Nhược cơ là gì?

Nhược cơ (Myasthenia gravis) là một bệnh lý thần kinh – cơ mạn tính, trong đó hệ miễn dịch tấn công các thành phần tham gia truyền tín hiệu từ dây thần kinh đến cơ. Hậu quả là cơ không nhận được tín hiệu đầy đủ để hoạt động bình thường, dẫn đến tình trạng yếu cơ.

Điểm đặc trưng của bệnh là cơ yếu tăng lên khi hoạt động và có xu hướng cải thiện sau khi nghỉ ngơi. Vì vậy, người bệnh có thể cảm thấy khá bình thường vào đầu ngày nhưng càng sử dụng cơ lâu, triệu chứng càng rõ.

Nhược cơ có thể ảnh hưởng đến cơ mắt, cơ mặt, cơ nhai, cơ nuốt, cơ cổ, tay chân và trong trường hợp nặng có thể ảnh hưởng đến các cơ tham gia hô hấp.

Vì sao càng hoạt động cơ càng yếu?

Ở người bình thường, dây thần kinh giải phóng chất dẫn truyền thần kinh acetylcholine tại điểm tiếp nối thần kinh – cơ. Chất này gắn vào các thụ thể trên tế bào cơ, tạo tín hiệu giúp cơ co lại.

Ở người mắc nhược cơ, hệ miễn dịch có thể tạo ra kháng thể làm ảnh hưởng đến các thụ thể acetylcholine hoặc những protein khác tại điểm tiếp nối thần kinh – cơ.

Khi hoạt động lặp đi lặp lại, khả năng truyền tín hiệu đến cơ bị suy giảm, khiến cơ ngày càng yếu. Sau một khoảng thời gian nghỉ ngơi, chức năng truyền tín hiệu có thể cải thiện tạm thời nên người bệnh cảm thấy đỡ yếu hơn.

Đây chính là lý do yếu cơ do nhược cơ thường có tính chất dao động và dễ nhận thấy sau khi vận động kéo dài.

Dấu hiệu nhận biết bệnh nhược cơ

Triệu chứng nhược cơ rất đa dạng và có thể thay đổi theo thời gian. Một số người chỉ ảnh hưởng cơ mắt, trong khi những người khác có biểu hiện ở nhiều nhóm cơ.

Sụp mi, nhìn đôi

Đây là những biểu hiện thường gặp.

Người bệnh có thể bị sụp một hoặc hai bên mí mắt. Mức độ sụp mi có thể tăng lên sau khi nhìn lâu hoặc về cuối ngày.

Nhìn đôi cũng có thể xuất hiện khi các cơ vận nhãn bị ảnh hưởng. Triệu chứng đôi khi thay đổi trong ngày và có thể giảm sau khi nghỉ.

Khó nhai, khó nuốt

Khi các cơ vùng miệng và họng bị ảnh hưởng, người bệnh có thể:

• Nhai lâu thấy mỏi hàm.
• Khó nuốt thức ăn hoặc chất lỏng.
• Dễ bị sặc.
• Nói giọng mũi hoặc nói không rõ sau khi nói trong thời gian dài.

Một số người nhận thấy việc ăn uống trở nên khó khăn hơn vào cuối bữa vì cơ nhai và cơ nuốt nhanh mỏi.

Yếu cơ tay chân

Người bệnh có thể gặp khó khăn khi thực hiện những hoạt động cần sử dụng cơ trong thời gian dài.

Ví dụ, có thể cảm thấy khó:

• Leo cầu thang.
• Đứng lên sau khi ngồi lâu.
• Giơ tay để làm việc.
• Đi bộ trong thời gian dài.
• Giữ đầu ở tư thế thẳng.

Đặc điểm đáng chú ý là mức độ yếu thường tăng khi vận động và giảm khi nghỉ, thay vì yếu cố định trong mọi thời điểm.

Yếu cơ cổ

Một số người có thể gặp tình trạng khó giữ đầu thẳng do các cơ vùng cổ bị yếu.

Triệu chứng có thể rõ hơn sau khi hoạt động hoặc vào cuối ngày.

Khó thở

Khi bệnh ảnh hưởng đến các cơ hô hấp, người bệnh có thể xuất hiện khó thở.

Đây là triệu chứng cần đặc biệt lưu ý vì suy yếu cơ hô hấp có thể dẫn đến cơn nhược cơ, một biến chứng cấp cứu cần được xử trí tại cơ sở y tế.

Nhược cơ có nguy hiểm không?

Nhược cơ là bệnh mạn tính và mức độ ảnh hưởng rất khác nhau giữa từng người.

Nếu chỉ ảnh hưởng đến cơ mắt, triệu chứng chủ yếu có thể là sụp mi hoặc nhìn đôi. Tuy nhiên, bệnh có thể tiến triển và ảnh hưởng đến cơ mặt, cơ nhai, cơ nuốt, cơ cổ, tay chân hoặc cơ hô hấp.

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nhóm cơ bị ảnh hưởng và mức độ yếu cơ.

Khó thở hoặc khó nuốt tăng nhanh là những dấu hiệu không nên chủ quan. Nếu người bệnh cảm thấy khó thở rõ rệt, không thể nuốt hoặc yếu cơ tiến triển nhanh, cần được đưa đến cơ sở y tế ngay.

Cơn nhược cơ là gì?

Cơn nhược cơ là tình trạng yếu cơ nghiêm trọng, đặc biệt ảnh hưởng đến cơ hô hấp, khiến người bệnh có nguy cơ suy hô hấp.

Một số dấu hiệu cảnh báo gồm:

• Khó thở tăng nhanh.
• Khó nói do yếu cơ.
• Khó nuốt hoặc dễ sặc.
• Ho yếu, khó khạc đờm.
• Yếu cơ tăng nhanh.

Đây là tình trạng cấp cứu. Người bệnh cần được đưa đến bệnh viện để đánh giá và hỗ trợ hô hấp khi cần thiết.

Nguyên nhân gây bệnh nhược cơ

Nhược cơ thường liên quan đến rối loạn tự miễn. Hệ miễn dịch tạo ra các kháng thể gây cản trở quá trình truyền tín hiệu thần kinh – cơ.

Một số trường hợp có liên quan đến tuyến ức. Người mắc nhược cơ có thể có tuyến ức bất thường, chẳng hạn tăng sản tuyến ức hoặc u tuyến ức.

Tuy nhiên, không phải tất cả người mắc nhược cơ đều có bệnh lý tuyến ức.

Nhược cơ cũng không phải bệnh truyền nhiễm và không lây từ người này sang người khác.

Những yếu tố có thể làm triệu chứng nặng hơn

Triệu chứng nhược cơ có thể thay đổi theo từng thời điểm. Một số yếu tố có thể khiến tình trạng yếu cơ trở nên rõ hơn như:

• Hoạt động thể lực kéo dài.
• Căng thẳng.
• Nhiễm trùng.
• Thiếu ngủ.
• Một số loại thuốc.
• Sau phẫu thuật hoặc trong một số tình trạng sức khỏe đặc biệt.

Người bệnh cần thông báo với bác sĩ về tình trạng nhược cơ trước khi sử dụng thuốc mới, phẫu thuật hoặc điều trị một bệnh lý khác.

Chẩn đoán bệnh nhược cơ như thế nào?

Bác sĩ thường dựa vào triệu chứng, tiền sử bệnh và khám thần kinh để định hướng chẩn đoán.

Một số xét nghiệm có thể được thực hiện gồm:

Xét nghiệm kháng thể

Máu có thể được kiểm tra các kháng thể liên quan đến nhược cơ, chẳng hạn kháng thể kháng thụ thể acetylcholine (AChR) hoặc kháng thể kháng MuSK.

Không phải người bệnh nào cũng có kết quả kháng thể dương tính.

Điện sinh lý thần kinh – cơ

Các phương pháp điện sinh lý như kích thích thần kinh lặp lại hoặc điện cơ sợi đơn có thể được sử dụng để đánh giá quá trình truyền tín hiệu thần kinh – cơ.

Chẩn đoán hình ảnh tuyến ức

Bác sĩ có thể chỉ định CT hoặc MRI vùng ngực để kiểm tra tuyến ức, đặc biệt khi đã xác định hoặc nghi ngờ nhược cơ.

Khám chuyên khoa

Khám thần kinh giúp đánh giá sự phân bố và tính chất yếu cơ, đồng thời loại trừ những bệnh lý khác có triệu chứng tương tự.

Bệnh nhược cơ có chữa khỏi được không?

Hiện chưa có phương pháp đảm bảo chữa khỏi hoàn toàn nhược cơ ở tất cả người bệnh. Tuy nhiên, nhiều trường hợp có thể kiểm soát triệu chứng tốt bằng điều trị phù hợp.

Mục tiêu điều trị là cải thiện sức cơ, hạn chế các đợt bệnh nặng và duy trì khả năng sinh hoạt.

Phương pháp điều trị có thể bao gồm:

• Thuốc cải thiện dẫn truyền thần kinh – cơ.
• Thuốc điều hòa hoặc ức chế miễn dịch.
• Globulin miễn dịch truyền tĩnh mạch (IVIG) trong một số tình huống.
• Thay huyết tương (plasma exchange) khi có chỉ định.
• Phẫu thuật tuyến ức ở những trường hợp phù hợp.

Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào thể bệnh, mức độ nghiêm trọng, tuổi, bệnh lý đi kèm và tình trạng tuyến ức.

Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều điều trị vì bệnh có thể diễn biến nặng khi kiểm soát không phù hợp.

Người bệnh nhược cơ nên lưu ý gì?

Bên cạnh điều trị theo chỉ định, người bệnh nên:

• Tuân thủ lịch tái khám.
• Ngủ đủ và hạn chế thức khuya.
• Phân bổ hoạt động và thời gian nghỉ hợp lý.
• Tránh cố gắng vận động quá sức khi đang yếu cơ.
• Điều trị sớm các bệnh nhiễm trùng.
• Thông báo cho bác sĩ về bệnh nhược cơ trước khi dùng thuốc mới.
• Mang theo thông tin về các thuốc đang sử dụng khi đi khám.

Việc duy trì lịch sinh hoạt phù hợp có thể giúp người bệnh quản lý triệu chứng tốt hơn.

Nhược cơ nên khám ở đâu?

Nếu xuất hiện tình trạng yếu cơ tăng khi hoạt động, sụp mi, nhìn đôi, khó nhai hoặc khó nuốt, bạn nên khám chuyên khoa Thần kinh để được đánh giá.

Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc

Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc có chuyên khoa Thần kinh, tiếp nhận thăm khám các bệnh lý liên quan đến hệ thần kinh và cơ.

Người bệnh nghi ngờ nhược cơ có thể được bác sĩ đánh giá triệu chứng, khám thần kinh và chỉ định các xét nghiệm cần thiết tùy trường hợp.

Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI

Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI có chuyên khoa Thần kinh, hỗ trợ thăm khám và đánh giá các trường hợp yếu cơ, rối loạn vận động hoặc những triệu chứng thần kinh khác.

Khi đi khám, người bệnh nên mô tả rõ tình trạng yếu cơ xuất hiện vào thời điểm nào, có tăng sau vận động hay không và có giảm sau nghỉ ngơi hay không. Đây là những thông tin quan trọng giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân.

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC có chuyên khoa Thần kinh cùng hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ quá trình kiểm tra.

Tùy biểu hiện, bác sĩ có thể tư vấn xét nghiệm máu, điện sinh lý thần kinh – cơ hoặc các phương pháp chẩn đoán khác khi cần.

Thông tin về dịch vụ, bác sĩ và chi phí tại các cơ sở y tế có thể thay đổi theo từng thời điểm. Người bệnh nên liên hệ trực tiếp bệnh viện để được tư vấn trước khi đi khám.

Câu hỏi thường gặp về bệnh nhược cơ

Nhược cơ có phải do cơ thể thiếu sức không?

Không. Nhược cơ liên quan đến rối loạn dẫn truyền thần kinh – cơ, thường do cơ chế tự miễn. Cảm giác yếu cơ không đơn thuần là do cơ thể thiếu năng lượng hay ít vận động.

Vì sao nhược cơ càng hoạt động càng yếu?

Do quá trình truyền tín hiệu từ dây thần kinh đến cơ bị suy giảm. Khi cơ hoạt động lặp lại, tín hiệu kích thích cơ có thể không còn hiệu quả như bình thường, khiến tình trạng yếu tăng lên. Sau khi nghỉ ngơi, sức cơ thường cải thiện phần nào.

Nhược cơ có di truyền không?

Nhược cơ tự miễn điển hình ở người lớn không được xem là bệnh di truyền theo cách thông thường. Tuy nhiên, có một nhóm bệnh hiếm gọi là hội chứng nhược cơ bẩm sinh có liên quan đến đột biến gene.

Người bị nhược cơ có tập thể dục được không?

Người bệnh không nên tự ép mình vận động quá sức. Mức độ hoạt động cần được điều chỉnh phù hợp với tình trạng sức khỏe và hướng dẫn của bác sĩ. Khi bệnh được kiểm soát tốt, hoạt động thể chất phù hợp có thể được cân nhắc.

Kết luận

Nhược cơ là bệnh lý thần kinh – cơ đặc trưng bởi tình trạng yếu cơ tăng lên khi hoạt động và cải thiện sau nghỉ ngơi. Bệnh có thể biểu hiện bằng sụp mi, nhìn đôi, khó nhai, khó nuốt, yếu tay chân hoặc yếu cơ cổ.

Mức độ bệnh rất khác nhau giữa từng người. Đặc biệt, khó nuốt hoặc khó thở tăng nhanh có thể là dấu hiệu của cơn nhược cơ và cần được cấp cứu.

Nếu thường xuyên nhận thấy cơ yếu rõ hơn sau khi hoạt động, đặc biệt kèm sụp mi, nhìn đôi hoặc khó nuốt, bạn nên đi khám chuyên khoa Thần kinh để được đánh giá và điều trị phù hợp.