Mất ngủ kéo dài là gì?

Mất ngủ là tình trạng một người gặp khó khăn trong việc đi vào giấc ngủ, duy trì giấc ngủ hoặc thức dậy quá sớm và không thể ngủ lại.

Người bị mất ngủ có thể gặp một hoặc nhiều biểu hiện:

• Khó bắt đầu ngủ dù đã lên giường.

• Nằm rất lâu mới ngủ được.

• Thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm.

• Thức dậy quá sớm.

• Ngủ không sâu giấc.

• Cảm thấy chưa được nghỉ ngơi sau khi ngủ.

• Buồn ngủ, mệt mỏi vào ban ngày.

Mất ngủ trở thành vấn đề đáng quan tâm hơn khi tình trạng lặp lại thường xuyên, kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc hoặc sức khỏe tinh thần.

Không phải ai ngủ ít cũng mắc chứng mất ngủ. Nhu cầu ngủ ở mỗi người có thể khác nhau. Điều quan trọng là chất lượng giấc ngủ và mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống.

7 dấu hiệu cho thấy bạn đang bị mất ngủ kéo dài

Nhiều người chỉ nghĩ mình “khó ngủ”, nhưng thực tế tình trạng có thể đã ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe.

Hãy chú ý nếu bạn thường xuyên:

1. Nằm trên giường rất lâu nhưng không ngủ được

Cơ thể mệt nhưng đầu óc vẫn tỉnh táo, suy nghĩ liên tục hoặc khó thư giãn.

2. Thường xuyên thức giấc giữa đêm

Bạn có thể ngủ được lúc đầu nhưng tỉnh dậy nhiều lần và khó ngủ lại.

3. Thức dậy quá sớm

Bạn tỉnh dậy khi trời còn sớm và không thể tiếp tục ngủ dù vẫn cảm thấy mệt.

4. Ban ngày luôn buồn ngủ

Sau một đêm ngủ không ngon, bạn cảm thấy thiếu năng lượng, uể oải hoặc chỉ muốn ngủ.

5. Khó tập trung

Công việc trước đây vốn đơn giản nhưng hiện tại lại dễ quên, khó tập trung hoặc thường xuyên mắc lỗi.

6. Dễ cáu gắt, thay đổi tâm trạng

Thiếu ngủ kéo dài có thể khiến bạn cảm thấy dễ căng thẳng, khó chịu hoặc giảm khả năng kiểm soát cảm xúc.

7. Chất lượng cuộc sống suy giảm

Bạn bắt đầu cảm thấy mất ngủ ảnh hưởng đến công việc, học tập, các mối quan hệ hoặc các hoạt động thường ngày.

Nếu những vấn đề này xuất hiện thường xuyên, việc tìm hiểu nguyên nhân và trao đổi với bác sĩ có thể giúp bạn có hướng xử lý phù hợp.

Vì sao bạn bị mất ngủ kéo dài?

Mất ngủ có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân. Không phải trường hợp nào cũng cần dùng thuốc ngủ.

1. Căng thẳng và áp lực công việc

Đây là một nguyên nhân thường gặp.

Công việc, tài chính, gia đình, các mối quan hệ hoặc những thay đổi lớn trong cuộc sống có thể khiến đầu óc liên tục suy nghĩ trước khi ngủ.

Bạn càng cố gắng “phải ngủ ngay”, tâm lý càng căng thẳng và việc đi vào giấc ngủ có thể càng khó khăn.

2. Sử dụng điện thoại trước khi ngủ

Thói quen nằm trên giường lướt điện thoại, xem video hoặc đọc tin tức có thể khiến não bộ khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi.

Việc sử dụng thiết bị điện tử quá sát giờ ngủ cũng có thể làm rối loạn thói quen ngủ của một số người.

Một thay đổi đơn giản là giảm sử dụng điện thoại trước giờ đi ngủ và tạo khoảng thời gian thư giãn cố định mỗi tối.

3. Uống cà phê, trà hoặc đồ uống chứa caffeine vào buổi tối

Caffeine có tác dụng kích thích hệ thần kinh và có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Nếu bạn thường xuyên khó ngủ, hãy xem xét thời điểm sử dụng:

• Cà phê.

• Trà.

• Nước tăng lực.

• Một số loại đồ uống chứa caffeine.

Mức độ nhạy cảm với caffeine ở mỗi người khác nhau.

4. Lịch sinh hoạt thất thường

Ngủ ngày quá nhiều, thường xuyên thức khuya, làm việc theo ca hoặc thay đổi giờ ngủ liên tục có thể khiến đồng hồ sinh học bị xáo trộn.

Việc duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối ổn định có thể giúp cơ thể hình thành nhịp ngủ đều đặn hơn.

5. Môi trường ngủ không phù hợp

Phòng quá sáng, quá nóng, quá lạnh, nhiều tiếng ồn hoặc giường ngủ không thoải mái đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.

Đôi khi, việc điều chỉnh môi trường ngủ đã có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể.

6. Bệnh lý hoặc vấn đề sức khỏe

Mất ngủ kéo dài đôi khi là dấu hiệu đi kèm của một vấn đề sức khỏe khác.

Một số tình trạng có thể liên quan đến khó ngủ như:

• Đau mạn tính.

• Trào ngược dạ dày.

• Hen hoặc các bệnh hô hấp.

• Một số bệnh lý tuyến giáp.

• Rối loạn tâm trạng.

• Lo âu.

• Trầm cảm.

• Hội chứng chân không yên.

• Ngưng thở khi ngủ.

Vì vậy, nếu bạn đã điều chỉnh thói quen sinh hoạt nhưng mất ngủ vẫn kéo dài, đừng chỉ tìm cách mua thuốc ngủ để sử dụng lâu dài.

Việc tìm nguyên nhân là bước quan trọng.

Mất ngủ kéo dài có nguy hiểm không?

Một vài đêm ngủ không ngon thường chưa phải vấn đề nghiêm trọng.

Nhưng nếu mất ngủ kéo dài, cơ thể có thể phải đối mặt với nhiều ảnh hưởng như:

• Mệt mỏi kéo dài.

• Giảm khả năng tập trung.

• Suy giảm hiệu suất làm việc.

• Dễ cáu gắt.

• Thay đổi tâm trạng.

• Buồn ngủ vào ban ngày.

• Tăng nguy cơ tai nạn do buồn ngủ hoặc giảm tỉnh táo.

• Làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Mất ngủ cũng có thể đi kèm hoặc liên quan đến một số bệnh lý khác. Vì vậy, đừng chỉ điều trị triệu chứng mà bỏ qua nguyên nhân.

Mất ngủ kéo dài có phải do stress không?

Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.

Stress là một nguyên nhân phổ biến gây khó ngủ. Tuy nhiên, mất ngủ kéo dài có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau.

Ví dụ:

Một người mất ngủ vì áp lực công việc.

Một người khác khó ngủ do đau mạn tính.

Người khác lại thức giấc nhiều lần vì ngáy và ngưng thở khi ngủ.

Vì vậy, nếu tình trạng kéo dài, việc xác định nguyên nhân cụ thể sẽ giúp lựa chọn hướng xử lý phù hợp hơn.

Mất ngủ kéo dài nên làm gì?

Trước tiên, hãy thử xây dựng lại thói quen ngủ.

Duy trì giờ ngủ và thức dậy ổn định

Cố gắng đi ngủ và thức dậy vào khoảng thời gian tương đối cố định mỗi ngày, kể cả cuối tuần.

Hạn chế caffeine vào chiều tối

Nếu bạn đang mất ngủ, hãy cân nhắc giảm hoặc tránh cà phê, trà và các đồ uống chứa caffeine vào thời điểm gần giờ ngủ.

Hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ

Thay vì nằm trên giường lướt mạng xã hội, bạn có thể:

• Đọc sách.

• Nghe nhạc nhẹ.

• Tắm nước ấm.

• Thực hiện các bài thư giãn.

• Chuẩn bị phòng ngủ yên tĩnh.

Không cố ép bản thân phải ngủ

Nếu nằm mãi mà không thể ngủ, việc liên tục nhìn đồng hồ có thể khiến bạn thêm căng thẳng.

Hãy tạo môi trường thư giãn và quay lại giường khi cảm thấy buồn ngủ.

Hạn chế ngủ trưa quá lâu

Một giấc ngủ trưa quá dài có thể làm giảm cảm giác buồn ngủ vào ban đêm ở một số người.

Tập thể dục phù hợp

Hoạt động thể chất thường xuyên có thể hỗ trợ sức khỏe và giấc ngủ. Tuy nhiên, tránh vận động quá mạnh ngay trước giờ ngủ nếu điều đó khiến bạn tỉnh táo hơn.

Có nên tự mua thuốc ngủ khi bị mất ngủ?

Không nên tự ý sử dụng thuốc ngủ kéo dài.

Thuốc điều trị mất ngủ có nhiều nhóm khác nhau và mỗi loại có những chỉ định, chống chỉ định cũng như tác dụng phụ riêng.

Việc sử dụng thuốc cần được bác sĩ đánh giá dựa trên:

• Nguyên nhân mất ngủ.

• Tuổi.

• Bệnh lý đang mắc.

• Các thuốc đang sử dụng.

• Tình trạng sức khỏe tổng thể.

• Mức độ và thời gian mất ngủ.

Đặc biệt, người cao tuổi hoặc người đang sử dụng nhiều loại thuốc cần thận trọng hơn khi sử dụng thuốc hỗ trợ giấc ngủ.

Không nên tự tăng liều hoặc dùng thuốc của người khác chỉ vì họ cũng bị mất ngủ.

Mất ngủ nên khám khoa nào?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm.

Tùy nguyên nhân nghi ngờ, bác sĩ có thể đánh giá giấc ngủ và cân nhắc thăm khám các chuyên khoa phù hợp.

Bạn có thể bắt đầu bằng việc khám nội khoa hoặc bác sĩ chăm sóc sức khỏe tổng quát để được đánh giá ban đầu.

Trong một số trường hợp, người bệnh có thể được hướng đến:

• Chuyên khoa thần kinh.

• Chuyên khoa tâm thần.

• Chuyên khoa hô hấp nếu nghi ngờ ngưng thở khi ngủ.

• Các chuyên khoa khác nếu mất ngủ liên quan đến bệnh lý nền.

Nếu bạn không biết mình nên bắt đầu từ đâu, việc đặt lịch khám để được bác sĩ đánh giá ban đầu có thể giúp tiết kiệm thời gian tìm kiếm.

Khi nào mất ngủ cần đi khám?

Bạn nên cân nhắc đi khám nếu:

• Mất ngủ kéo dài và ảnh hưởng đến cuộc sống.

• Thường xuyên mất nhiều thời gian mới ngủ được.

• Thức giấc nhiều lần trong đêm.

• Thường xuyên thức dậy quá sớm.

• Ban ngày buồn ngủ, mệt mỏi.

• Khó tập trung hoặc hiệu suất công việc giảm.

• Đã thay đổi thói quen ngủ nhưng tình trạng không cải thiện.

• Bạn nghi ngờ mất ngủ liên quan đến một bệnh lý khác.

• Bạn đang phải sử dụng thuốc hoặc sản phẩm hỗ trợ ngủ thường xuyên.

Đặc biệt, nếu mất ngủ đi kèm khó thở khi ngủ, ngáy lớn, có những khoảng ngừng thở được người khác nhận thấy, đau ngực, khó thở hoặc các triệu chứng bất thường khác, bạn nên được đánh giá y tế.

Mất ngủ kèm những dấu hiệu nào cần đặc biệt chú ý?

Không phải tất cả trường hợp mất ngủ đều giống nhau.

Nếu bạn mất ngủ đồng thời xuất hiện:

• Cảm giác tuyệt vọng kéo dài.

• Thay đổi tâm trạng nghiêm trọng.

• Ý nghĩ tự làm hại bản thân.

• Khó thở hoặc đau ngực.

• Lú lẫn bất thường.

• Triệu chứng thần kinh xuất hiện đột ngột.

hãy tìm kiếm sự trợ giúp y tế ngay.

Nếu có ý nghĩ tự làm hại bản thân hoặc nguy hiểm tức thời, hãy liên hệ dịch vụ cấp cứu tại địa phương hoặc đến cơ sở y tế gần nhất.

Mất ngủ ở người cao tuổi có gì đáng lưu ý?

Người lớn tuổi có thể thay đổi về cấu trúc và thời gian ngủ theo tuổi. Tuy nhiên, mất ngủ kéo dài không nên được xem là điều tất yếu của tuổi già.

Ở người cao tuổi, mất ngủ có thể liên quan đến:

• Bệnh mạn tính.

• Đau xương khớp.

• Tiểu đêm.

• Thuốc đang sử dụng.

• Lo âu hoặc thay đổi tâm trạng.

• Rối loạn hô hấp khi ngủ.

Đặc biệt, người cao tuổi có nguy cơ gặp tác dụng phụ từ một số thuốc ngủ cao hơn. Vì vậy, không nên tự mua thuốc để sử dụng lâu dài.

Mất ngủ ở phụ nữ có gì đặc biệt?

Phụ nữ có thể gặp thay đổi về giấc ngủ trong nhiều giai đoạn của cuộc đời.

Ví dụ:

• Thai kỳ.

• Sau sinh.

• Giai đoạn tiền mãn kinh.

• Mãn kinh.

Thay đổi nội tiết, căng thẳng, chăm sóc con nhỏ hoặc các triệu chứng như bốc hỏa có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Nếu mất ngủ kéo dài và ảnh hưởng đến cuộc sống, phụ nữ nên được đánh giá nguyên nhân thay vì chỉ cố gắng chịu đựng.

Mất ngủ ở người trẻ: Đừng đổ lỗi hoàn toàn cho điện thoại

Ngày càng nhiều người trẻ có thói quen thức khuya để làm việc, học tập, giải trí hoặc sử dụng mạng xã hội.

Một vòng lặp phổ biến có thể xảy ra:

Thức khuya → ngủ muộn → sáng mệt mỏi → uống nhiều caffeine → tối khó ngủ → tiếp tục thức khuya.

Nếu kéo dài, thói quen này có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

Việc thiết lập lại lịch ngủ, giảm caffeine và hạn chế thiết bị điện tử trước khi ngủ là những bước đầu tiên có thể thử.

Nếu vẫn mất ngủ, hãy cân nhắc đi khám để tìm nguyên nhân.

Đặt Khám Nhanh – tìm lịch khám phù hợp khi mất ngủ kéo dài

Mất ngủ kéo dài không chỉ khiến bạn mệt mỏi mà còn có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang gặp một vấn đề cần được quan tâm.

Tuy nhiên, nhiều người thường trì hoãn việc đi khám vì nghĩ:

“Chắc vài hôm nữa sẽ tự khỏi.”

“Do stress thôi, không cần khám.”

“Mua thuốc ngủ uống là được.”