Ngáy và hội chứng ngưng thở khi ngủ: “sát thủ thầm lặng” ảnh hưởng tim mạch và não bộ

Ngáy khi ngủ là gì?

Ngáy xảy ra khi luồng không khí đi qua đường hô hấp trên bị cản trở một phần, khiến các mô mềm ở vùng hầu họng rung lên tạo âm thanh.

Ngáy đơn thuần có thể không nguy hiểm, nhưng nếu đi kèm các cơn ngưng thở lặp lại trong khi ngủ, đây có thể là dấu hiệu của hội chứng ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (OSA).

Hội chứng ngưng thở khi ngủ là gì?

Hội chứng ngưng thở khi ngủ xảy ra khi người bệnh bị ngưng thở hoặc giảm thở lặp đi lặp lại trong lúc ngủ, mỗi cơn có thể kéo dài ít nhất 10 giây và xảy ra nhiều lần trong đêm.

Có 3 dạng chính:

- Ngưng thở tắc nghẽn (OSA) – thường gặp nhất

- Ngưng thở trung ương (CSA)

- Ngưng thở hỗn hợp

Trong đó, OSA chiếm tỷ lệ cao nhất và cũng dễ bị bỏ sót nhất.

Cơ chế gây nguy hiểm

Khi đường thở bị tắc:

- Lượng oxy trong máu giảm

- Não phải “đánh thức” cơ thể để thở trở lại

- Người bệnh thở gấp, khịt mũi, kèm tiếng ngáy lớn

- Chu kỳ này lặp lại hàng chục đến hàng trăm lần mỗi đêm

Điều này khiến giấc ngủ bị gián đoạn liên tục, cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ.

Nguyên nhân gây ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở tắc nghẽn (OSA)

- Béo phì, cổ to, mô mỡ vùng hầu họng

- Dị dạng cấu trúc hàm mặt

- Lưỡi gà dài, amidan to

- Uống rượu, dùng thuốc an thần

- Tư thế ngủ không phù hợp

Ngưng thở trung ương (CSA)

Liên quan đến rối loạn điều khiển hô hấp của não, thường gặp ở:

- Bệnh tim mạch (suy tim)

- Đột quỵ, bệnh thần kinh

- Đái tháo đường

- Suy giáp

- Lạm dụng thuốc hoặc chất kích thích

Dấu hiệu nhận biết sớm

Người bị ngưng thở khi ngủ thường có:

- Ngáy to, ngắt quãng

- Cảm giác ngạt thở khi ngủ

- Buồn ngủ ban ngày, dễ ngủ gật

- Đau đầu buổi sáng

- Thức giấc nhiều lần trong đêm

- Tăng huyết áp khó kiểm soát

- Giảm tập trung, suy giảm trí nhớ

Ở trẻ em có thể gặp:

- Tăng động, khó tập trung

- Đái dầm

- Thành tích học tập giảm

Biến chứng nguy hiểm

Nếu không điều trị, hội chứng này có thể dẫn đến:

- Tăng huyết áp mạn tính

- Rối loạn nhịp tim

- Nhồi máu cơ tim

- Đột quỵ

- Suy tim

- Tai nạn giao thông do buồn ngủ ban ngày

- Đột tử khi ngủ

Chẩn đoán như thế nào?

Phương pháp tiêu chuẩn là:

- Khám chuyên khoa hô hấp hoặc Tai – Mũi – Họng

- Đo đa ký giấc ngủ (Polysomnography)

- Theo dõi chỉ số hô hấp, nhịp tim, oxy máu trong khi ngủ

Đây là xét nghiệm quan trọng giúp xác định mức độ bệnh chính xác.

Điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ

Tùy mức độ, bác sĩ có thể chỉ định:

- Giảm cân nếu thừa cân

- Thay đổi tư thế ngủ (nghiêng, nâng cao đầu)

- Tránh rượu bia và thuốc an thần

- Dụng cụ nâng hàm (nẹp miệng)

- Máy CPAP (áp lực đường thở dương liên tục)

- Phẫu thuật trong trường hợp cấu trúc bất thường

Phòng ngừa đơn giản nhưng hiệu quả

- Duy trì cân nặng hợp lý

- Tập thể dục đều đặn

- Ngủ đúng giờ

- Hạn chế rượu bia

- Khám khi có dấu hiệu ngáy to kéo dài

Kết luận

Ngáy không đơn thuần là vấn đề “phiền toái khi ngủ” mà có thể là dấu hiệu cảnh báo của hội chứng ngưng thở khi ngủ – một bệnh lý nguy hiểm liên quan trực tiếp đến tim mạch và não bộ.

Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ, tăng huyết áp và cải thiện chất lượng giấc ngủ cũng như cuộc sống.