Giải đáp: Ung thư có di truyền không và cách phòng ngừa hiệu quả

Ung thư là một trong những bệnh lý phức tạp nhất hiện nay, được hình thành do sự kết hợp của nhiều yếu tố như di truyền, môi trường sống và lối sống. Trong đó, câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất là: “Ung thư có di truyền không?” Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ mối liên hệ giữa di truyền và ung thư, đồng thời làm rõ những hiểu lầm phổ biến để bạn có cách phòng ngừa chủ động hơn.

Vì sao trong gia đình có nhiều người mắc ung thư?

Việc nhiều thành viên trong cùng một gia đình mắc ung thư không đồng nghĩa chắc chắn do di truyền. Có ba nhóm nguyên nhân chính:

• Yếu tố di truyền: Một số đột biến gen có thể truyền từ cha mẹ sang con, làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
• Môi trường sống chung: Cùng tiếp xúc hóa chất, khói thuốc, ô nhiễm hoặc thói quen sinh hoạt giống nhau.
• Lối sống tương đồng: Chế độ ăn uống, rượu bia, hút thuốc… cũng ảnh hưởng lớn đến nguy cơ ung thư.

Trong một số trường hợp hiếm, người ta gọi là hội chứng ung thư gia đình, khi nhiều thành viên có nguy cơ cao mắc cùng loại ung thư do đột biến gen di truyền.

Ung thư có di truyền không?

Câu trả lời là: Có thể có, nhưng không phổ biến.

Các nghiên cứu cho thấy chỉ khoảng 5–10% ca ung thư liên quan đến yếu tố di truyền. Phần lớn các trường hợp còn lại xuất phát từ đột biến gen ngẫu nhiên trong quá trình sống hoặc do tác động từ môi trường.

Một số đột biến gen có thể làm tăng nguy cơ ung thư như:

• BRCA1, BRCA2 (ung thư vú, buồng trứng)
• APC (ung thư đại trực tràng)
• CDH1 (ung thư dạ dày)

Tuy nhiên, việc mang gen đột biến không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc ung thư, mà chỉ làm tăng nguy cơ so với người bình thường.

Những hiểu lầm phổ biến về ung thư di truyền

1. Ung thư luôn di truyền từ cha mẹ

Thực tế, đa số ung thư không di truyền mà do môi trường và lối sống.

2. Có gen ung thư là chắc chắn mắc bệnh

Gen chỉ làm tăng nguy cơ, không phải “bản án”.

3. Không có triệu chứng thì không cần tầm soát

Nhiều loại ung thư giai đoạn đầu không có biểu hiện rõ ràng.

4. Ung thư không thể chữa khỏi

Nếu phát hiện sớm, nhiều loại ung thư có thể điều trị hiệu quả.

Các loại ung thư có yếu tố di truyền cao

Một số ung thư có liên quan rõ rệt đến yếu tố di truyền gồm:

• Ung thư đại trực tràng
• Ung thư vú
• Ung thư dạ dày
• Ung thư gan
• Ung thư vòm họng

Những người có tiền sử gia đình mắc các bệnh này nên chủ động tầm soát ung thư định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ.

Làm sao giảm nguy cơ ung thư di truyền?

1. Tầm soát và xét nghiệm gen

Xét nghiệm gen giúp phát hiện nguy cơ di truyền sớm, từ đó có kế hoạch theo dõi phù hợp.

2. Duy trì lối sống lành mạnh

• Ăn nhiều rau xanh, trái cây
• Hạn chế rượu bia, thuốc lá
• Tập thể dục thường xuyên

3. Khám sức khỏe định kỳ

Khám định kỳ giúp phát hiện sớm bất thường ngay cả khi chưa có triệu chứng.

Nên tầm soát ung thư ở đâu uy tín?

Hiện nay, nhiều người lựa chọn các bệnh viện lớn để tầm soát ung thư nhờ hệ thống máy móc hiện đại và đội ngũ bác sĩ chuyên khoa.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc
Có nhiều gói tầm soát ung thư đa dạng, quy trình nhanh gọn và phù hợp nhiều đối tượng.

Bệnh viện Hồng Ngọc
Nổi bật với dịch vụ chất lượng cao, không gian khám hiện đại và trải nghiệm người bệnh tốt.

Hệ thống Y tế MEDLATEC
Mạnh về xét nghiệm, hỗ trợ lấy mẫu tại nhà và trả kết quả nhanh chóng, tiện lợi.

Có nên có con sau khi điều trị ung thư?

Đây là vấn đề được rất nhiều người quan tâm. Trên thực tế, việc có thể sinh con sau điều trị ung thư hay không phụ thuộc vào:

• Loại ung thư mắc phải
• Phương pháp điều trị (hóa trị, xạ trị, phẫu thuật…)
• Tình trạng sức khỏe sau điều trị
• Khả năng sinh sản còn lại

Nhiều bệnh nhân vẫn có thể mang thai và sinh con khỏe mạnh sau khi điều trị ung thư, nhưng cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi quyết định.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể tư vấn:

• Trữ tinh trùng hoặc trứng trước điều trị
• Theo dõi sức khỏe sinh sản sau điều trị
• Thời điểm an toàn để mang thai trở lại

Kết luận

Ung thư có thể liên quan đến yếu tố di truyền, nhưng không phải là nguyên nhân chính trong đa số trường hợp. Hiểu đúng về bệnh, duy trì lối sống lành mạnh và tầm soát định kỳ tại các cơ sở y tế uy tín như Thu Cúc, Hồng Ngọc hoặc MEDLATEC sẽ giúp bạn chủ động hơn trong phòng ngừa và điều trị.