Rôm sảy: Nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán và điều trị hiệu quả

Rôm sảy (Miliaria), còn gọi là phát ban nhiệt, là tình trạng da thường gặp khi thời tiết nóng và độ ẩm cao. Bệnh xuất hiện do mồ hôi bị giữ lại dưới da khi các ống dẫn mồ hôi bị tắc nghẽn, gây nên các nốt mẩn đỏ, mụn nước kèm cảm giác ngứa ngáy hoặc châm chích khó chịu.

Phần lớn các trường hợp rôm sảy lành tính và có thể tự cải thiện khi cơ thể được làm mát. Tuy nhiên, nếu không được chăm sóc đúng cách, rôm sảy có thể tiến triển thành viêm nang lông, nhọt hoặc nhiễm trùng da, cần được điều trị y tế.

Rôm sảy hình thành như thế nào?

Khi thời tiết nắng nóng, cơ thể sẽ tăng tiết mồ hôi để điều hòa thân nhiệt. Nếu lượng mồ hôi tiết ra quá nhiều trong khi các lỗ chân lông hoặc ống dẫn mồ hôi bị tắc do bụi bẩn hoặc nhiễm khuẩn, mồ hôi sẽ bị ứ đọng dưới da hoặc làm vỡ ống tuyến mồ hôi, từ đó hình thành rôm sảy.

Rôm sảy thường xuất hiện vào mùa hè tại các vùng da tiết nhiều mồ hôi như:

• Trán.
• Da đầu.
• Cổ.
• Ngực.
• Lưng.

Một số trường hợp vẫn có thể bị rôm sảy ngay cả khi thời tiết mát mẻ. Nguyên nhân thường là do mặc quá nhiều quần áo hoặc quấn tã quá kín, khiến cơ thể tiết nhiều mồ hôi.

Ở trẻ nhỏ, nguy cơ mắc rôm sảy cao hơn do:

• Hoạt động chuyển hóa mạnh.
• Thân nhiệt thường cao hơn người lớn.
• Hệ thống điều hòa thân nhiệt chưa phát triển hoàn thiện.

Nguyên nhân gây rôm sảy

Rôm sảy xảy ra khi các ống dẫn mồ hôi bị tắc nghẽn. Thay vì thoát ra ngoài và bay hơi, mồ hôi bị giữ lại dưới da, gây viêm và phát ban.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc rôm sảy gồm:

1. Ống dẫn mồ hôi chưa phát triển hoàn chỉnh

Ở trẻ sơ sinh, hệ thống tuyến mồ hôi chưa hoàn thiện nên các ống dẫn mồ hôi dễ bị vỡ hoặc tắc nghẽn, khiến mồ hôi tích tụ dưới da.

Rôm sảy có thể xuất hiện ngay trong những tuần đầu sau sinh, đặc biệt nếu trẻ:

• Được giữ ấm quá mức.
• Mặc quá nhiều quần áo.
• Đang sốt.

2. Thời tiết nóng và ẩm

Khí hậu nóng ẩm tạo điều kiện khiến cơ thể tiết nhiều mồ hôi, làm tăng nguy cơ tắc nghẽn ống dẫn mồ hôi.

3. Hoạt động thể chất cường độ cao

Tập luyện thể thao, lao động nặng hoặc các hoạt động khiến cơ thể đổ nhiều mồ hôi đều có thể làm xuất hiện rôm sảy.

4. Cơ thể bị quá nóng

Mặc quần áo quá dày, sử dụng chăn điện hoặc ở trong môi trường quá nóng đều có thể làm tăng nguy cơ phát ban nhiệt.

5. Nằm một chỗ trong thời gian dài

Những người phải nằm lâu trên giường, đặc biệt khi đang sốt, cũng dễ bị rôm sảy.

Triệu chứng của rôm sảy

Biểu hiện của rôm sảy có thể khác nhau tùy theo độ sâu của vị trí tắc nghẽn tuyến mồ hôi.

Ở người lớn, rôm sảy thường xuất hiện tại:

• Các nếp gấp da.
• Những vùng da bị quần áo cọ xát.

Ở trẻ nhỏ, bệnh thường gặp ở:

• Cổ.
• Vai.
• Ngực.
• Nách.
• Khuỷu tay.
• Vùng bẹn.

Các dạng rôm sảy thường gặp

Rôm sảy dạng nhẹ (Miliaria crystallina)

Đây là dạng nhẹ nhất, ảnh hưởng đến lớp ngoài cùng của da.

Đặc điểm:

• Xuất hiện các mụn nước nhỏ.
• Chứa dịch trong.
• Dễ vỡ.

Rôm sảy đỏ (Miliaria rubra)

Đây là dạng thường gặp nhất.

Triệu chứng bao gồm:

• Nổi các nốt đỏ.
• Ngứa.
• Cảm giác châm chích hoặc nóng rát.

Trong một số trường hợp, các mụn nước bị viêm và chứa mủ, được gọi là Miliaria pustulosa.

Rôm sảy sâu (Miliaria profunda)

Đây là dạng ít gặp hơn nhưng ảnh hưởng đến lớp hạ bì.

Đặc điểm:

• Xuất hiện các nốt cứng.
• Có màu gần giống màu da.
• Hình dạng giống da gà nổi.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Rôm sảy thường cải thiện khi da được làm mát và tránh tiếp xúc với nhiệt độ cao.

Tuy nhiên, nên đến cơ sở y tế nếu:

• Phát ban kéo dài nhiều ngày không cải thiện.
• Các tổn thương ngày càng nặng hơn.
• Đau tăng lên.
• Da sưng đỏ hoặc nóng.
• Có mủ chảy ra từ tổn thương.
• Hạch vùng cổ, nách hoặc bẹn sưng to.
• Xuất hiện sốt hoặc ớn lạnh.

Những đối tượng dễ bị rôm sảy

Một số nhóm có nguy cơ mắc rôm sảy cao hơn gồm:

• Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
• Người sống tại vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm.
• Người thường xuyên lao động hoặc vận động khiến cơ thể đổ nhiều mồ hôi.

Cách phòng ngừa rôm sảy

Để hạn chế nguy cơ bị rôm sảy, nên thực hiện các biện pháp sau:

• Mặc quần áo rộng rãi, nhẹ và có chất liệu cotton để da thông thoáng.
• Không mặc quần áo quá chật gây cọ xát và kích ứng da.
• Trong thời tiết nắng nóng, nên ở nơi thoáng mát, có quạt hoặc điều hòa.
• Giữ phòng ngủ thông thoáng và mát mẻ.
• Không giữ cơ thể quá nóng, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.

Chẩn đoán rôm sảy

Việc chẩn đoán chủ yếu dựa trên:

• Đặc điểm tổn thương da.
• Độ tuổi người bệnh.
• Điều kiện thời tiết nóng ẩm.
• Vị trí xuất hiện rôm sảy.

Thông thường, không cần thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng để chẩn đoán.

Sau khi xác định tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Điều trị rôm sảy

Điều trị rôm sảy tập trung vào việc làm mát cơ thể và giảm tình trạng tiết mồ hôi.

Khi da được làm mát, các triệu chứng thường cải thiện nhanh chóng.

Điều trị bằng thuốc bôi

Một số trường hợp nặng hơn có thể được chỉ định sử dụng thuốc bôi nhằm giảm khó chịu và hạn chế biến chứng.

Các thuốc bôi có thể bao gồm:

• Kem hoặc lotion Calamine giúp làm dịu cảm giác ngứa.
• Lanolin khan giúp hạn chế tắc nghẽn ống dẫn mồ hôi và ngăn tổn thương mới.
• Corticoid bôi tại chỗ trong những trường hợp nghiêm trọng theo chỉ định của bác sĩ.

Chăm sóc rôm sảy tại nhà

Để giúp da nhanh hồi phục và giảm khó chịu, người bệnh nên:

• Mặc quần áo rộng, nhẹ và thấm hút mồ hôi tốt.
• Ở trong môi trường mát mẻ nếu thời tiết quá nóng.
• Tắm bằng nước mát với xà phòng dịu nhẹ.
• Để da khô tự nhiên thay vì chà xát mạnh bằng khăn.
• Có thể sử dụng lotion Calamine hoặc chườm mát để giảm ngứa và kích ứng.
• Tránh sử dụng các loại kem hoặc thuốc mỡ chứa dầu khoáng hoặc petroleum vì có thể làm bít tắc lỗ chân lông nhiều hơn.

Kết luận

Rôm sảy là tình trạng da thường gặp, đặc biệt trong mùa hè và ở trẻ nhỏ. Mặc dù đa số trường hợp không nguy hiểm và có thể tự khỏi khi cơ thể được làm mát, việc chăm sóc da đúng cách và giữ môi trường sống thông thoáng sẽ giúp giảm nhanh triệu chứng cũng như hạn chế nguy cơ biến chứng. Nếu rôm sảy kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị phù hợp.