Vì sao trẻ nhỏ dễ mắc các bệnh hô hấp?
Hệ hô hấp của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện cả về cấu trúc lẫn chức năng. Đường thở của trẻ ngắn, hẹp, lớp niêm mạc mỏng và dễ bị kích thích bởi các tác nhân từ môi trường. Hệ miễn dịch cũng đang trong giai đoạn phát triển nên khả năng chống lại vi khuẩn, virus còn hạn chế. Ngoài ra, trẻ thường xuyên tiếp xúc gần với bạn bè tại lớp học, nhà trẻ, dễ lây nhiễm chéo các bệnh đường hô hấp.
Các yếu tố như thời tiết thay đổi đột ngột, không khí lạnh, độ ẩm cao, ô nhiễm môi trường, khói thuốc lá, bụi mịn… đều góp phần làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ nhỏ. Việc chăm sóc, giữ ấm không đúng cách hoặc vệ sinh cá nhân chưa tốt cũng là những nguyên nhân phổ biến.
Nhóm bệnh hô hấp trên thường gặp ở trẻ nhỏ
Các bệnh hô hấp trên là những bệnh lý xảy ra ở mũi, họng, xoang, thanh quản. Đây là nhóm bệnh phổ biến nhất và thường có diễn biến nhẹ, tuy nhiên nếu không điều trị và theo dõi đúng cách có thể gây biến chứng.
Viêm mũi, viêm mũi họng
Viêm mũi và viêm mũi họng là bệnh hô hấp thường gặp nhất ở trẻ nhỏ. Trẻ có thể bị nghẹt mũi, chảy nước mũi trong hoặc đặc, hắt hơi, ho nhẹ, đôi khi kèm sốt. Nguyên nhân chủ yếu là do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng thời tiết, bụi bẩn.
Bệnh thường diễn biến lành tính, nhưng nếu kéo dài hoặc tái phát nhiều lần có thể ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ và sự phát triển của trẻ. Việc giữ vệ sinh mũi họng, rửa mũi đúng cách và giữ ấm cho trẻ giúp hạn chế nguy cơ mắc bệnh.
Viêm họng, viêm amidan
Viêm họng và viêm amidan cũng nằm trong nhóm bệnh hô hấp trên thường gặp ở trẻ nhỏ. Trẻ thường có biểu hiện đau họng, nuốt đau, sốt, ho, giọng khàn. Amidan sưng to có thể khiến trẻ khó thở, ngủ ngáy.
Nếu viêm amidan tái phát nhiều lần hoặc gây biến chứng, trẻ cần được thăm khám chuyên khoa để có hướng điều trị phù hợp. Cha mẹ không nên tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Viêm thanh quản
Viêm thanh quản thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là vào ban đêm. Trẻ có thể ho ông ổng, khàn tiếng, khó thở, thở rít. Đây là tình trạng cần được theo dõi sát vì có nguy cơ gây tắc nghẽn đường thở nếu diễn biến nặng.
Nhóm bệnh hô hấp dưới thường gặp ở trẻ nhỏ
Bệnh hô hấp dưới ảnh hưởng đến khí quản, phế quản, phổi và thường có mức độ nghiêm trọng hơn so với bệnh hô hấp trên.
Viêm phế quản
Viêm phế quản là bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt vào mùa lạnh. Trẻ thường ho nhiều, ho có đờm, khò khè, thở nhanh, đôi khi sốt nhẹ hoặc sốt cao. Nguyên nhân chủ yếu là do virus, đôi khi do vi khuẩn.
Phần lớn các trường hợp viêm phế quản cấp có thể tự khỏi nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu trẻ ho kéo dài, khó thở hoặc có dấu hiệu mệt nhiều, cần đưa trẻ đi khám để tránh biến chứng viêm phổi.
Viêm phổi
Viêm phổi là một trong những bệnh hô hấp nguy hiểm ở trẻ nhỏ. Bệnh có thể do virus, vi khuẩn hoặc nấm gây ra. Trẻ thường có biểu hiện sốt cao, ho nhiều, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bỏ ăn, quấy khóc hoặc li bì.
Viêm phổi cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Việc chậm trễ có thể dẫn đến suy hô hấp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng của trẻ. Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu bất thường về nhịp thở của trẻ.
Hen suyễn ở trẻ nhỏ
Hen suyễn là bệnh hô hấp mạn tính, có thể xuất hiện từ rất sớm. Trẻ bị hen thường có các cơn khò khè, khó thở, ho về đêm hoặc khi thay đổi thời tiết, vận động gắng sức.
Mặc dù không thể chữa khỏi hoàn toàn, hen suyễn có thể được kiểm soát tốt nếu được chẩn đoán sớm và tuân thủ phác đồ điều trị. Việc tránh các yếu tố kích thích như bụi, khói thuốc, lông thú nuôi giúp giảm tần suất cơn hen.
Dấu hiệu cảnh báo sớm các bệnh hô hấp ở trẻ nhỏ
Nhận biết sớm triệu chứng là yếu tố quan trọng trong việc điều trị hiệu quả các bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ nhỏ. Cha mẹ cần chú ý khi trẻ có các biểu hiện sau:
Trẻ ho nhiều, ho kéo dài trên vài ngày không thuyên giảm. Trẻ thở nhanh, thở khò khè, khó thở hoặc có tiếng rít khi thở. Trẻ sốt cao, sốt không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường. Trẻ bỏ ăn, mệt mỏi, quấy khóc hoặc ngủ li bì. Màu da môi, đầu ngón tay tái hoặc tím tái là dấu hiệu nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay.
Nguyên tắc chăm sóc và phòng ngừa bệnh hô hấp cho trẻ nhỏ
Phòng bệnh luôn quan trọng hơn chữa bệnh, đặc biệt đối với các bệnh hô hấp ở trẻ nhỏ. Cha mẹ có thể áp dụng nhiều biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả.
Giữ ấm cơ thể cho trẻ, nhất là vùng cổ, ngực, bàn chân khi thời tiết lạnh. Đảm bảo môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng, hạn chế khói bụi và khói thuốc lá. Hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi. Tăng cường dinh dưỡng đầy đủ để nâng cao sức đề kháng, cho trẻ ăn đa dạng thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất. Đảm bảo trẻ được tiêm chủng đầy đủ theo lịch để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm liên quan đến đường hô hấp.
Ngoài ra, việc cho trẻ vận động phù hợp, ngủ đủ giấc và hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp cũng góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Không phải mọi trường hợp ho, sổ mũi đều cần đi khám ngay, nhưng cha mẹ không nên chủ quan. Trẻ cần được thăm khám khi các triệu chứng kéo dài, nặng dần hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường về hô hấp, sốt cao liên tục, mệt nhiều. Việc thăm khám định kỳ và theo dõi sức khỏe hô hấp giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn và có hướng xử trí kịp thời.
