Tay chân miệng ở trẻ là gì?

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột gây ra, thường gặp nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi do hệ miễn dịch còn non yếu và thường xuyên tiếp xúc với môi trường tập thể như nhà trẻ, trường mầm non. Virus lây từ người sang người qua nước bọt, dịch tiết mũi họng, dịch từ các mụn nước, phân của người bệnh hoặc đồ vật bị nhiễm virus. Khả năng lây mạnh nhất thường trong tuần đầu kể từ khi khởi phát bệnh.

Dấu hiệu nhận biết tay chân miệng ở trẻ

Giai đoạn khởi phát

Trong 1–2 ngày đầu, trẻ có thể xuất hiện:

Sốt nhẹ hoặc sốt cao.
Mệt mỏi, quấy khóc.
Biếng ăn.
Đau họng.
Chảy nhiều nước bọt.

Do triệu chứng khá giống cảm cúm nên nhiều phụ huynh dễ bỏ qua.

Giai đoạn toàn phát

Sau đó, các dấu hiệu đặc trưng xuất hiện rõ hơn:

Loét miệng

Các vết loét nhỏ hoặc mụn nước trong khoang miệng khiến trẻ:

Đau khi ăn.
Khó nuốt.
Bỏ bú hoặc bỏ ăn.
Quấy khóc nhiều.

Mụn nước ở tay, chân

Ban đỏ hoặc mụn nước thường xuất hiện tại:

Lòng bàn tay.
Lòng bàn chân.
Đầu gối.
Mông.
Khuỷu tay.

Các nốt này thường không ngứa nhưng có thể gây khó chịu.

Tay chân miệng ở trẻ có nguy hiểm không?

Đa số trẻ sẽ hồi phục sau khoảng 7–10 ngày nếu được chăm sóc đúng cách.

Tuy nhiên, một số trường hợp do Enterovirus 71 gây ra có thể tiến triển nhanh và dẫn đến biến chứng như:

Viêm não.
Viêm màng não.
Viêm cơ tim.
Phù phổi cấp.
Suy hô hấp.

Những biến chứng này có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện?

Phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay nếu có một trong các dấu hiệu:

Sốt cao liên tục trên 39°C.
Sốt không đáp ứng thuốc hạ sốt.
Trẻ giật mình nhiều, đặc biệt khi ngủ.
Run tay chân.
Co giật.
Nôn nhiều.
Thở nhanh hoặc khó thở.
Li bì, ngủ gà.
Quấy khóc kéo dài, khó dỗ.
Không ăn, không uống được.

Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường giúp giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Cách chăm sóc trẻ bị tay chân miệng tại nhà

Nếu trẻ được bác sĩ đánh giá ở mức độ nhẹ, cha mẹ có thể chăm sóc theo hướng dẫn:

Hạ sốt đúng cách

Sử dụng thuốc hạ sốt theo đúng liều lượng được bác sĩ hướng dẫn, không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc.

Bổ sung nước

Cho trẻ uống nhiều nước hoặc dung dịch bù nước khi cần để hạn chế mất nước.

Chế độ ăn phù hợp

Nên cho trẻ ăn:

Cháo.
Súp.
Sữa.
Thức ăn mềm, nguội.

Tránh đồ cay nóng, cứng hoặc có tính axit vì dễ làm đau các vết loét trong miệng.

Giữ vệ sinh

Rửa tay bằng xà phòng.
Vệ sinh đồ chơi.
Khử khuẩn các bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
Thay quần áo sạch hằng ngày.

Không tự ý dùng kháng sinh

Tay chân miệng là bệnh do virus nên kháng sinh không có tác dụng nếu không có bội nhiễm vi khuẩn. Việc sử dụng thuốc cần theo chỉ định của bác sĩ.

Cách phòng ngừa tay chân miệng hiệu quả

Hiện nay, phòng bệnh vẫn chủ yếu dựa vào các biện pháp vệ sinh cá nhân và môi trường:

Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Ăn chín, uống sôi.
Không dùng chung cốc, thìa, khăn mặt.
Vệ sinh đồ chơi và bề mặt tiếp xúc hằng ngày.
Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người mắc bệnh.
Cho trẻ nghỉ học khi mắc tay chân miệng để hạn chế lây lan.

Khám tay chân miệng ở đâu?

Nếu trẻ có biểu hiện nghi ngờ hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, phụ huynh nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi để được thăm khám và theo dõi.

Tại Hà Nội, một số bệnh viện được nhiều gia đình lựa chọn gồm:

Các cơ sở này đều có chuyên khoa Nhi, hỗ trợ khám, đánh giá mức độ bệnh và hướng dẫn chăm sóc phù hợp.

Kết luận

Tay chân miệng ở trẻ là bệnh truyền nhiễm thường gặp nhưng không nên chủ quan. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, chăm sóc đúng cách và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng bất thường sẽ giúp hạn chế nguy cơ biến chứng. Đồng thời, duy trì vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và theo dõi sức khỏe trẻ khi có dịch là những biện pháp quan trọng để bảo vệ trẻ và cộng đồng.

Tay chân miệng ở trẻ nhỏ: Dấu hiệu cảnh báo sớm, cách chăm sóc và phòng ngừa biến chứng