Phù chân vào buổi tối: Cảnh báo bệnh tim, thận hay gan?

Phù chân vào buổi tối có đáng lo không?

Phù chân vào buổi tối là tình trạng khá thường gặp, đặc biệt ở những người phải đứng hoặc ngồi lâu trong ngày. Khi đó, trọng lực khiến chất lỏng có xu hướng tích tụ nhiều hơn ở phần thấp của cơ thể, gây cảm giác nặng chân hoặc sưng quanh mắt cá, bàn chân. Trong một số trường hợp, phù chân chỉ liên quan đến thói quen sinh hoạt và có thể cải thiện sau khi nghỉ ngơi, vận động hoặc kê cao chân. Tuy nhiên, phù chân kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên cũng có thể là biểu hiện của một số bệnh lý về tim mạch, thận, gan hoặc tĩnh mạch. Do đó, không nên chỉ dựa vào triệu chứng phù chân để tự xác định mình mắc bệnh gì.

1. Phù chân vào buổi tối có thể liên quan đến bệnh tim

Khi chức năng bơm máu của tim bị suy giảm, máu có thể ứ lại ở hệ thống tĩnh mạch. Áp lực trong mạch máu tăng có thể khiến dịch thoát ra mô xung quanh và gây phù, thường rõ hơn ở chân và mắt cá.

Phù do suy tim thường có thể đi kèm các biểu hiện như:

Khó thở, đặc biệt khi gắng sức hoặc khi nằm.
Dễ mệt mỏi.
Tim đập nhanh hoặc cảm giác hồi hộp.
Tăng cân nhanh do giữ nước.
Phù hai chân.

Nếu phù chân xuất hiện cùng khó thở hoặc đau ngực, cần được đánh giá y tế sớm.

2. Phù chân có thể là dấu hiệu bệnh thận

Thận có nhiệm vụ lọc máu và điều hòa lượng nước, muối trong cơ thể. Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể giữ lại nhiều nước và natri hơn, dẫn đến phù. Phù liên quan đến bệnh thận có thể xuất hiện ở chân, mắt cá hoặc một số vùng khác. Một số người còn có biểu hiện phù quanh mắt, đặc biệt vào buổi sáng. Các dấu hiệu như tiểu ít, nước tiểu có bọt kéo dài, mệt mỏi hoặc huyết áp tăng có thể là những lý do cần đi kiểm tra chức năng thận. Tuy nhiên, những triệu chứng này không đủ để xác định bệnh thận nếu chưa được thăm khám và làm xét nghiệm cần thiết.

3. Bệnh gan có gây phù chân không?

Có thể. Một số bệnh gan mạn tính tiến triển có thể ảnh hưởng đến khả năng sản xuất protein của gan, đặc biệt là albumin. Khi nồng độ albumin trong máu giảm, dịch dễ di chuyển ra khỏi lòng mạch và gây phù. Người mắc bệnh gan nặng có thể xuất hiện phù chân hoặc cổ trướng, tức tích tụ dịch trong ổ bụng. Nếu phù chân đi kèm bụng to bất thường, vàng da, vàng mắt, dễ bầm tím hoặc mệt mỏi kéo dài, nên đi khám để được đánh giá chức năng gan.

4. Phù chân do suy tĩnh mạch

Không phải mọi trường hợp phù chân đều liên quan đến tim, thận hoặc gan. Suy tĩnh mạch chi dưới có thể khiến máu khó trở về tim, đặc biệt khi phải đứng hoặc ngồi lâu. Người bệnh có thể cảm thấy chân nặng, mỏi, đau hoặc sưng quanh mắt cá, thường rõ hơn vào cuối ngày. Một số trường hợp có thể xuất hiện tĩnh mạch nổi ngoằn ngoèo dưới da. Nếu phù giảm sau khi nằm nghỉ hoặc kê cao chân nhưng tái diễn vào cuối ngày, nguyên nhân từ hệ thống tĩnh mạch có thể được cân nhắc.

5. Phù chân do những nguyên nhân nào khác?

Ngoài bệnh lý tim, thận, gan và tĩnh mạch, phù chân vào buổi tối còn có thể liên quan đến:

Đứng hoặc ngồi lâu.
Ăn quá nhiều muối.
Thừa cân.
Thay đổi nội tiết.
Mang thai.
Chấn thương vùng chân.
Một số loại thuốc.
Thời tiết nóng.

Vì có nhiều nguyên nhân khác nhau nên cần đánh giá cả thời điểm xuất hiện, vị trí phù, mức độ phù và các triệu chứng đi kèm.

Phù một chân và phù hai chân có gì khác nhau?

Đây là một đặc điểm bác sĩ thường quan tâm khi tìm nguyên nhân.

Phù hai chân

Phù cả hai chân thường có thể gặp trong các tình trạng ảnh hưởng đến toàn thân như suy tim, bệnh thận, bệnh gan hoặc suy tĩnh mạch. Tuy nhiên, đây không phải dấu hiệu đặc hiệu của bất kỳ bệnh nào.

Phù một chân

Phù một bên chân, đặc biệt nếu xuất hiện đột ngột kèm đau, nóng hoặc đỏ, cần được kiểm tra sớm vì có thể liên quan đến vấn đề tại mạch máu hoặc mô mềm của chân. Không nên tự xoa bóp mạnh vùng chân đang sưng đau khi chưa xác định nguyên nhân.

Khi nào phù chân vào buổi tối cần đi khám?

Bạn nên đi khám nếu tình trạng phù chân kéo dài, thường xuyên tái diễn hoặc tăng dần, đặc biệt khi không tìm được nguyên nhân rõ ràng.

Cần chú ý hơn nếu phù đi kèm:

Khó thở hoặc hụt hơi.
Đau ngực.
Tim đập bất thường.
Tăng cân nhanh trong thời gian ngắn.
Tiểu ít hoặc thay đổi bất thường về nước tiểu.
Bụng sưng to.
Vàng da, vàng mắt.
Một chân sưng đau, nóng hoặc đỏ.

Nếu phù chân xuất hiện đột ngột cùng khó thở hoặc đau ngực, cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay.

Làm gì để hạn chế phù chân do sinh hoạt?

Nếu phù nhẹ xuất hiện sau một ngày đứng hoặc ngồi lâu, bạn có thể:

Tránh duy trì một tư thế quá lâu.
Đứng dậy đi lại và vận động nhẹ nhàng.
Khi nghỉ ngơi, có thể kê chân cao hơn mức tim trong một khoảng thời gian phù hợp.
Hạn chế ăn quá mặn.
Duy trì cân nặng phù hợp và vận động thường xuyên.
Uống nước đầy đủ theo nhu cầu cơ thể.
Không tự ý dùng thuốc lợi tiểu để giảm phù.

Nếu đang sử dụng thuốc điều trị và nhận thấy phù chân xuất hiện sau khi bắt đầu thuốc, hãy thông báo với bác sĩ thay vì tự ngừng thuốc.

Kết luận

Phù chân vào buổi tối không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bệnh tim, thận hay gan. Tình trạng này có thể đơn giản do đứng lâu, ngồi lâu, ăn nhiều muối hoặc suy tĩnh mạch. Tuy nhiên, phù kéo dài hoặc đi kèm khó thở, thay đổi nước tiểu, vàng da, bụng to hay các triệu chứng bất thường khác cần được kiểm tra. Đặc biệt, phù một chân xuất hiện đột ngột kèm đau, nóng, đỏ hoặc phù kèm khó thở, đau ngực là những dấu hiệu không nên chủ quan. Thăm khám và xét nghiệm phù hợp sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân thay vì chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài.