Nhận biết sốt nguy hiểm ở trẻ: Dấu hiệu cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay
Sốt ở trẻ là tình trạng khiến hầu hết cha mẹ lo lắng. Tuy nhiên, sốt thực chất là một phản ứng bảo vệ tự nhiên của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh. Không phải cứ trẻ bị sốt là phải nhập viện ngay, nhưng cũng có những trường hợp sốt là dấu hiệu cảnh báo tình trạng nguy hiểm, cần được cấp cứu kịp thời. Việc hiểu rõ sốt ở trẻ khi nào cần đưa đi cấp cứu sẽ giúp phụ huynh xử lý đúng cách và tránh được những rủi ro đáng tiếc.
1. Sốt ở trẻ là gì?
Sốt xảy ra khi nhiệt độ cơ thể trẻ tăng cao hơn mức bình thường. Nhiệt độ trung bình của trẻ khỏe mạnh dao động từ 36,5°C đến 37,5°C. Khi nhiệt độ từ 38°C trở lên, trẻ được coi là bị sốt.
Sốt không phải là bệnh, mà là biểu hiện của một tình trạng nào đó trong cơ thể. Hệ miễn dịch tăng nhiệt độ để tiêu diệt virus, vi khuẩn và tăng hiệu quả của các phản ứng phòng vệ.
2. Nguyên nhân gây sốt ở trẻ
Có rất nhiều nguyên nhân khiến trẻ bị sốt, trong đó phổ biến nhất là:
2.1 Nhiễm trùng
Đây là nguyên nhân thường gặp nhất. Trẻ có thể bị sốt do:
-
Nhiễm virus: cảm cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng, sởi, rubella
-
Nhiễm vi khuẩn: viêm họng, viêm phổi, viêm tai giữa, viêm đường tiết niệu
2.2 Mọc răng
Trẻ có thể sốt nhẹ khi mọc răng, nhưng hiếm khi vượt quá 38°C.
2.3 Sau tiêm chủng
Một số loại vắc xin gây phản ứng sốt tạm thời.
2.4 Mất nước hoặc sốc nhiệt
Thường xảy ra khi trẻ ở môi trường quá nóng.
3. Theo dõi nhiệt độ đúng cách
Để biết sốt ở trẻ khi nào cần đưa đi cấp cứu, phụ huynh cần theo dõi nhiệt độ chính xác.
-
Đo nhiệt độ bằng nhiệt kế điện tử
-
Đo tại nách, miệng hoặc hậu môn
-
Ghi lại thời điểm đo và mức nhiệt
-
Theo dõi mỗi 4–6 giờ
Nếu trẻ sốt liên tục không giảm sau khi dùng thuốc hạ sốt, đây có thể là dấu hiệu bất thường.
4. Sốt ở trẻ khi nào cần đưa đi cấp cứu?
Không phải cơn sốt nào cũng nguy hiểm. Tuy nhiên, có những tình huống mà trẻ cần được đưa đi cấp cứu ngay:
4.1 Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt từ 38°C trở lên
Ở độ tuổi này, hệ miễn dịch còn rất yếu. Sốt có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng nghiêm trọng.
4.2 Trẻ sốt cao trên 39°C và không hạ sau 1 giờ dùng thuốc
Điều này cho thấy cơ thể đang bị nhiễm trùng nặng hoặc có phản ứng nguy hiểm.
4.3 Trẻ co giật khi sốt
Co giật do sốt có thể gây tổn thương não nếu không được xử trí kịp thời.
4.4 Trẻ li bì, ngủ mê, khó đánh thức
Đây là dấu hiệu cảnh báo trẻ có thể bị viêm não, viêm màng não.
4.5 Trẻ thở nhanh, thở rít hoặc khó thở
Có thể liên quan đến viêm phổi hoặc nhiễm trùng hô hấp nặng.
4.6 Trẻ không ăn uống, bỏ bú hoàn toàn
Đặc biệt nếu kèm nôn liên tục, mất nước, môi khô, mắt trũng.
4.7 Trẻ có dấu hiệu phát ban bất thường
Ban đỏ lan nhanh, bầm tím, hoặc không biến mất khi ấn vào.
4.8 Trẻ đau đầu dữ dội, đau cổ, sợ ánh sáng
Đây là triệu chứng nghi ngờ viêm màng não.
4.9 Trẻ sốt kéo dài trên 2 ngày
Dù đã được chăm sóc và dùng thuốc đúng cách.
4.10 Trẻ có tiền sử bệnh tim, phổi hoặc miễn dịch yếu
Những trẻ này có nguy cơ biến chứng cao hơn.
5. Những dấu hiệu nguy hiểm cần đặc biệt lưu ý
Cha mẹ cần quan sát kỹ những thay đổi ở trẻ. Những biểu hiện sau cho thấy trẻ cần được cấp cứu ngay:
-
Sốt cao liên tục
-
Da tái xanh, tím môi
-
Tay chân lạnh, run
-
Trẻ quấy khóc không dỗ được
-
Trẻ không đi tiểu trong 6 giờ
-
Trẻ nôn ra máu hoặc tiêu chảy nhiều lần
-
Trẻ đau bụng dữ dội
Đây là những biểu hiện của tình trạng nhiễm trùng nặng hoặc sốc.
6. Cách xử trí ban đầu khi trẻ bị sốt
Khi trẻ sốt nhưng chưa có dấu hiệu nguy hiểm, phụ huynh có thể chăm sóc tại nhà như sau:
6.1 Hạ sốt bằng thuốc
-
Dùng paracetamol hoặc ibuprofen đúng liều theo cân nặng
-
Không dùng aspirin cho trẻ
6.2 Lau mát cơ thể
-
Lau bằng nước ấm
-
Lau trán, nách, bẹn
6.3 Bù nước
-
Cho trẻ uống nhiều nước, oresol
-
Trẻ sơ sinh cần bú nhiều hơn
6.4 Mặc quần áo thoáng mát
-
Tránh đắp chăn dày hoặc mặc quá nhiều lớp
6.5 Theo dõi sát
-
Ghi lại nhiệt độ
-
Theo dõi tình trạng ăn uống, ngủ nghỉ
7. Sai lầm thường gặp khi chăm sóc trẻ sốt
Rất nhiều cha mẹ xử lý sai cách khiến tình trạng sốt của trẻ trở nên nghiêm trọng hơn.
7.1 Tự ý dùng thuốc kháng sinh
Kháng sinh không có tác dụng với virus và chỉ nên dùng khi có chỉ định của bác sĩ.
7.2 Lau mát bằng nước lạnh hoặc đá
Điều này làm trẻ bị sốc nhiệt và run, khiến thân nhiệt tăng cao hơn.
7.3 Kiêng ăn uống khi sốt
Trẻ cần được bổ sung dinh dưỡng để phục hồi.
7.4 Chỉ theo dõi nhiệt độ mà bỏ qua biểu hiện khác
Những thay đổi về hành vi, thở, da rất quan trọng.
8. Khi đưa trẻ đi cấp cứu cần mang theo gì?
-
Hồ sơ tiêm chủng của trẻ
-
Thuốc đã dùng và thời gian uống
-
Nhiệt độ đo được
-
Các triệu chứng đi kèm
Điều này giúp bác sĩ chẩn đoán nhanh và chính xác.
9. Vì sao cần đưa trẻ đi cấp cứu kịp thời?
Nếu không xử lý sớm, sốt nguy hiểm ở trẻ có thể gây:
-
Co giật kéo dài
-
Viêm não, viêm màng não
-
Suy hô hấp
-
Nhiễm trùng huyết
-
Tổn thương não vĩnh viễn
Thời gian xử trí là yếu tố quyết định sự an toàn của trẻ.
10. Lời khuyên cho phụ huynh
-
Luôn có sẵn nhiệt kế và thuốc hạ sốt tại nhà
-
Học cách đo nhiệt độ và cho trẻ uống thuốc đúng liều
-
Quan sát trẻ kỹ, không chỉ dựa vào nhiệt độ
-
Khi nghi ngờ sốt nguy hiểm, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay
11. Tổng hợp các trường hợp cần cấp cứu ngay
Sốt ở trẻ khi nào cần đưa đi cấp cứu? Cha mẹ nên nhớ:
-
Trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C
-
Sốt trên 39°C không hạ
-
Co giật, li bì, khó thở
-
Phát ban bất thường
-
Nôn nhiều, mất nước, đau đầu dữ dội
-
Sốt kéo dài trên 2 ngày
Những tình huống này không nên trì hoãn.
12. Tầm quan trọng của khám và tư vấn y khoa
Ngay cả khi trẻ chỉ sốt nhẹ, việc đưa trẻ đi khám sớm sẽ giúp:
-
Xác định nguyên nhân chính xác
-
Điều trị đúng cách
-
Tránh biến chứng nguy hiểm
Chăm sóc sức khỏe trẻ cần dựa trên kiến thức khoa học, không nên theo truyền miệng.
