Nghe kém là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và phương pháp điều trị hiệu quả

Nghe kém là gì?

Nghe kém là tình trạng suy giảm khả năng cảm nhận âm thanh ở một hoặc cả hai tai. Người mắc bệnh thường gặp khó khăn trong giao tiếp, phải tăng âm lượng tivi hoặc thường xuyên yêu cầu người khác nhắc lại nội dung cuộc trò chuyện. Tình trạng này có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở người cao tuổi do quá trình lão hóa tự nhiên. Ngoài ra, môi trường sống nhiều tiếng ồn, bệnh lý tai mũi họng hoặc các vấn đề thần kinh cũng là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ suy giảm thính lực. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, nghe kém có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, khả năng học tập, làm việc và giao tiếp xã hội.

Các mức độ và dạng nghe kém thường gặp

Dựa trên vị trí tổn thương của cơ quan thính giác, nghe kém được chia thành nhiều nhóm khác nhau.

Nghe kém dẫn truyền

Xảy ra khi âm thanh không thể truyền hiệu quả từ tai ngoài đến tai trong. Nguyên nhân thường gặp gồm:

• Tắc ráy tai.

• Viêm tai giữa.

• Thủng màng nhĩ.

• Tổn thương chuỗi xương con.

Đây là dạng nghe kém có khả năng điều trị và phục hồi tương đối tốt nếu phát hiện sớm.

Nghe kém tiếp nhận thần kinh

Tình trạng này liên quan đến tổn thương ốc tai hoặc dây thần kinh thính giác.

Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Lão hóa.

• Tiếp xúc tiếng ồn kéo dài.

• Điếc bẩm sinh.

• Biến chứng bệnh lý thần kinh.

Khả năng phục hồi của dạng nghe kém này thường hạn chế hơn so với nghe kém dẫn truyền.

Nghe kém hỗn hợp

Là sự kết hợp giữa tổn thương tai giữa và tai trong, khiến khả năng nghe suy giảm nghiêm trọng hơn.

Nguyên nhân gây nghe kém

Có nhiều yếu tố khác nhau dẫn đến tình trạng suy giảm thính lực.

Lão hóa theo tuổi tác

Khi tuổi càng cao, các tế bào cảm thụ âm thanh trong tai trong dần suy giảm chức năng. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây nghe kém ở người trên 60 tuổi.

Tiếp xúc với tiếng ồn lớn

Nghe nhạc bằng tai nghe với âm lượng cao, làm việc tại công trường xây dựng, nhà máy hoặc môi trường có tiếng ồn liên tục có thể gây tổn thương thính giác vĩnh viễn.

Các bệnh lý tai mũi họng

Một số bệnh thường gặp có thể làm giảm khả năng nghe như:

• Viêm tai giữa.

• Viêm tai ngoài.

• Viêm mê nhĩ.

• Xốp xơ tai.

• Thủng màng nhĩ.

Tắc nghẽn ống tai

Ráy tai tích tụ quá nhiều hoặc dị vật trong tai có thể cản trở đường truyền âm thanh, gây nghe kém tạm thời.

Chấn thương vùng đầu và tai

Tai nạn giao thông, va đập mạnh hoặc chấn thương sọ não có thể làm tổn thương dây thần kinh thính giác và các cấu trúc liên quan đến chức năng nghe.

Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc có nguy cơ gây độc cho tai như:

• Thuốc hóa trị.

• Một số kháng sinh nhóm aminoglycoside.

• Thuốc lợi tiểu liều cao.

Bệnh lý tim mạch và chuyển hóa

Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu có nguy cơ cao gặp các vấn đề về tuần hoàn nuôi dưỡng tai trong, từ đó dẫn đến suy giảm thính lực.

Dấu hiệu cảnh báo nghe kém

Bạn nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng khi xuất hiện các biểu hiện sau:

• Thường xuyên nghe không rõ lời nói.

• Phải tăng âm lượng tivi hoặc điện thoại.

• Khó giao tiếp ở nơi đông người.

• Hay hỏi lại người đối diện.

• Ù tai kéo dài.

• Chóng mặt kèm giảm thính lực.

• Có cảm giác tai bị bít hoặc đầy tai.

Chẩn đoán nghe kém bằng phương pháp nào?

Để xác định nguyên nhân và mức độ suy giảm thính lực, bác sĩ có thể chỉ định một số kỹ thuật chuyên sâu.

Khám tai mũi họng

Bác sĩ kiểm tra ống tai, màng nhĩ và khai thác tiền sử bệnh lý nhằm tìm kiếm nguyên nhân gây giảm thính lực.

Đo thính lực

Đây là phương pháp quan trọng giúp đánh giá khả năng nghe ở các tần số khác nhau.

Các hình thức thường được áp dụng gồm:

• Đo thính lực đơn âm.

• Đo thính lực lời nói.

• Đo thính lực cho trẻ em.

Đo nhĩ lượng

Kỹ thuật này đánh giá hoạt động của màng nhĩ và tai giữa, hỗ trợ phát hiện viêm tai giữa hoặc rối loạn vòi nhĩ.

Đo phản xạ cơ bàn đạp

Giúp đánh giá chức năng dẫn truyền âm thanh và phát hiện một số bất thường liên quan đến thần kinh thính giác.

Đo âm ốc tai

Thường được sử dụng để kiểm tra chức năng ốc tai, đặc biệt ở trẻ sơ sinh hoặc người nghi ngờ tổn thương tai trong.

Chẩn đoán hình ảnh

Trong các trường hợp đặc biệt, bác sĩ có thể chỉ định:

• Chụp CT xương thái dương.

• Chụp MRI sọ não.

Các kỹ thuật này giúp phát hiện khối u, tổn thương thần kinh hoặc bất thường cấu trúc tai.

Nghe kém có điều trị được không?

Khả năng điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ tổn thương thính giác.

Điều trị bằng thuốc

Nếu nguyên nhân liên quan đến viêm nhiễm hoặc rối loạn tuần hoàn, bác sĩ có thể kê:

• Thuốc kháng sinh.

• Thuốc chống viêm.

• Thuốc cải thiện tuần hoàn tai trong.

• Thuốc giảm phù nề.

Lấy ráy tai hoặc dị vật

Đối với trường hợp tắc nghẽn ống tai, việc vệ sinh và loại bỏ dị vật có thể giúp cải thiện sức nghe nhanh chóng.

Sử dụng máy trợ thính

Máy trợ thính giúp khuếch đại âm thanh, hỗ trợ người bệnh giao tiếp tốt hơn khi thính lực bị suy giảm kéo dài.

Cấy ốc tai điện tử

Đây là giải pháp hiện đại dành cho người bị nghe kém nặng hoặc điếc sâu mà máy trợ thính không còn hiệu quả.

Phẫu thuật

Một số trường hợp bất thường cấu trúc tai, xốp xơ tai hoặc khối u cần được can thiệp ngoại khoa để cải thiện chức năng nghe.

Khi nào nên đi khám nghe kém?

Người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng như:

• Nghe kém đột ngột.

• Ù tai kéo dài.

• Mất thăng bằng.

• Đau tai hoặc chảy dịch tai.

• Suy giảm khả năng nghe ngày càng tăng.

Việc thăm khám sớm giúp phát hiện nguyên nhân và nâng cao hiệu quả điều trị. Hiện nay, nhiều cơ sở y tế như Bệnh viện Thu Cúc, Bệnh viện Hồng Ngọc và Medlatec đã triển khai đầy đủ các dịch vụ khám Tai Mũi Họng, đo thính lực, nội soi tai và chẩn đoán hình ảnh, hỗ trợ phát hiện sớm các bệnh lý gây nghe kém.

Kết luận

Nghe kém không chỉ là dấu hiệu của quá trình lão hóa mà còn có thể liên quan đến nhiều bệnh lý tai mũi họng, thần kinh hoặc tim mạch. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và chủ động thăm khám chuyên khoa sẽ giúp bảo vệ thính lực, hạn chế nguy cơ mất khả năng nghe vĩnh viễn và nâng cao chất lượng cuộc sống.