Siêu âm ổ bụng – Quy trình và ý nghĩa trong chẩn đoán
1. Siêu âm ổ bụng là gì?
Siêu âm ổ bụng là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng siêu âm để khảo sát cấu trúc và hoạt động của các cơ quan bên trong vùng bụng. Nhờ ưu điểm không xâm lấn, không gây đau, phương pháp này thường được chỉ định rộng rãi trong kiểm tra sức khỏe tổng quát cũng như khi có dấu hiệu bệnh lý.
Các cơ quan thường được kiểm tra trong siêu âm ổ bụng gồm: gan, mật, tụy, lách, thận, bàng quang, dạ dày, ruột, tử cung và buồng trứng (ở nữ), tuyến tiền liệt (ở nam).
2. Vai trò quan trọng của siêu âm ổ bụng
Siêu âm ổ bụng không chỉ hỗ trợ phát hiện các bất thường mà còn mang nhiều giá trị trong y học:
-
Phát hiện sớm bệnh lý gan mật: phát hiện gan nhiễm mỡ, xơ gan, sỏi mật, viêm đường mật.
-
Đánh giá tình trạng thận và đường tiết niệu: giúp nhận diện sỏi thận, ứ nước thận, viêm bàng quang.
-
Khảo sát tuyến tụy và lách: phát hiện viêm tụy, u tụy, lách to bất thường.
-
Theo dõi khối u: hỗ trợ chẩn đoán sớm các khối u trong gan, thận, tử cung, buồng trứng.
-
Kiểm tra hệ tiêu hóa: đánh giá dạ dày, ruột trong một số trường hợp rối loạn tiêu hóa.
3. Khi nào cần siêu âm ổ bụng?
Bác sĩ thường khuyến nghị siêu âm ổ bụng trong những tình huống sau:
-
Đau bụng kéo dài, đau hạ sườn phải hoặc trái.
-
Vàng da, vàng mắt – dấu hiệu bệnh gan mật.
-
Tiểu buốt, tiểu ra máu hoặc tiểu nhiều lần.
-
Có khối u bất thường sờ thấy ở bụng.
-
Kiểm tra sức khỏe định kỳ nhằm tầm soát sớm các bệnh lý tiềm ẩn.
Ngoài ra, những người có yếu tố nguy cơ như béo phì, uống rượu bia nhiều, tiền sử gia đình mắc bệnh gan, thận, ung thư cũng nên siêu âm ổ bụng thường xuyên.
4. Quy trình siêu âm ổ bụng diễn ra như thế nào?
Quy trình siêu âm ổ bụng nhìn chung đơn giản và nhanh chóng:
-
Chuẩn bị trước siêu âm: Người bệnh thường được yêu cầu nhịn ăn từ 4–6 giờ để giảm hơi trong dạ dày và ruột, giúp hình ảnh rõ nét hơn.
-
Thực hiện siêu âm: Bác sĩ sẽ thoa gel chuyên dụng lên vùng bụng rồi di chuyển đầu dò siêu âm. Sóng âm phát ra từ đầu dò phản xạ lại, tạo hình ảnh hiển thị trên màn hình.
-
Đọc kết quả: Sau khi hoàn thành, bác sĩ sẽ phân tích hình ảnh, đưa ra nhận xét về cấu trúc và tình trạng cơ quan trong ổ bụng.
Toàn bộ quá trình thường chỉ kéo dài từ 10–20 phút, không gây đau hay khó chịu.
5. Ưu điểm nổi bật của siêu âm ổ bụng
-
An toàn tuyệt đối: Không sử dụng tia X, không gây hại cho cơ thể.
-
Chi phí hợp lý: Thấp hơn so với nhiều phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác như CT, MRI.
-
Thực hiện nhanh: Người bệnh không mất nhiều thời gian chờ đợi.
-
Độ chính xác cao: Hỗ trợ phát hiện nhiều bệnh lý từ giai đoạn sớm.
-
Thích hợp cho mọi đối tượng: Bao gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai.
6. Ý nghĩa của siêu âm ổ bụng trong chẩn đoán
Siêu âm ổ bụng mang lại nhiều giá trị thực tiễn:
-
Giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán sơ bộ và định hướng phương pháp điều trị.
-
Theo dõi tiến triển bệnh trong quá trình điều trị.
-
Đánh giá hiệu quả phẫu thuật hoặc can thiệp.
-
Phát hiện sớm bệnh lý nguy hiểm như u gan, u thận, ung thư đường tiêu hóa.
Việc thực hiện siêu âm định kỳ sẽ giúp phát hiện những bất thường ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ rệt, từ đó tăng khả năng điều trị thành công.
7. Ai nên thực hiện siêu âm ổ bụng định kỳ?
-
Người trưởng thành từ 30 tuổi trở lên, đặc biệt có yếu tố nguy cơ về gan mật, thận.
-
Người thừa cân, béo phì, thường xuyên sử dụng rượu bia.
-
Người có bệnh nền như tiểu đường, tăng huyết áp.
-
Người từng có tiền sử gia đình mắc ung thư hoặc bệnh lý tiêu hóa.
Khám sức khỏe tổng quát kèm siêu âm ổ bụng ít nhất 1 lần/năm là biện pháp hữu hiệu để bảo vệ sức khỏe.
