Mất khứu giác kéo dài là gì?

Mất khứu giác là tình trạng giảm hoặc không còn khả năng nhận biết mùi. Thuật ngữ y khoa thường được sử dụng là anosmia khi mất hoàn toàn khứu giác và hyposmia khi khả năng ngửi bị suy giảm. Mất khứu giác có thể xuất hiện trong thời gian ngắn khi bị cảm cúm, nghẹt mũi hoặc nhiễm virus. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần, tái diễn hoặc không có dấu hiệu cải thiện, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân. Không phải mọi trường hợp mất khứu giác đều là dấu hiệu của bệnh nghiêm trọng. Tuy nhiên, việc xác định nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn cách điều trị phù hợp.

Mất khứu giác kéo dài có thể là dấu hiệu bệnh gì?

Viêm mũi, viêm xoang

Các bệnh lý gây viêm và phù nề niêm mạc mũi có thể khiến các phân tử mùi khó tiếp cận vùng cảm nhận khứu giác.

Người bệnh thường có thêm các triệu chứng như:

• Nghẹt mũi.
• Chảy nước mũi.
• Đau hoặc nặng vùng mặt.
• Đau đầu.
• Dịch mũi đặc.

Nếu tình trạng viêm kéo dài, khả năng ngửi có thể suy giảm trong thời gian dài.

Polyp mũi

Polyp mũi là những khối mô mềm phát triển trong niêm mạc mũi hoặc các xoang. Polyp có thể gây nghẹt mũi và làm giảm khả năng nhận biết mùi. Một số người có thể bị mất khứu giác kéo dài mà không cảm thấy đau rõ rệt, vì vậy tình trạng này đôi khi dễ bị bỏ qua.

Nhiễm virus

Một số virus đường hô hấp có thể gây mất hoặc giảm khứu giác. COVID-19 là một ví dụ được biết đến rộng rãi, nhưng không phải virus nào gây mất khứu giác cũng liên quan đến COVID-19. Sau khi hết nhiễm trùng, khứu giác có thể dần trở lại. Tuy nhiên, tốc độ hồi phục ở mỗi người khác nhau.

Dị ứng đường hô hấp

Viêm mũi dị ứng có thể gây nghẹt mũi, phù nề niêm mạc và làm giảm khả năng ngửi. Những người thường xuyên tiếp xúc với bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc hoặc các tác nhân dị ứng có thể gặp tình trạng tái diễn.

Chấn thương vùng đầu

Chấn thương đầu, đặc biệt khi ảnh hưởng đến vùng liên quan đến đường dẫn truyền khứu giác, có thể khiến khả năng ngửi bị giảm hoặc mất. Trong trường hợp mất khứu giác xuất hiện sau một chấn thương đầu, người bệnh nên được bác sĩ đánh giá thay vì tự theo dõi kéo dài.

Một số bệnh lý thần kinh

Khứu giác có liên quan đến hệ thần kinh trung ương. Vì vậy, trong một số trường hợp, giảm khứu giác có thể xuất hiện cùng hoặc trước một số bệnh lý thần kinh. Tuy nhiên, mất khứu giác đơn độc không đồng nghĩa với mắc bệnh thoái hóa thần kinh. Bác sĩ cần đánh giá thêm tuổi, triệu chứng đi kèm và tiền sử bệnh để xác định nguyên nhân.

Mất khứu giác sau COVID có hồi phục không?

Có. Nhiều người bị giảm hoặc mất khứu giác sau COVID-19 có thể hồi phục dần theo thời gian.

Tuy nhiên, một số trường hợp có thể kéo dài hơn dự kiến. Người bệnh có thể nhận thấy:

• Mùi bị giảm rõ rệt.
• Không nhận biết được một số mùi quen thuộc.
• Mùi trở nên khác lạ so với trước.
• Một số mùi vốn dễ chịu lại trở nên khó chịu.

Nếu khứu giác không cải thiện hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, nên khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được đánh giá.

Mất khứu giác kéo dài có nguy hiểm không?

Bản thân mất khứu giác thường không phải tình trạng cấp cứu. Tuy nhiên, nó có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và khả năng nhận biết một số nguy cơ trong môi trường như khói, khí gas hoặc thực phẩm đã hỏng. Quan trọng hơn, mất khứu giác kéo dài có thể là biểu hiện của một bệnh lý cần điều trị, chẳng hạn viêm xoang mạn tính, polyp mũi hoặc một số vấn đề liên quan đến thần kinh.

Khi nào cần đi khám?

Bạn nên khám nếu:

• Mất khứu giác kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Khứu giác giảm sau nhiễm virus nhưng không cải thiện.
• Mất khứu giác kèm nghẹt mũi kéo dài.
• Có đau mặt, đau đầu hoặc chảy dịch mũi bất thường.
• Thường xuyên bị viêm xoang, viêm mũi.
• Mất khứu giác sau chấn thương đầu.
• Khứu giác thay đổi kèm các triệu chứng thần kinh khác.

Nếu mất khứu giác xuất hiện đột ngột cùng yếu liệt, méo miệng, nói khó, lú lẫn, đau đầu dữ dội hoặc rối loạn ý thức, cần đến cơ sở cấp cứu ngay.

Chẩn đoán mất khứu giác bằng cách nào?

Bác sĩ thường bắt đầu bằng việc hỏi về thời điểm xuất hiện triệu chứng, tiền sử nhiễm virus, dị ứng, viêm xoang, chấn thương và các thuốc đang sử dụng.

Khám Tai Mũi Họng

Bác sĩ kiểm tra khoang mũi để tìm tình trạng viêm, phù nề, polyp hoặc các nguyên nhân gây cản trở đường dẫn mùi.

Kiểm tra khứu giác

Một số trường hợp có thể được thực hiện các bài kiểm tra khả năng nhận biết và phân biệt mùi để đánh giá mức độ suy giảm.

Nội soi mũi xoang

Nội soi giúp quan sát sâu hơn bên trong hốc mũi và vùng xoang, đặc biệt khi nghi ngờ viêm xoang hoặc polyp.

Chụp CT hoặc MRI

Không phải ai mất khứu giác cũng cần chụp chiếu. Bác sĩ có thể chỉ định CT xoang hoặc MRI trong những trường hợp phù hợp để tìm nguyên nhân cấu trúc hoặc thần kinh.

Điều trị mất khứu giác như thế nào?

Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân. Nếu mất khứu giác liên quan đến viêm mũi hoặc viêm xoang, bác sĩ có thể điều trị tình trạng viêm và tắc nghẽn đường thở. Trường hợp có polyp mũi, phương pháp điều trị có thể bao gồm thuốc hoặc can thiệp phù hợp tùy mức độ. Nếu mất khứu giác kéo dài sau nhiễm virus, bác sĩ có thể hướng dẫn luyện khứu giác. Phương pháp này thường yêu cầu người bệnh tiếp xúc có chủ đích với một số mùi cụ thể trong thời gian nhất định để kích thích khả năng nhận biết mùi. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc xịt mũi chứa corticoid hoặc các thuốc khác trong thời gian dài khi chưa được bác sĩ hướng dẫn.

Mất khứu giác nên khám ở đâu?

Người bị mất khứu giác kéo dài nên ưu tiên cơ sở có chuyên khoa Tai Mũi Họng, có khả năng nội soi mũi xoang và thực hiện chẩn đoán hình ảnh khi cần.

Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc

Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc có chuyên khoa Tai Mũi Họng, tiếp nhận thăm khám các bệnh lý mũi xoang và đường hô hấp trên. Người bệnh có triệu chứng mất khứu giác có thể được bác sĩ đánh giá nguyên nhân và chỉ định kiểm tra phù hợp.

Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI

Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI có chuyên khoa Tai Mũi Họng, thực hiện thăm khám các bệnh lý mũi, xoang và họng. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định nội soi hoặc chẩn đoán hình ảnh để tìm nguyên nhân gây giảm khứu giác.

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC có chuyên khoa Tai Mũi Họng cùng hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ quá trình thăm khám. Người bệnh mất khứu giác kéo dài có thể được đánh giá và thực hiện các kiểm tra cần thiết theo chỉ định của bác sĩ.

Kết luận

Mất khứu giác kéo dài có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, phổ biến như viêm mũi, viêm xoang, polyp mũi hoặc nhiễm virus. Một số trường hợp ít gặp hơn có thể liên quan đến chấn thương hoặc bệnh lý thần kinh. Nếu tình trạng kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm nghẹt mũi, đau mặt, đau đầu hay các triệu chứng thần kinh, bạn nên khám Tai Mũi Họng để được xác định nguyên nhân. Điều trị đúng nguyên nhân và luyện khứu giác trong trường hợp phù hợp có thể hỗ trợ quá trình phục hồi.