Rối loạn kinh nguyệt là gì?
Rối loạn kinh nguyệt là thuật ngữ dùng để chỉ những bất thường liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, bao gồm thời gian hành kinh, khoảng cách giữa các kỳ kinh, lượng máu kinh, màu sắc máu kinh và các triệu chứng đi kèm. Một chu kỳ kinh nguyệt bình thường thường kéo dài từ 28–32 ngày, thời gian hành kinh từ 3–7 ngày, lượng máu mất khoảng 50–80 ml.
Khi các yếu tố này thay đổi rõ rệt và kéo dài nhiều chu kỳ liên tiếp, cơ thể đang phát tín hiệu cảnh báo về sự rối loạn bên trong, đặc biệt là hệ nội tiết và cơ quan sinh sản.
Các dạng rối loạn kinh nguyệt thường gặp
Chu kỳ kinh không đều
Kinh nguyệt đến sớm hoặc muộn hơn nhiều so với chu kỳ thông thường, có tháng xuất hiện hai lần kinh hoặc vài tháng mới có kinh một lần. Đây là biểu hiện rất phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ trẻ và phụ nữ sau sinh.
Vô kinh hoặc kinh thưa
Vô kinh là tình trạng không có kinh nguyệt trong ít nhất 3 tháng liên tiếp (không mang thai). Kinh thưa là chu kỳ kéo dài trên 35 ngày. Những biểu hiện này thường liên quan đến rối loạn nội tiết, suy buồng trứng hoặc căng thẳng kéo dài.
Rong kinh, rong huyết
Rong kinh là kinh nguyệt kéo dài trên 7 ngày, lượng máu nhiều. Rong huyết là chảy máu âm đạo không theo chu kỳ. Cả hai đều có thể là dấu hiệu của u xơ tử cung, polyp nội mạc hoặc rối loạn đông máu.
Lượng máu kinh bất thường
Máu kinh quá ít hoặc quá nhiều đều không bình thường. Máu kinh ra nhiều kèm theo cục máu đông lớn có thể cảnh báo bệnh lý tử cung, trong khi máu kinh quá ít thường liên quan đến nội tiết kém ổn định.
Đau bụng kinh dữ dội
Đau bụng kinh ở mức độ nhẹ là bình thường. Tuy nhiên, nếu đau dữ dội, ảnh hưởng sinh hoạt, kèm buồn nôn, choáng váng, đó có thể là dấu hiệu lạc nội mạc tử cung hoặc viêm nhiễm phụ khoa.
Rối loạn kinh nguyệt cảnh báo những vấn đề sức khỏe nào?
Rối loạn nội tiết tố nữ
Nội tiết tố estrogen và progesterone đóng vai trò quyết định chu kỳ kinh nguyệt. Khi hai hormone này mất cân bằng, chu kỳ sẽ bị xáo trộn. Nguyên nhân có thể do stress, thiếu ngủ, giảm cân quá nhanh hoặc lạm dụng thuốc nội tiết.
Hội chứng buồng trứng đa nang
Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây kinh nguyệt không đều, vô kinh và khó thụ thai. Phụ nữ mắc hội chứng này thường có biểu hiện rậm lông, tăng cân, mụn nhiều và rối loạn chuyển hóa.
Bệnh lý tử cung và buồng trứng
U xơ tử cung, polyp tử cung, u nang buồng trứng có thể gây rong kinh, rong huyết, đau bụng dưới và rối loạn chu kỳ kéo dài.
Viêm nhiễm phụ khoa
Viêm âm đạo, viêm cổ tử cung, viêm nội mạc tử cung không chỉ gây khí hư bất thường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chu kỳ kinh nguyệt, làm kinh ra ít, ra nhiều hoặc kèm mùi hôi khó chịu.
Các bệnh lý toàn thân
Rối loạn tuyến giáp, tiểu đường, béo phì, suy dinh dưỡng hoặc bệnh gan đều có thể tác động đến quá trình rụng trứng và hành kinh.
Căng thẳng tâm lý kéo dài
Stress mạn tính làm tăng cortisol, ức chế hoạt động của trục não – tuyến yên – buồng trứng, từ đó gây rối loạn kinh nguyệt. Đây là nguyên nhân phổ biến nhưng thường bị bỏ qua.
Rối loạn kinh nguyệt ảnh hưởng thế nào đến khả năng sinh sản?
Chu kỳ kinh nguyệt phản ánh trực tiếp hoạt động rụng trứng. Khi kinh nguyệt rối loạn, quá trình rụng trứng có thể không xảy ra hoặc xảy ra không đều, làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên.
Ngoài ra, các bệnh lý gây rối loạn kinh nguyệt như buồng trứng đa nang, viêm nhiễm phụ khoa nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến hiếm muộn hoặc vô sinh.
Khi nào cần đi khám vì rối loạn kinh nguyệt?
Phụ nữ nên chủ động thăm khám khi gặp các dấu hiệu sau:
-
Kinh nguyệt không đều kéo dài trên 3 chu kỳ liên tiếp
-
Vô kinh hoặc rong kinh không rõ nguyên nhân
-
Đau bụng kinh dữ dội, ngày càng tăng
-
Máu kinh có mùi hôi, màu sắc bất thường
-
Rối loạn kinh nguyệt kèm tăng cân nhanh, rậm lông, mệt mỏi
Việc thăm khám sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân và can thiệp kịp thời, tránh biến chứng lâu dài.
Phòng ngừa rối loạn kinh nguyệt bằng cách nào?
Duy trì lối sống lành mạnh là yếu tố then chốt giúp ổn định chu kỳ kinh nguyệt. Ăn uống cân bằng, hạn chế thức khuya, tập thể dục đều đặn và quản lý căng thẳng hiệu quả giúp nội tiết tố hoạt động ổn định hơn.
Bên cạnh đó, phụ nữ không nên tự ý sử dụng thuốc nội tiết, thuốc tránh thai kéo dài khi chưa có chỉ định y tế. Việc theo dõi chu kỳ kinh nguyệt hàng tháng cũng giúp sớm phát hiện những bất thường.
