Siêu âm tuyến giáp là gì?

Siêu âm tuyến giáp là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng siêu âm để quan sát cấu trúc, kích thước và hình thái của tuyến giáp. Đây là kỹ thuật không xâm lấn, không sử dụng tia X và thường được thực hiện nhanh chóng. Thông qua hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể đánh giá nhu mô tuyến giáp, phát hiện các nhân hoặc nang bất thường, đồng thời quan sát một số đặc điểm giúp định hướng nguy cơ của tổn thương. Tuy nhiên, siêu âm không phải xét nghiệm duy nhất để chẩn đoán bệnh tuyến giáp. Tùy triệu chứng và hình ảnh thu được, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm hormone tuyến giáp, xét nghiệm kháng thể hoặc chọc hút tế bào bằng kim nhỏ.

Siêu âm tuyến giáp phát hiện được bệnh gì?

1. Nhân tuyến giáp

Nhân tuyến giáp là một trong những bất thường thường được phát hiện qua siêu âm. Nhân có thể là tổn thương đặc, nang hoặc dạng hỗn hợp.

Phần lớn nhân tuyến giáp là lành tính, nhưng một số đặc điểm trên siêu âm có thể gợi ý nguy cơ ác tính cao hơn.

Bác sĩ thường đánh giá:

• Kích thước nhân.
• Thành phần đặc hay nang.
• Hình dạng.
• Bờ tổn thương.
• Độ hồi âm.
• Các dấu hiệu vôi hóa.
• Mối tương quan giữa chiều cao và chiều rộng.
• Hạch vùng cổ đi kèm nếu có.

Dựa trên các đặc điểm này, bác sĩ có thể phân loại nguy cơ và quyết định có cần theo dõi hoặc thực hiện thêm xét nghiệm hay không.

2. Nang tuyến giáp

Nang tuyến giáp là tổn thương chứa dịch trong tuyến giáp. Trên siêu âm, nang thường có đặc điểm khác với nhân đặc nên có thể được nhận diện tương đối rõ. Nang tuyến giáp có thể hoàn toàn lành tính. Tuy nhiên, một số tổn thương có cả thành phần nang và đặc cần được đánh giá kỹ hơn. Việc điều trị hay chỉ theo dõi phụ thuộc vào kích thước, đặc điểm hình ảnh và triệu chứng của người bệnh.

3. Bướu giáp

Siêu âm có thể giúp đánh giá kích thước và cấu trúc tuyến giáp, qua đó hỗ trợ phát hiện tình trạng tuyến giáp to hoặc có nhiều nhân. Bướu giáp có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số trường hợp chỉ cần theo dõi, trong khi những trường hợp khác cần làm thêm xét nghiệm để tìm nguyên nhân. Siêu âm giúp mô tả hình thái nhưng không thể tự xác định tuyến giáp đang hoạt động quá mức hay suy giảm chức năng.

4. Viêm tuyến giáp

Một số dạng viêm tuyến giáp có thể gây thay đổi hình ảnh nhu mô tuyến giáp trên siêu âm. Tùy loại viêm, tuyến giáp có thể thay đổi về kích thước, độ hồi âm hoặc cấu trúc. Siêu âm có thể hỗ trợ bác sĩ trong quá trình đánh giá, nhưng thường cần kết hợp với triệu chứng và xét nghiệm máu để xác định nguyên nhân. Ví dụ, viêm tuyến giáp Hashimoto có thể được đánh giá bằng siêu âm kết hợp xét nghiệm hormone và kháng thể tuyến giáp.

5. Ung thư tuyến giáp

Siêu âm có vai trò quan trọng trong phát hiện và đánh giá nguy cơ ung thư tuyến giáp.

Một số đặc điểm trên siêu âm có thể khiến bác sĩ nghi ngờ tổn thương ác tính, chẳng hạn:

• Nhân giảm âm rõ.
• Hình dạng cao hơn rộng.
• Bờ không đều hoặc xâm lấn.
• Vi vôi hóa hoặc các dạng vôi hóa đáng chú ý.
• Một số dấu hiệu bất thường trong cấu trúc nhân.
• Hạch cổ có đặc điểm nghi ngờ.

Tuy nhiên, không thể kết luận ung thư tuyến giáp chỉ dựa vào siêu âm.

Nếu nhân có nguy cơ cao hoặc đạt tiêu chí cần đánh giá thêm, bác sĩ có thể chỉ định chọc hút kim nhỏ (FNA) để lấy tế bào xét nghiệm.

Siêu âm tuyến giáp có phát hiện cường giáp và suy giáp không?

Đây là vấn đề nhiều người thường hiểu nhầm.

Siêu âm không trực tiếp xác định tuyến giáp hoạt động bình thường, hoạt động quá mức hay hoạt động kém.

Cường giáp và suy giáp chủ yếu được đánh giá thông qua triệu chứng kết hợp với xét nghiệm chức năng tuyến giáp, thường gồm TSH và hormone tuyến giáp như FT4. Siêu âm được sử dụng để đánh giá hình thái và cấu trúc tuyến giáp, đồng thời hỗ trợ tìm nguyên nhân trong một số trường hợp. Vì vậy, nếu bạn có triệu chứng nghi ngờ rối loạn chức năng tuyến giáp, bác sĩ có thể chỉ định cả siêu âm và xét nghiệm máu thay vì chỉ thực hiện một phương pháp.

Siêu âm tuyến giáp có phát hiện hạch cổ không?

Có.

Trong quá trình siêu âm tuyến giáp, bác sĩ có thể khảo sát các vùng hạch cổ và phát hiện những hạch có kích thước hoặc đặc điểm bất thường. Đặc biệt ở người có nhân tuyến giáp nghi ngờ, việc đánh giá hạch vùng cổ có ý nghĩa trong quá trình xác định nguy cơ và lập kế hoạch kiểm tra tiếp theo. Tuy nhiên, không phải mọi hạch to đều là hạch ác tính. Hạch có thể phản ứng do viêm nhiễm hoặc nhiều nguyên nhân khác.

Khi nào nên siêu âm tuyến giáp?

Bạn có thể được bác sĩ chỉ định siêu âm tuyến giáp khi:

• Có khối hoặc vùng phồng bất thường ở cổ.
• Sờ thấy nhân vùng tuyến giáp.
• Tuyến giáp to bất thường.
• Có kết quả khám lâm sàng nghi ngờ bệnh tuyến giáp.
• Đang theo dõi nhân tuyến giáp đã được phát hiện trước đó.
• Có hạch cổ bất thường.
• Có tiền sử bệnh tuyến giáp.
• Có người thân mắc ung thư tuyến giáp hoặc một số yếu tố nguy cơ đặc biệt.

Không phải ai cũng cần siêu âm tuyến giáp định kỳ. Việc có nên kiểm tra hay không phụ thuộc vào nguy cơ và chỉ định của bác sĩ.

Siêu âm tuyến giáp có cần nhịn ăn không?

Thông thường, siêu âm tuyến giáp không yêu cầu nhịn ăn. Người bệnh có thể ăn uống tương đối bình thường trước khi thực hiện. Bạn nên mặc trang phục thoải mái, dễ để lộ vùng cổ nhằm thuận tiện cho quá trình siêu âm. Nếu cùng ngày có thực hiện thêm xét nghiệm máu hoặc một thủ thuật khác yêu cầu nhịn ăn, cơ sở y tế sẽ hướng dẫn riêng.

Siêu âm tuyến giáp có đau không?

Đây là phương pháp không xâm lấn và nhìn chung không gây đau. Người bệnh nằm ngửa, bác sĩ bôi một lớp gel lên vùng cổ rồi sử dụng đầu dò siêu âm để khảo sát tuyến giáp. Một số người có thể cảm thấy hơi khó chịu do đầu dò tạo áp lực nhẹ lên vùng cổ, đặc biệt khi có tổn thương gây đau hoặc vùng cổ nhạy cảm. Thời gian thực hiện thường không kéo dài.

Kết quả siêu âm tuyến giáp có ý nghĩa như thế nào?

Phiếu siêu âm có thể mô tả:

• Kích thước tuyến giáp.
• Cấu trúc nhu mô.
• Số lượng nhân.
• Kích thước từng nhân.
• Thành phần của nhân.
• Độ hồi âm.
• Đặc điểm bờ.
• Các dấu hiệu vôi hóa.
• Hạch vùng cổ.

Một số cơ sở sử dụng hệ thống phân loại TI-RADS để đánh giá nguy cơ ác tính của nhân tuyến giáp dựa trên các đặc điểm hình ảnh. Điểm quan trọng là TI-RADS đánh giá nguy cơ chứ không phải chẩn đoán ung thư. Tùy mức độ nguy cơ và kích thước tổn thương, bác sĩ có thể khuyến nghị theo dõi siêu âm hoặc thực hiện FNA.

Siêu âm tuyến giáp có thay thế xét nghiệm máu không?

Không.

Hai phương pháp cung cấp những thông tin khác nhau:

Do đó, nếu nghi ngờ bệnh tuyến giáp, bác sĩ có thể kết hợp nhiều phương pháp để đưa ra đánh giá chính xác hơn.

Siêu âm tuyến giáp nên làm ở đâu?

Khi thực hiện siêu âm tuyến giáp, nên lựa chọn cơ sở y tế có chuyên khoa Nội tiết hoặc chuyên khoa liên quan, đội ngũ bác sĩ có kinh nghiệm và hệ thống chẩn đoán hình ảnh phù hợp.

Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc

Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc triển khai khám và đánh giá các bệnh lý liên quan đến tuyến giáp. Người bệnh có thể được bác sĩ thăm khám, chỉ định siêu âm và xét nghiệm cần thiết dựa trên triệu chứng. Khi phát hiện nhân tuyến giáp, bác sĩ sẽ dựa vào đặc điểm hình ảnh, kích thước và nguy cơ để tư vấn theo dõi hoặc kiểm tra bổ sung nếu cần.

Hệ thống y tế Thu Cúc TCI

Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI cung cấp dịch vụ khám Nội tiết và chẩn đoán hình ảnh, hỗ trợ đánh giá các vấn đề liên quan đến tuyến giáp. Người bệnh có thể được tư vấn siêu âm tuyến giáp kết hợp xét nghiệm chức năng tuyến giáp tùy tình trạng. Nếu phát hiện bất thường, bác sĩ sẽ hướng dẫn các bước kiểm tra tiếp theo.

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC có hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ kiểm tra bệnh lý tuyến giáp. Người bệnh có thể được bác sĩ đánh giá triệu chứng, thực hiện siêu âm và xét nghiệm liên quan. Với các trường hợp có nhân tuyến giáp cần đánh giá nguy cơ, bác sĩ có thể tư vấn thêm phương pháp kiểm tra phù hợp. Danh mục dịch vụ, bác sĩ thực hiện và chi phí có thể thay đổi theo từng thời điểm. Bạn nên liên hệ trực tiếp cơ sở y tế để được cung cấp thông tin cập nhật.

Kết luận

Siêu âm tuyến giáp có thể phát hiện nhiều bất thường như nhân tuyến giáp, nang tuyến giáp, bướu giáp, thay đổi nhu mô do viêm và các đặc điểm nghi ngờ ung thư tuyến giáp. Đây là phương pháp an toàn, không sử dụng tia X và thường được thực hiện nhanh chóng. Tuy nhiên, siêu âm chủ yếu đánh giá hình thái và cấu trúc, không thể thay thế xét nghiệm đánh giá chức năng tuyến giáp. Nếu phát hiện nhân hoặc tổn thương có đặc điểm đáng ngờ, bác sĩ có thể yêu cầu theo dõi định kỳ, xét nghiệm hormone, xét nghiệm kháng thể hoặc chọc hút tế bào tùy trường hợp. Nếu bạn có khối bất thường ở cổ, tuyến giáp to, hạch cổ hoặc đang theo dõi nhân tuyến giáp, nên đi khám để được bác sĩ tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp thay vì tự thực hiện xét nghiệm không cần thiết.