Não úng thủy ở người lớn là gì?

Não úng thủy (Hydrocephalus) là tình trạng dịch não tủy tích tụ bất thường trong các não thất, khiến não thất giãn rộng và có thể làm tăng áp lực lên mô não. Dịch não tủy vốn có vai trò bảo vệ não và tủy sống, vận chuyển chất dinh dưỡng cũng như loại bỏ các chất thải. Khi quá trình sản xuất, lưu thông hoặc hấp thu dịch não tủy bị rối loạn, dịch sẽ tích tụ và gây ra não úng thủy. Nhiều người cho rằng bệnh chỉ xảy ra ở trẻ nhỏ, tuy nhiên trên thực tế, người trưởng thành và người cao tuổi cũng có thể mắc bệnh. Não úng thủy ở người lớn thường liên quan đến chấn thương sọ não, xuất huyết não, viêm màng não, u não hoặc não úng thủy áp lực bình thường. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động, trí nhớ và chất lượng cuộc sống.

Não úng thủy ở người lớn có chữa được không?

Câu trả lời là có. Phần lớn trường hợp não úng thủy ở người lớn có thể được điều trị nhằm giảm triệu chứng, cải thiện chức năng thần kinh và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Nguyên nhân gây bệnh.
• Thời điểm phát hiện.
• Mức độ tổn thương não.
• Phương pháp điều trị được áp dụng.
• Tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng, nhiều người bệnh có thể cải thiện đáng kể các triệu chứng như rối loạn dáng đi, đau đầu hay suy giảm trí nhớ. Ngược lại, việc trì hoãn điều trị có thể khiến tổn thương thần kinh tiến triển và khó hồi phục hơn.

Nguyên nhân gây não úng thủy ở người lớn

Não úng thủy hình thành khi sự cân bằng giữa sản xuất và hấp thu dịch não tủy bị phá vỡ.

Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

Chấn thương sọ não

Tai nạn giao thông, té ngã hoặc chấn thương vùng đầu có thể gây xuất huyết hoặc làm tắc đường lưu thông của dịch não tủy.

Xuất huyết não hoặc đột quỵ

Máu trong não thất hoặc khoang dưới nhện có thể cản trở quá trình hấp thu dịch não tủy, dẫn đến não úng thủy.

U não

Khối u có thể chèn ép đường lưu thông của dịch não tủy, khiến dịch tích tụ trong não thất.

Viêm màng não

Sau viêm màng não, màng não có thể bị xơ hóa, làm giảm khả năng hấp thu dịch não tủy.

Não úng thủy áp lực bình thường (Normal Pressure Hydrocephalus)

Đây là dạng thường gặp ở người lớn tuổi. Người bệnh có thể không tăng áp lực nội sọ rõ rệt nhưng vẫn xuất hiện các triệu chứng điển hình do não thất giãn rộng.

Dấu hiệu nhận biết não úng thủy ở người lớn

Triệu chứng có thể xuất hiện từ từ hoặc tiến triển nhanh tùy từng nguyên nhân.

Đau đầu kéo dài

Đây là triệu chứng khá phổ biến, thường xuất hiện vào buổi sáng hoặc tăng dần theo thời gian.

Rối loạn dáng đi

Người bệnh có thể:

• Đi chậm.
• Bước ngắn.
• Khó giữ thăng bằng.
• Dễ té ngã.

Đây là một trong những dấu hiệu đặc trưng của não úng thủy áp lực bình thường.

Suy giảm trí nhớ

Người bệnh có thể:

• Hay quên.
• Khó tập trung.
• Phản ứng chậm.
• Giảm khả năng xử lý thông tin.

Tiểu không tự chủ

Một số người bệnh xuất hiện tình trạng tiểu gấp hoặc không kiểm soát được việc đi tiểu.

Buồn nôn, nôn

Nếu áp lực trong sọ tăng, người bệnh có thể kèm theo buồn nôn hoặc nôn.

Rối loạn thị giác

Một số trường hợp có biểu hiện nhìn mờ hoặc nhìn đôi.

Não úng thủy có nguy hiểm không?

Não úng thủy là bệnh lý thần kinh cần được theo dõi và điều trị đúng cách.

Nếu không được can thiệp, bệnh có thể gây:

• Suy giảm chức năng nhận thức.
• Mất khả năng đi lại bình thường.
• Giảm trí nhớ kéo dài.
• Tăng nguy cơ té ngã.
• Ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Trong các trường hợp tăng áp lực nội sọ cấp tính, người bệnh còn có nguy cơ gặp các biến chứng nặng, cần được cấp cứu và điều trị khẩn cấp.

Chẩn đoán não úng thủy như thế nào?

Để xác định bệnh, bác sĩ sẽ kết hợp nhiều phương pháp khác nhau.

Khám lâm sàng

Bác sĩ đánh giá:

• Dáng đi.
• Phản xạ thần kinh.
• Khả năng vận động.
• Chức năng nhận thức.
• Tiền sử bệnh.

Chụp CT hoặc MRI não

Đây là hai phương pháp quan trọng giúp:

• Quan sát não thất.
• Phát hiện dịch não tủy tích tụ.
• Đánh giá nguyên nhân như u não hoặc xuất huyết.

Các thăm dò khác

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm hoặc thủ thuật chuyên sâu để đánh giá lưu thông dịch não tủy trước khi quyết định điều trị.

Điều trị não úng thủy ở người lớn

Tùy nguyên nhân và tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Phẫu thuật đặt van dẫn lưu (Shunt)

Đây là phương pháp điều trị phổ biến nhất. Bác sĩ đặt một hệ thống van và ống dẫn lưu để đưa dịch não tủy từ não xuống ổ bụng hoặc vị trí khác trong cơ thể, giúp giảm lượng dịch tích tụ và giảm áp lực lên não.

Nội soi tạo thông sàn não thất ba (ETV)

Ở một số trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nội soi tạo đường lưu thông mới cho dịch não tủy, giúp hạn chế tình trạng ứ đọng dịch.

Điều trị nguyên nhân

Nếu não úng thủy do u não, viêm màng não hoặc xuất huyết não, người bệnh cần điều trị nguyên nhân kết hợp để đạt hiệu quả tốt hơn.

Khi nào cần đi khám?

Bạn nên đến bệnh viện nếu xuất hiện các dấu hiệu:

• Đau đầu kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Chóng mặt, mất thăng bằng.
• Đi lại khó khăn.
• Hay quên, suy giảm trí nhớ nhanh.
• Tiểu không tự chủ.
• Buồn nôn kéo dài.
• Có tiền sử chấn thương sọ não hoặc đột quỵ kèm các triệu chứng bất thường.

Việc thăm khám sớm giúp phát hiện nguyên nhân và điều trị trước khi bệnh gây tổn thương thần kinh nghiêm trọng.

Khám và điều trị não úng thủy ở đâu?

Bệnh viện Hồng Ngọc

Bệnh viện Hồng Ngọc có chuyên khoa Thần kinh và hệ thống chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ đánh giá các bệnh lý não bộ. Người bệnh có thể được bác sĩ thăm khám, chỉ định chụp CT, MRI và tư vấn hướng điều trị hoặc chuyển tuyến chuyên sâu nếu cần can thiệp ngoại thần kinh.

Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI

Thu Cúc TCI tiếp nhận khám các bệnh lý thần kinh với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa cùng hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại. Người bệnh có thể thực hiện khám lâm sàng, xét nghiệm và chụp CT hoặc MRI theo chỉ định để hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân.

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

MEDLATEC cung cấp dịch vụ khám chuyên khoa Thần kinh, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, giúp phát hiện sớm các bất thường liên quan đến não và hệ thần kinh. Người bệnh cũng có thể lựa chọn khám sức khỏe định kỳ hoặc khám khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ.

Cách phòng ngừa não úng thủy

Không phải mọi trường hợp đều có thể phòng ngừa hoàn toàn, tuy nhiên bạn có thể giảm nguy cơ bằng cách:

• Đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông.
• Điều trị kịp thời các bệnh lý nhiễm trùng thần kinh.
• Kiểm soát tốt huyết áp để giảm nguy cơ đột quỵ.
• Khám sức khỏe định kỳ nếu có bệnh lý thần kinh hoặc từng chấn thương sọ não.
• Đến bệnh viện ngay khi xuất hiện các triệu chứng bất thường về thần kinh.

Kết luận

Não úng thủy ở người lớn là bệnh lý thần kinh có thể điều trị nếu được phát hiện sớm và lựa chọn phương pháp phù hợp. Các kỹ thuật như đặt van dẫn lưu hoặc nội soi tạo thông não thất đã giúp cải thiện triệu chứng cho nhiều người bệnh. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu kéo dài, rối loạn dáng đi, suy giảm trí nhớ hoặc tiểu không tự chủ, bạn nên chủ động thăm khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa Thần kinh để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng lâu dài.