U tuyến thượng thận là gì?

Tuyến thượng thận là hai tuyến nội tiết nhỏ nằm ở phía trên mỗi quả thận, có chức năng sản xuất nhiều hormone quan trọng như cortisol, aldosterone và catecholamine. Những hormone này giúp điều hòa huyết áp, chuyển hóa, cân bằng nước - điện giải và phản ứng của cơ thể trước căng thẳng.

U tuyến thượng thận là sự xuất hiện của khối u tại tuyến thượng thận. Khối u có thể:

• Lành tính hoặc ác tính.

• Có tiết hormone hoặc không tiết hormone.

• Được phát hiện do có triệu chứng hoặc tình cờ khi chụp CT, MRI vì một bệnh lý khác.

Hiện nay, nhờ sự phát triển của các phương pháp chẩn đoán hình ảnh, số trường hợp phát hiện u tuyến thượng thận tình cờ ngày càng nhiều.

U tuyến thượng thận có nguy hiểm không?

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào loại khối u, khả năng tiết hormone, kích thước và nguy cơ ác tính.

Đa số khối u tuyến thượng thận được phát hiện tình cờ là u lành tính, kích thước nhỏ và không tiết hormone, chỉ cần theo dõi định kỳ.

Tuy nhiên, bệnh có thể trở nên nguy hiểm nếu:

• Khối u tiết quá nhiều hormone gây rối loạn nội tiết.

• Khối u phát triển lớn, chèn ép các cơ quan xung quanh.

• Có dấu hiệu nghi ngờ ung thư tuyến thượng thận.

• Gây biến chứng như tăng huyết áp nặng, hạ kali máu hoặc cơn tăng huyết áp do u tủy thượng thận.

Vì vậy, sau khi phát hiện khối u, người bệnh cần được đánh giá đầy đủ để xác định hướng điều trị phù hợp.

Các loại u tuyến thượng thận thường gặp

U tuyến thượng thận không tiết hormone

Đây là loại phổ biến nhất. Người bệnh thường không có triệu chứng và khối u được phát hiện tình cờ qua chụp CT hoặc MRI.

U tuyến thượng thận tiết hormone

Khối u có thể sản xuất quá mức hormone, gây ra các bệnh lý như:

• Hội chứng Cushing do tăng cortisol.

• Cường aldosterone nguyên phát.

• U tủy thượng thận (pheochromocytoma) gây tăng tiết catecholamine.

Các trường hợp này thường cần được điều trị tích cực hơn.

Ung thư tuyến thượng thận

Đây là bệnh hiếm gặp nhưng có khả năng xâm lấn và di căn. Việc phát hiện sớm có ý nghĩa quan trọng trong điều trị.

Dấu hiệu của u tuyến thượng thận

Không phải người bệnh nào cũng có triệu chứng.

Khi khối u tiết hormone hoặc phát triển lớn, người bệnh có thể gặp:

• Tăng huyết áp khó kiểm soát.

• Đau đầu.

• Tim đập nhanh.

• Hồi hộp.

• Vã nhiều mồ hôi.

• Tăng cân bất thường.

• Yếu cơ.

• Hạ kali máu.

• Đau vùng hông hoặc bụng.

• Mệt mỏi kéo dài.

Triệu chứng sẽ khác nhau tùy thuộc loại hormone mà khối u tiết ra.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Đến nay, nguyên nhân chính xác gây u tuyến thượng thận vẫn chưa được xác định hoàn toàn.

Một số yếu tố có liên quan gồm:

• Tuổi trung niên hoặc lớn tuổi.

• Tiền sử gia đình mắc bệnh nội tiết.

• Một số hội chứng di truyền như MEN hoặc Von Hippel-Lindau.

• Phát hiện tình cờ khi thực hiện chẩn đoán hình ảnh.

Chẩn đoán u tuyến thượng thận

Xét nghiệm nội tiết

Bác sĩ có thể chỉ định:

• Cortisol máu hoặc nước tiểu.

• Aldosterone và renin.

• Metanephrine hoặc catecholamine.

• Một số xét nghiệm hormone khác tùy từng trường hợp.

Những xét nghiệm này giúp xác định khối u có hoạt động nội tiết hay không.

Chẩn đoán hình ảnh

Các phương pháp thường được sử dụng gồm:

• Siêu âm (ít giá trị hơn với các khối u nhỏ).

• Chụp CT ổ bụng.

• Chụp MRI.

Những kỹ thuật này giúp đánh giá kích thước, đặc điểm và nguy cơ ác tính của khối u.

Sinh thiết

Sinh thiết không được chỉ định thường quy đối với u tuyến thượng thận và chỉ thực hiện trong một số trường hợp đặc biệt sau khi đã loại trừ u tủy thượng thận.

Điều trị u tuyến thượng thận

Theo dõi định kỳ

Đối với các khối u nhỏ, lành tính và không tiết hormone, bác sĩ thường chỉ định theo dõi bằng chụp CT hoặc MRI và xét nghiệm hormone theo từng giai đoạn.

Điều trị bằng thuốc

Một số trường hợp cần dùng thuốc để kiểm soát tình trạng tăng tiết hormone hoặc chuẩn bị trước phẫu thuật, đặc biệt ở người mắc u tủy thượng thận.

Phẫu thuật

Bác sĩ có thể chỉ định cắt tuyến thượng thận khi:

• Khối u tiết hormone.

• Kích thước lớn hoặc tăng nhanh.

• Có dấu hiệu nghi ngờ ác tính.

• Gây triệu chứng hoặc biến chứng.

Hiện nay, nhiều trường hợp có thể thực hiện phẫu thuật nội soi, giúp giảm đau sau mổ và rút ngắn thời gian hồi phục nếu đáp ứng tiêu chuẩn chỉ định.

Khám u tuyến thượng thận ở đâu?

Bệnh viện Hồng Ngọc

Bệnh viện Hồng Ngọc có chuyên khoa Nội tiết và Ngoại tổng quát, tiếp nhận khám các bệnh lý nội tiết, tăng huyết áp do nguyên nhân nội tiết và các khối u tuyến nội tiết. Người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm hormone, siêu âm, CT hoặc MRI để đánh giá khối u trước khi xây dựng kế hoạch điều trị.

Hệ thống y tế Thu Cúc TCI

Thu Cúc TCI triển khai khám Nội tiết với các dịch vụ xét nghiệm nội tiết, chẩn đoán hình ảnh và tư vấn điều trị. Những trường hợp nghi ngờ u tuyến thượng thận sẽ được bác sĩ chỉ định các xét nghiệm và chuyển chuyên khoa Ngoại khi cần can thiệp.

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

MEDLATEC cung cấp dịch vụ khám Nội tiết, xét nghiệm hormone, chụp CT, MRI và các kỹ thuật cận lâm sàng phục vụ chẩn đoán bệnh lý tuyến thượng thận. Người bệnh được đánh giá toàn diện để xác định khối u có tiết hormone hay không và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Kết luận

U tuyến thượng thận không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Nhiều trường hợp là khối u lành tính và chỉ cần theo dõi định kỳ. Tuy nhiên, nếu khối u tiết hormone, có kích thước lớn hoặc nghi ngờ ác tính, người bệnh cần được điều trị kịp thời để hạn chế biến chứng. Khi phát hiện u tuyến thượng thận hoặc có các dấu hiệu nghi ngờ như tăng huyết áp khó kiểm soát, tim đập nhanh hoặc đổ mồ hôi nhiều bất thường, bạn nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa Nội tiết để được thăm khám và tư vấn hướng điều trị phù hợp.