Khi nào cần xét nghiệm men gan? Chia sẻ từ bác sĩ chuyên khoa

Gan là cơ quan quan trọng đảm nhiệm hơn 500 chức năng sống còn trong cơ thể, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng đến thải độc và sản xuất các yếu tố đông máu. Tuy nhiên, gan lại là “cơ quan thầm lặng”, ít biểu hiện triệu chứng rõ rệt cho đến khi tổn thương đã nghiêm trọng. Một trong những biện pháp đơn giản, hiệu quả để đánh giá sức khỏe gan là xét nghiệm men gan. Vậy khi nào cần xét nghiệm men gan? Ai nên kiểm tra định kỳ và men gan cao cảnh báo điều gì? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn v
Mục lục
Men gan là gì?
Men gan là các enzym được sản xuất bởi tế bào gan và tham gia vào quá trình chuyển hóa trong cơ thể. Khi tế bào gan bị tổn thương (do virus, rượu bia, thuốc, thực phẩm bẩn, v.v.), men gan sẽ thoát ra ngoài và đi vào máu, làm tăng chỉ số trong xét nghiệm sinh hóa.
Ba loại men gan phổ biến được kiểm tra hiện nay bao gồm:
-
ALT (GPT - Alanine Aminotransferase): chủ yếu có trong tế bào gan, tăng cao khi gan bị tổn thương
-
AST (GOT - Aspartate Aminotransferase): có trong gan, tim, cơ xương; tăng trong các bệnh gan và tim
-
GGT (Gamma-Glutamyl Transferase): liên quan đến chức năng gan và ống mật
-
Ngoài ra còn có ALP (Alkaline Phosphatase) – đánh giá chức năng gan và mật
Khi nào cần xét nghiệm men gan?

Theo chia sẻ từ TS. BSCKII Nguyễn Hữu Thông – chuyên khoa Gan mật Bệnh viện Thu Cúc, có nhiều trường hợp người bệnh không có triệu chứng rõ rệt nhưng men gan đã tăng cao. Vì vậy, việc xét nghiệm men gan nên được thực hiện trong các tình huống sau:
1. Có dấu hiệu bất thường nghi ngờ bệnh gan
Nếu bạn xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng dưới đây, cần đi xét nghiệm men gan để kiểm tra:
-
Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân
-
Vàng da, vàng mắt
-
Nước tiểu sẫm màu
-
Phân bạc màu
-
Ngứa da toàn thân, đặc biệt về đêm
-
Đau tức vùng hạ sườn phải
-
Ăn uống kém, chán ăn
Đây là những biểu hiện sớm có thể liên quan đến viêm gan, ứ mật, gan nhiễm mỡ, xơ gan hoặc thậm chí là ung thư gan.
2. Tiền sử sử dụng rượu bia kéo dài
Rượu bia là “kẻ thù số một” của gan. Người thường xuyên uống rượu có nguy cơ cao mắc gan nhiễm mỡ do rượu, viêm gan do rượu và xơ gan.
Nếu bạn có thói quen uống rượu thường xuyên (dù chỉ vài chén/ngày), nên xét nghiệm men gan định kỳ 3–6 tháng/lần để phát hiện sớm tổn thương gan tiềm ẩn.
3. Đang điều trị bằng thuốc ảnh hưởng tới gan
Một số loại thuốc có thể gây độc gan khi sử dụng lâu dài hoặc dùng không đúng liều, như:
-
Thuốc kháng lao
-
Thuốc hạ mỡ máu
-
Thuốc giảm đau (paracetamol liều cao)
-
Một số kháng sinh (rifampicin, isoniazid)
Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm men gan để đánh giá chức năng gan trong quá trình điều trị bằng các thuốc này.
4. Có bệnh lý liên quan đến gan
Người mắc các bệnh lý như:
-
Viêm gan B, viêm gan C mạn tính
-
Gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD)
-
Xơ gan, u gan lành tính hoặc ác tính
Cần xét nghiệm men gan định kỳ để theo dõi tiến triển bệnh và đánh giá hiệu quả điều trị.
5. Người có tiền sử gia đình bệnh gan
Những người có người thân từng mắc viêm gan B, viêm gan C, xơ gan hoặc ung thư gan cần tầm soát chức năng gan định kỳ – bao gồm xét nghiệm men gan và các chỉ số chuyên sâu.
6. Kiểm tra sức khỏe định kỳ
Ngay cả khi không có triệu chứng, xét nghiệm men gan nên được đưa vào danh sách kiểm tra trong gói khám sức khỏe tổng quát hàng năm để phát hiện sớm các bất thường.
Chỉ số men gan bao nhiêu là bình thường?

Mỗi phòng xét nghiệm có thể có ngưỡng tham chiếu khác nhau, tuy nhiên phổ biến như sau:
-
ALT (GPT): 7 – 56 U/L
-
AST (GOT): 10 – 40 U/L
-
GGT: 9 – 48 U/L
-
ALP: 44 – 147 U/L
Nếu các chỉ số này vượt ngưỡng bình thường, bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên mức độ tăng và kết hợp các xét nghiệm khác để xác định nguyên nhân cụ thể.
Men gan tăng cảnh báo điều gì?
-
Tăng nhẹ (1–2 lần): thường gặp ở người gan nhiễm mỡ, dùng thuốc hoặc rượu nhẹ
-
Tăng vừa (2–5 lần): có thể do viêm gan cấp, viêm gan mạn tính hoạt động
-
Tăng cao (>5 lần): thường gặp trong viêm gan virus cấp, ngộ độc thuốc, viêm gan tự miễn, thậm chí suy gan
Việc phát hiện men gan tăng là cơ sở để tiến hành thêm các xét nghiệm chuyên sâu như HBV-DNA, HCV-RNA, siêu âm gan, FibroScan, xét nghiệm chức năng đông máu, v.v.
Xét nghiệm men gan ở đâu uy tín?
Bệnh viện Thu Cúc là địa chỉ được đông đảo người bệnh tin tưởng khi cần tầm soát và điều trị các bệnh gan mật, với những ưu điểm:
-
Bác sĩ gan mật đầu ngành: Có kinh nghiệm dày dạn trong điều trị viêm gan B, viêm gan C, gan nhiễm mỡ, xơ gan...
-
Hệ thống xét nghiệm hiện đại: Thiết bị sinh hóa tự động, đảm bảo kết quả chính xác, trả nhanh trong ngày
-
Gói khám chức năng gan toàn diện: Bao gồm xét nghiệm men gan, định lượng virus viêm gan, siêu âm, xét nghiệm AFP tầm soát ung thư gan
-
Chăm sóc chuyên nghiệp: Dịch vụ đặt lịch linh hoạt, tiếp đón nhanh chóng, có hỗ trợ bảo hiểm y tế và bảo hiểm tư nhân
Cách bảo vệ chức năng gan hiệu quả
Bên cạnh việc xét nghiệm định kỳ, bạn cần chủ động bảo vệ gan bằng các biện pháp sau:
-
Hạn chế rượu bia, đồ uống có cồn
-
Ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi; giảm thức ăn nhiều dầu mỡ
-
Kiểm soát cân nặng, tránh béo phì – nguyên nhân hàng đầu gây gan nhiễm mỡ
-
Tập thể dục đều đặn, ít nhất 30 phút mỗi ngày
-
Không tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ
-
Tiêm phòng viêm gan B đầy đủ nếu chưa nhiễm



