Tầm soát ung thư: Phát hiện sớm, điều trị kịp thời

Tầm soát ung thư là gì?

Tầm soát ung thư là quá trình kiểm tra sức khỏe toàn diện nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường có nguy cơ tiến triển thành ung thư. Khác với việc chẩn đoán khi đã có triệu chứng, tầm soát được tiến hành ngay cả khi cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh, giúp phát hiện tổn thương từ giai đoạn tiền ung thư.

Các phương pháp tầm soát phổ biến hiện nay gồm xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh (siêu âm, X-quang, CT scan, MRI), nội soi và sinh thiết. Mục tiêu cuối cùng là phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm để điều trị hiệu quả và giảm thiểu rủi ro tử vong.

Vì sao cần tầm soát ung thư định kỳ?

Ung thư là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam và trên thế giới. Phần lớn bệnh nhân chỉ phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, khiến quá trình điều trị khó khăn và chi phí cao. Một số lý do chính để thực hiện tầm soát sớm gồm:

• Phát hiện bệnh khi chưa có triệu chứng: Ung thư giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm, khó nhận biết.

• Tăng khả năng điều trị thành công: Nếu phát hiện sớm, tỷ lệ chữa khỏi có thể lên đến 70–90% tùy loại ung thư.

• Giảm chi phí y tế: Điều trị ở giai đoạn đầu ít tốn kém hơn nhiều so với giai đoạn muộn.

• Cải thiện chất lượng sống: Người bệnh có cơ hội duy trì sinh hoạt bình thường và giảm biến chứng.

Các loại ung thư thường được khuyến cáo tầm soát

Không phải tất cả loại ung thư đều có chương trình tầm soát, nhưng một số loại phổ biến có thể phát hiện sớm nhờ các kỹ thuật hiện đại:

• Ung thư vú: Nên tầm soát bằng siêu âm, chụp nhũ ảnh và khám lâm sàng định kỳ.

• Ung thư cổ tử cung: Kiểm tra bằng xét nghiệm Pap smear và HPV test.

• Ung thư đại trực tràng: Tầm soát bằng nội soi hoặc xét nghiệm máu ẩn trong phân.

• Ung thư gan: Đặc biệt quan trọng với người nhiễm viêm gan B, C, nên làm xét nghiệm AFP và siêu âm gan định kỳ.

• Ung thư phổi: Tầm soát bằng chụp CT liều thấp, áp dụng cho người hút thuốc lá lâu năm.

• Ung thư tuyến tiền liệt: Kiểm tra bằng xét nghiệm PSA trong máu.

Đối tượng nên thực hiện tầm soát ung thư

Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể tầm soát, nhưng một số nhóm đối tượng cần quan tâm đặc biệt:

• Người trên 40 tuổi.

• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư.

• Người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia.

• Người có bệnh lý mãn tính như viêm gan B, tiểu đường, béo phì.

• Người làm việc trong môi trường độc hại, tiếp xúc hóa chất.

Quy trình tầm soát ung thư

Quy trình thường bao gồm nhiều bước nhằm đảm bảo kết quả chính xác:

1. Khai thác bệnh sử và yếu tố nguy cơ: Bác sĩ trao đổi về tình trạng sức khỏe và tiền sử gia đình.

2. Khám lâm sàng tổng quát: Đo huyết áp, kiểm tra cân nặng, đánh giá các dấu hiệu bất thường.

3. Xét nghiệm máu: Phát hiện chỉ điểm khối u và các dấu hiệu rối loạn chức năng cơ quan.

4. Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm, X-quang, CT scan hoặc MRI để kiểm tra chi tiết.

5. Nội soi hoặc sinh thiết (nếu cần): Giúp khẳng định chẩn đoán khi có nghi ngờ tổn thương.

Thời điểm và tần suất tầm soát

• Người khỏe mạnh, không yếu tố nguy cơ: Nên tầm soát tổng quát 1 lần/năm.

• Người thuộc nhóm nguy cơ cao: Nên kiểm tra định kỳ 6 tháng/lần.

• Riêng một số loại ung thư, bác sĩ sẽ chỉ định tần suất phù hợp, ví dụ: Pap smear 3 năm/lần, nội soi đại trực tràng 5–10 năm/lần.

Lợi ích khi tầm soát ung thư sớm

• Phát hiện bệnh ở giai đoạn tiền ung thư: Ngăn chặn kịp thời trước khi tế bào ác tính phát triển.

• Điều trị ít xâm lấn hơn: Giai đoạn sớm thường chỉ cần can thiệp nhẹ, không phải hóa trị hoặc xạ trị phức tạp.

• Giảm gánh nặng tâm lý: Người bệnh an tâm hơn khi biết rõ tình trạng sức khỏe.

• Bảo vệ sức khỏe cộng đồng: Phát hiện sớm giúp giảm nguy cơ lây truyền trong một số loại ung thư liên quan virus như HPV, HBV.

Lời khuyên để nâng cao hiệu quả tầm soát

• Lựa chọn cơ sở y tế uy tín với trang thiết bị hiện đại.

• Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về chuẩn bị trước xét nghiệm.

• Kết hợp tầm soát với chế độ sống lành mạnh: ăn uống khoa học, tập luyện đều đặn, hạn chế rượu bia và thuốc lá.

• Tái khám đúng hẹn để theo dõi sức khỏe lâu dài.

Tầm soát ung thư không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm mà còn mang lại cơ hội sống khỏe mạnh hơn cho mỗi người. Chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ là cách thiết thực để bảo vệ bản thân và gia đình.

Đặt khám bệnh tại phòng khám Medlatec tại đây