Liệt dây thần kinh số 7 là gì?

Liệt dây thần kinh số 7 (liệt dây thần kinh mặt hay liệt mặt ngoại biên trong nhiều trường hợp) là tình trạng dây thần kinh số VII bị tổn thương, khiến các cơ ở một bên khuôn mặt bị yếu hoặc mất khả năng vận động. Người bệnh thường có biểu hiện méo miệng, khó nhắm kín mắt, giảm khả năng cười hoặc biểu lộ cảm xúc. Dây thần kinh số VII có vai trò điều khiển các cơ biểu cảm khuôn mặt, tham gia tiết nước mắt, nước bọt và hỗ trợ cảm nhận vị giác ở phần trước lưỡi. Vì vậy, khi dây thần kinh này bị tổn thương, người bệnh không chỉ gặp khó khăn trong vận động cơ mặt mà còn có thể ảnh hưởng đến mắt và vị giác.

Liệt dây thần kinh số 7 có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên, đặc biệt là liệt Bell, có tiên lượng tốt nếu được điều trị sớm. Tuy nhiên, bệnh không nên chủ quan vì có thể gây biến chứng hoặc là dấu hiệu của những bệnh lý nghiêm trọng hơn.

Nếu không được điều trị đúng cách, người bệnh có thể gặp:

• Khô mắt, viêm giác mạc do không nhắm kín mắt.

• Co cứng hoặc co giật cơ mặt sau khi hồi phục.

• Khuôn mặt mất cân đối kéo dài.

• Khó ăn uống, giao tiếp và ảnh hưởng tâm lý.

Đặc biệt, nếu méo miệng xuất hiện kèm yếu tay chân, nói khó hoặc rối loạn ý thức, cần nghĩ đến đột quỵ và đến bệnh viện ngay.

Nguyên nhân gây liệt dây thần kinh số 7

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, bao gồm:

Liệt Bell

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất. Bệnh được cho là liên quan đến tình trạng viêm và phù nề dây thần kinh mặt, có thể liên quan đến virus Herpes simplex.

Nhiễm virus

Một số virus có thể gây tổn thương dây thần kinh số VII như:

• Virus Herpes zoster (hội chứng Ramsay Hunt).

• Virus cúm.

• Virus Epstein-Barr.

• Cytomegalovirus.

Chấn thương

Chấn thương vùng đầu, xương thái dương hoặc sau phẫu thuật vùng tai, tuyến mang tai có thể làm tổn thương dây thần kinh.

Một số bệnh lý khác

• Viêm tai giữa.

• Đái tháo đường.

• U tuyến mang tai.

• U não.

• Đột quỵ (thường gây liệt mặt trung ương).

Dấu hiệu nhận biết

Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột trong vài giờ hoặc vài ngày.

Méo miệng

Đây là dấu hiệu dễ nhận thấy nhất. Người bệnh có thể:

• Miệng lệch sang bên lành.

• Khó cười hoặc huýt sáo.

• Chảy nước dãi.

• Thức ăn đọng trong má khi ăn.

Không nhắm kín mắt

Bên mặt bị liệt thường:

• Khó chớp mắt.

• Không nhắm kín mắt khi ngủ.

• Chảy nước mắt hoặc khô mắt.

Mất nếp nhăn trán

Người bệnh không thể nhăn trán hoặc nâng lông mày ở bên bị liệt.

Một số biểu hiện khác

• Đau sau tai.

• Thay đổi vị giác.

• Nhạy cảm với âm thanh.

• Giảm tiết nước bọt hoặc nước mắt.

Chẩn đoán liệt dây thần kinh số 7

Bác sĩ sẽ khám lâm sàng và đánh giá mức độ liệt cơ mặt. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định:

• Chụp CT hoặc MRI sọ não để loại trừ đột quỵ hoặc khối u.

• Đo điện cơ (EMG) đánh giá mức độ tổn thương dây thần kinh.

• Xét nghiệm máu khi nghi ngờ bệnh lý nền hoặc nhiễm trùng.

Điều trị liệt dây thần kinh số 7

Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh.

Điều trị bằng thuốc

Ở một số trường hợp liệt Bell, bác sĩ có thể chỉ định corticosteroid trong giai đoạn sớm. Thuốc kháng virus có thể được sử dụng khi có chỉ định phù hợp.

Chăm sóc mắt

Đây là bước rất quan trọng vì mắt không nhắm kín dễ bị tổn thương. Người bệnh có thể cần:

• Dùng nước mắt nhân tạo.

• Thuốc mỡ tra mắt theo chỉ định.

• Che mắt khi ngủ để bảo vệ giác mạc.

Phục hồi chức năng

Các bài tập cơ mặt, vật lý trị liệu hoặc điện kích thích có thể được cân nhắc theo chỉ định nhằm hỗ trợ phục hồi chức năng.

Điều trị nguyên nhân

Nếu liệt dây thần kinh số 7 do đột quỵ, khối u hoặc bệnh lý khác, người bệnh cần được điều trị theo nguyên nhân cụ thể.

Khám liệt dây thần kinh số 7 ở đâu?

Nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ, người bệnh nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa Thần kinh hoặc Phục hồi chức năng.

Bệnh viện Hồng Ngọc tiếp nhận khám các bệnh lý thần kinh, phối hợp chẩn đoán hình ảnh và xây dựng phác đồ điều trị, phục hồi chức năng theo từng trường hợp.

Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI có chuyên khoa Thần kinh và Phục hồi chức năng, hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân liệt mặt và điều trị theo chỉ định của bác sĩ.

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC có hệ thống xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh hiện đại và đội ngũ bác sĩ chuyên khoa, hỗ trợ đánh giá nguyên nhân liệt dây thần kinh số 7 và theo dõi quá trình điều trị.

Khi nào cần đến bệnh viện ngay?

Bạn cần đến cơ sở y tế ngay nếu có các dấu hiệu:

• Méo miệng xuất hiện đột ngột.

• Không nhắm kín một bên mắt.

• Méo miệng kèm yếu hoặc tê tay chân.

• Nói khó, nhìn mờ hoặc mất thăng bằng.

• Đau tai dữ dội kèm nổi mụn nước quanh tai.

Những biểu hiện này có thể liên quan đến đột quỵ hoặc các bệnh lý thần kinh cần được xử trí khẩn cấp.

Kết luận

Liệt dây thần kinh số 7 là tình trạng tổn thương dây thần kinh mặt khiến người bệnh bị méo miệng, khó nhắm mắt và giảm khả năng biểu cảm khuôn mặt. Mặc dù nhiều trường hợp có thể hồi phục tốt nếu điều trị sớm, người bệnh vẫn cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và loại trừ các bệnh lý nguy hiểm như đột quỵ. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường ở khuôn mặt, hãy chủ động đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, giúp tăng khả năng hồi phục và hạn chế di chứng.