U thần kinh thính giác là gì?

U thần kinh thính giác (Acoustic Neuroma hay Vestibular Schwannoma) là một khối u lành tính phát triển từ tế bào Schwann bao bọc dây thần kinh tiền đình – ốc tai (dây thần kinh sọ số VIII). Dây thần kinh này có vai trò truyền tín hiệu về thính giác và giữ thăng bằng từ tai trong đến não. Khối u thường phát triển chậm và không di căn sang các cơ quan khác. Tuy nhiên, nếu kích thước tăng lên, u có thể chèn ép các dây thần kinh và mô não lân cận, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

U thần kinh thính giác có nguy hiểm không?

Mặc dù là khối u lành tính, u thần kinh thính giác vẫn có thể gây ra nhiều biến chứng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Một số nguy cơ có thể gặp gồm:

• Giảm hoặc mất thính lực một bên tai.
• Ù tai kéo dài.
• Rối loạn thăng bằng, chóng mặt.
• Chèn ép dây thần kinh mặt gây tê hoặc yếu cơ mặt.
• Chèn ép thân não hoặc tăng áp lực nội sọ nếu khối u phát triển lớn.

Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường về thính giác hoặc thăng bằng.

Nguyên nhân gây u thần kinh thính giác

Hiện nay, nguyên nhân chính xác của bệnh vẫn chưa được xác định. Đa số trường hợp xảy ra ngẫu nhiên. Một tỷ lệ nhỏ liên quan đến bệnh u sợi thần kinh type 2 (Neurofibromatosis type 2 – NF2), một rối loạn di truyền hiếm gặp có thể gây u ở cả hai dây thần kinh thính giác.

Triệu chứng thường gặp

Các triệu chứng thường xuất hiện từ từ do khối u phát triển chậm.

Giảm thính lực

Đây là dấu hiệu phổ biến nhất. Người bệnh thường giảm thính lực ở một bên tai và tình trạng có thể tiến triển dần theo thời gian.

Ù tai

Ù tai liên tục hoặc từng đợt, thường chỉ xảy ra ở bên có khối u.

Chóng mặt và mất thăng bằng

Khối u ảnh hưởng đến dây thần kinh tiền đình khiến người bệnh cảm thấy chóng mặt, đi đứng không vững hoặc mất cân bằng.

Tê hoặc yếu vùng mặt

Nếu khối u lớn, dây thần kinh mặt có thể bị chèn ép, gây tê, yếu hoặc co giật cơ mặt.

Đau đầu

Triệu chứng này thường xuất hiện ở giai đoạn muộn khi khối u phát triển lớn và làm tăng áp lực trong hộp sọ.

Chẩn đoán u thần kinh thính giác

Để xác định bệnh, bác sĩ có thể chỉ định:

• Khám chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Thần kinh.
• Đo thính lực.
• Đo chức năng tiền đình khi cần.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) có thuốc đối quang từ – đây là phương pháp có giá trị cao trong phát hiện và đánh giá kích thước khối u.
• Chụp CT trong một số trường hợp đặc biệt.

U thần kinh thính giác được điều trị như thế nào?

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào kích thước khối u, tuổi, tình trạng sức khỏe và triệu chứng của người bệnh.

Theo dõi định kỳ

Nếu khối u nhỏ, phát triển chậm và chưa gây triệu chứng đáng kể, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi bằng MRI định kỳ.

Xạ phẫu

Một số trường hợp phù hợp có thể được điều trị bằng xạ phẫu định vị nhằm kiểm soát sự phát triển của khối u mà không cần phẫu thuật mở.

Phẫu thuật

Khi khối u lớn, phát triển nhanh hoặc gây chèn ép nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để loại bỏ khối u. Mục tiêu là giảm chèn ép, bảo tồn chức năng thần kinh tối đa và hạn chế biến chứng.

Có thể phòng ngừa bệnh không?

Hiện chưa có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu đối với u thần kinh thính giác.

Tuy nhiên, bạn nên đi khám sớm nếu có các biểu hiện như:

• Ù tai kéo dài một bên.
• Giảm thính lực không rõ nguyên nhân.
• Chóng mặt tái diễn.
• Mất thăng bằng kéo dài.

Việc phát hiện sớm giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả và giảm nguy cơ biến chứng.

Khi nào cần đi khám ngay?

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu xuất hiện:

• Giảm thính lực đột ngột.
• Ù tai kéo dài không cải thiện.
• Chóng mặt dữ dội.
• Tê hoặc yếu cơ mặt.
• Đau đầu tăng dần kèm buồn nôn hoặc nôn.

Đây có thể là dấu hiệu cho thấy khối u đang ảnh hưởng đến các cấu trúc thần kinh quan trọng.

Kết luận

U thần kinh thính giác là khối u lành tính nhưng không nên xem nhẹ. Nếu không được theo dõi và điều trị đúng thời điểm, khối u có thể gây suy giảm thính lực, rối loạn thăng bằng và chèn ép các cấu trúc thần kinh lân cận. Khi có các triệu chứng như ù tai một bên, giảm thính lực hoặc chóng mặt kéo dài, bạn nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Thần kinh để được thăm khám và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.