơ gan.

Đây đều là những nguyên nhân gây vàng mắt, vàng da.

Khi nào cần đi khám ngay?

Không nên chờ triệu chứng tự hết nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Vàng mắt tăng nhanh.
• Da vàng toàn thân.
• Đau bụng dữ dội.
• Sốt cao.
• Nôn nhiều.
• Lơ mơ.
• Chảy máu bất thường.
• Nước tiểu màu nâu sẫm.
• Phân bạc màu.
• Sụt cân nhanh.
• Mệt mỏi kéo dài.

Đây có thể là dấu hiệu của bệnh gan hoặc đường mật nghiêm trọng.

Bác sĩ sẽ chỉ định những xét nghiệm nào?

Để xác định nguyên nhân vàng mắt, vàng da, bác sĩ có thể chỉ định:

• Xét nghiệm bilirubin toàn phần và trực tiếp.
• Men gan (AST, ALT, GGT).
• Chức năng gan.
• Công thức máu.
• Xét nghiệm viêm gan virus.
• Siêu âm gan mật.
• Chụp CT hoặc MRI nếu cần.
• Nội soi mật tụy (ERCP) trong một số trường hợp.
• Xét nghiệm đánh giá chức năng đông máu.

Vàng mắt, vàng da nên khám ở đâu tại Hà Nội?

Nếu xuất hiện vàng mắt hoặc vàng da, người bệnh nên khám chuyên khoa Tiêu hóa – Gan mật hoặc Nội tổng quát tại các cơ sở y tế uy tín.

1. Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc

Hồng Ngọc có thế mạnh trong khám và điều trị:

• Bệnh gan mật.
• Viêm gan virus.
• Gan nhiễm mỡ.
• Xơ gan.
• Sỏi mật.
• Rối loạn chức năng gan.

Ưu điểm:

• Hệ thống siêu âm, CT, MRI hiện đại.
• Nội soi tiêu hóa chất lượng cao.
• Quy trình khám nhanh.
• Có các gói khám sức khỏe và tầm soát bệnh gan.

2. Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI

Thu Cúc TCI là địa chỉ được nhiều người lựa chọn khi cần:

• Khám gan mật.
• Kiểm tra men gan.
• Siêu âm ổ bụng.
• Tầm soát viêm gan.
• Điều trị bệnh đường mật.

Ưu điểm:

• Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm.
• Trang thiết bị hiện đại.
• Đặt lịch nhanh.
• Chi phí minh bạch.

3. Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

MEDLATEC nổi bật về xét nghiệm và chẩn đoán bệnh gan.

Thế mạnh gồm:

• Xét nghiệm bilirubin.
• Men gan.
• Viêm gan virus.
• Xét nghiệm chức năng gan.
• Siêu âm gan mật.
• Chẩn đoán hình ảnh.

Đặc biệt, MEDLATEC có dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tận nơi, phù hợp với người cao tuổi hoặc người bận rộn cần theo dõi chức năng gan định kỳ.

Cách phòng ngừa vàng mắt, vàng da

Bạn có thể giảm nguy cơ mắc các bệnh lý gây vàng mắt bằng cách:

• Tiêm phòng viêm gan A và B theo khuyến cáo.
• Hạn chế rượu bia.
• Không tự ý dùng thuốc kéo dài.
• Ăn uống hợp vệ sinh.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Tập thể dục đều đặn.
• Khám sức khỏe định kỳ.
• Điều trị sớm các bệnh gan, mật nếu có.

Kết luận

Vàng mắt, vàng da không chỉ là thay đổi về màu sắc của cơ thể mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý nghiêm trọng như viêm gan, xơ gan, sỏi mật, tắc mật, thiếu máu tan máu hoặc thậm chí ung thư gan, ung thư tụy. Nếu tình trạng kéo dài hoặc đi kèm đau bụng, sốt, sụt cân hay nước tiểu sẫm màu, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.