Tiểu đường thai kỳ là gì?

Tiểu đường thai kỳ (đái tháo đường thai kỳ) là tình trạng lượng đường trong máu tăng cao được phát hiện trong thời gian mang thai ở những phụ nữ trước đó chưa từng mắc bệnh tiểu đường. Trong thai kỳ, cơ thể người mẹ có nhiều thay đổi về nội tiết tố để hỗ trợ sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, một số hormone do nhau thai sản xuất có thể làm giảm tác dụng của insulin, khiến đường huyết tăng cao. Tiểu đường thai kỳ thường xuất hiện từ khoảng tuần thai thứ 24 - 28 và có thể được phát hiện thông qua các xét nghiệm sàng lọc. Nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ ràng nên mẹ bầu cần tuân thủ lịch khám thai định kỳ để phát hiện sớm.

Tiểu đường thai kỳ có nguy hiểm không?

Tiểu đường thai kỳ có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi nếu không được kiểm soát tốt. Tình trạng đường huyết tăng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ gặp một số biến chứng trong thai kỳ.

Đối với mẹ bầu

Tiểu đường thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ:

• Tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật.
• Sinh khó do thai nhi phát triển lớn.
• Tăng nguy cơ phải can thiệp khi sinh.
• Mắc đái tháo đường type 2 trong tương lai.

Đối với thai nhi

Lượng đường trong máu của mẹ cao có thể khiến thai nhi nhận nhiều glucose hơn, từ đó ảnh hưởng đến quá trình phát triển.

Một số nguy cơ có thể gặp:

• Thai to hơn tuổi thai.
• Khó sinh do cân nặng thai nhi lớn.
• Hạ đường huyết sau sinh.
• Vàng da sơ sinh.
• Tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa về sau.

Việc kiểm soát đường huyết trong thai kỳ giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và bé.

Dấu hiệu nhận biết tiểu đường thai kỳ

Tiểu đường thai kỳ thường không có biểu hiện đặc hiệu, nhiều mẹ bầu chỉ phát hiện bệnh khi làm xét nghiệm đường huyết theo chỉ định của bác sĩ.

Tuy nhiên, một số dấu hiệu có thể cảnh báo gồm:

Khát nước nhiều bất thường

Mẹ bầu có thể thường xuyên cảm thấy khát nước dù đã uống đủ nước. Nguyên nhân là khi đường huyết tăng cao, cơ thể cần đào thải lượng glucose dư thừa qua đường tiểu.

Đi tiểu nhiều lần

Tình trạng đường huyết cao khiến thận phải hoạt động nhiều hơn để lọc và đào thải đường ra ngoài, dẫn đến đi tiểu thường xuyên.

Cơ thể mệt mỏi kéo dài

Mặc dù mang thai vốn có thể gây mệt mỏi, nhưng tình trạng mệt mỏi bất thường, thiếu năng lượng kéo dài có thể liên quan đến rối loạn đường huyết.

Nhìn mờ

Một số mẹ bầu có thể gặp tình trạng thị lực thay đổi hoặc nhìn mờ do lượng đường trong máu ảnh hưởng đến sự cân bằng dịch trong cơ thể.

Dễ nhiễm trùng

Đường huyết cao có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc nhiễm nấm vùng kín.

Nguyên nhân gây tiểu đường thai kỳ

Nguyên nhân chính gây tiểu đường thai kỳ liên quan đến tình trạng kháng insulin trong thời gian mang thai. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:

Thừa cân, béo phì trước khi mang thai

Cân nặng cao có thể làm tăng tình trạng kháng insulin, khiến cơ thể khó kiểm soát lượng đường trong máu.

Tiền sử gia đình mắc bệnh tiểu đường

Phụ nữ có người thân mắc tiểu đường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Từng bị tiểu đường thai kỳ

Nếu đã từng mắc tiểu đường thai kỳ ở lần mang thai trước, khả năng tái mắc ở những lần sau có thể tăng lên.

Tuổi mẹ cao

Nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ có xu hướng tăng ở phụ nữ mang thai khi tuổi càng cao.

Hội chứng buồng trứng đa nang

Một số rối loạn chuyển hóa liên quan đến hội chứng buồng trứng đa nang có thể làm tăng nguy cơ kháng insulin.

Tiểu đường thai kỳ được chẩn đoán như thế nào?

Do bệnh thường ít triệu chứng nên xét nghiệm sàng lọc đóng vai trò quan trọng.

Xét nghiệm đường huyết

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm glucose máu để đánh giá khả năng kiểm soát đường huyết của mẹ bầu.

Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống

Đây là xét nghiệm thường được thực hiện trong giai đoạn tuần thai 24 - 28.

Quy trình thường gồm:

• Lấy mẫu máu lúc đói.
• Uống dung dịch glucose theo hướng dẫn.
• Lấy máu kiểm tra tại các thời điểm quy định.

Dựa vào kết quả xét nghiệm, bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ hoặc chẩn đoán tiểu đường thai kỳ.

Tiểu đường thai kỳ điều trị như thế nào?

Mục tiêu điều trị là kiểm soát đường huyết ổn định, đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi.

Điều chỉnh chế độ ăn uống

Mẹ bầu nên:

• Chia nhỏ các bữa ăn trong ngày.
• Tăng cường rau xanh, chất xơ.
• Bổ sung protein từ thịt nạc, cá, trứng.
• Lựa chọn tinh bột hấp thu chậm.
• Hạn chế bánh kẹo, nước ngọt và thực phẩm nhiều đường.

Không nên tự ý nhịn ăn hoặc cắt giảm quá mức lượng thức ăn vì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.

Vận động phù hợp

Các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, tập luyện theo hướng dẫn của bác sĩ có thể giúp cải thiện khả năng sử dụng glucose của cơ thể.

Sử dụng thuốc khi cần thiết

Nếu chế độ ăn uống và vận động chưa kiểm soát được đường huyết, bác sĩ có thể chỉ định phương pháp điều trị phù hợp, trong đó có insulin ở một số trường hợp.

Tiểu đường thai kỳ sau sinh có hết không?

Ở nhiều phụ nữ, đường huyết có thể trở về bình thường sau khi sinh. Tuy nhiên, người từng mắc tiểu đường thai kỳ vẫn có nguy cơ cao hơn mắc đái tháo đường type 2 trong tương lai.

Sau sinh, mẹ nên:

• Kiểm tra lại đường huyết theo lịch hẹn.
• Duy trì chế độ ăn uống khoa học.
• Tập luyện thường xuyên.
• Kiểm soát cân nặng hợp lý.

Xét nghiệm và khám tiểu đường thai kỳ ở đâu?

Bệnh viện Hồng Ngọc

Bệnh viện Hồng Ngọc cung cấp dịch vụ khám Sản phụ khoa, theo dõi thai kỳ và thực hiện các xét nghiệm cần thiết nhằm phát hiện sớm những bất thường trong thai kỳ, bao gồm kiểm tra đường huyết khi mang thai.

Hệ thống y tế Thu Cúc TCI

Thu Cúc TCI triển khai dịch vụ khám thai, quản lý thai kỳ và các xét nghiệm sàng lọc giúp bác sĩ đánh giá sức khỏe của mẹ và bé trong suốt thai kỳ.

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

MEDLATEC cung cấp các dịch vụ xét nghiệm như kiểm tra đường huyết, xét nghiệm liên quan đến thai kỳ và tư vấn sức khỏe sinh sản, hỗ trợ phát hiện sớm tiểu đường thai kỳ.

Cách phòng ngừa tiểu đường thai kỳ

Không phải tất cả trường hợp đều có thể phòng tránh hoàn toàn, nhưng mẹ bầu có thể giảm nguy cơ bằng cách:

• Duy trì cân nặng hợp lý trước khi mang thai.
• Ăn uống cân bằng, hạn chế đồ ngọt.
• Tập thể dục phù hợp.
• Khám thai định kỳ.
• Thực hiện xét nghiệm sàng lọc đúng thời điểm.

Kết luận

Tiểu đường thai kỳ là tình trạng khá phổ biến nhưng thường diễn biến âm thầm. Việc phát hiện sớm thông qua khám thai và xét nghiệm định kỳ giúp mẹ bầu kiểm soát đường huyết hiệu quả, hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và bé. Nếu có yếu tố nguy cơ hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường như khát nước nhiều, tiểu nhiều, mệt mỏi kéo dài, mẹ bầu nên chủ động thăm khám để được kiểm tra và tư vấn phù hợp.