Đau khớp và tê bì tay chân là gì
Đau khớp là tình trạng xuất hiện cảm giác đau nhức, khó chịu tại các khớp như khớp gối, khớp vai, khớp cổ tay, khớp háng hoặc các khớp nhỏ ở bàn tay, bàn chân. Cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội, tăng lên khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh.
Tê bì tay chân là cảm giác mất hoặc giảm cảm giác ở các chi, thường được mô tả như kiến bò, châm chích, nóng rát hoặc tê cứng. Triệu chứng này xảy ra khi đường dẫn truyền thần kinh bị chèn ép, tổn thương hoặc rối loạn chức năng.
Khi đau khớp và tê bì tay chân xuất hiện đồng thời, đây thường không còn là vấn đề đơn lẻ mà có thể liên quan đến các bệnh lý cơ xương khớp kết hợp với rối loạn thần kinh, đòi hỏi phải được đánh giá y khoa đầy đủ.
Vì sao đau khớp thường đi kèm tê bì tay chân
Hệ cơ xương khớp và hệ thần kinh có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Các khớp, cơ, dây chằng và cột sống đều nằm gần các dây thần kinh. Khi một cấu trúc trong hệ vận động bị tổn thương hoặc thoái hóa, nó có thể gây chèn ép hoặc kích thích dây thần kinh, dẫn đến cảm giác tê bì.
Ngoài ra, tình trạng viêm mạn tính tại khớp hoặc mô quanh khớp có thể làm phù nề, thu hẹp không gian giải phẫu, từ đó ảnh hưởng đến sự dẫn truyền thần kinh. Do đó, đau khớp kèm tê bì tay chân thường là dấu hiệu của các bệnh lý tiến triển, không nên xem nhẹ.
Thoái hóa khớp và thoái hóa cột sống
Thoái hóa khớp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đau khớp ở người trưởng thành và người cao tuổi. Quá trình thoái hóa làm sụn khớp bị bào mòn, mất khả năng bảo vệ đầu xương, dẫn đến đau nhức, cứng khớp và hạn chế vận động.
Khi thoái hóa xảy ra ở cột sống, đặc biệt là cột sống cổ và cột sống thắt lưng, các gai xương hình thành có thể chèn ép rễ thần kinh. Điều này gây ra các triệu chứng tê bì tay chân, đau lan theo đường thần kinh, yếu cơ hoặc giảm cảm giác.
Người bệnh thường cảm thấy đau tăng khi thay đổi tư thế, ngồi hoặc đứng lâu, kèm theo cảm giác tê lan xuống tay hoặc chân, nhất là vào buổi sáng hoặc sau khi lao động nặng.
Thoát vị đĩa đệm
Thoát vị đĩa đệm là bệnh lý cơ xương khớp nghiêm trọng, thường gặp ở cột sống cổ và cột sống thắt lưng. Khi đĩa đệm bị thoát vị, phần nhân nhầy lồi ra ngoài sẽ chèn ép trực tiếp vào rễ thần kinh hoặc tủy sống.
Triệu chứng điển hình của thoát vị đĩa đệm là đau cột sống dữ dội kèm theo tê bì tay chân, đau lan theo rễ thần kinh, yếu cơ và hạn chế vận động. Ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể gặp khó khăn trong đi lại, cầm nắm hoặc sinh hoạt hàng ngày.
Thoát vị đĩa đệm nếu không được điều trị kịp thời có thể để lại di chứng lâu dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng lao động và chất lượng cuộc sống.
Viêm khớp dạng thấp và các bệnh viêm khớp mạn tính
Viêm khớp dạng thấp là bệnh lý tự miễn gây viêm mạn tính tại các khớp, thường gặp ở khớp bàn tay, cổ tay, khớp gối và cổ chân. Bệnh gây đau khớp kéo dài, sưng nóng, cứng khớp buổi sáng và có thể dẫn đến biến dạng khớp nếu không được kiểm soát tốt.
Tình trạng viêm kéo dài làm tổn thương mô quanh khớp và ảnh hưởng đến các dây thần kinh lân cận, gây cảm giác tê bì tay chân. Người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, giảm sức lực và khó thực hiện các động tác tinh tế.
Ngoài viêm khớp dạng thấp, một số bệnh viêm khớp mạn tính khác cũng có thể gây đau khớp kèm tê bì, đặc biệt khi bệnh tiến triển nặng.
Hội chứng ống cổ tay
Hội chứng ống cổ tay là nguyên nhân phổ biến gây tê bì bàn tay và đau cổ tay, thường gặp ở người làm việc văn phòng, sử dụng máy tính nhiều hoặc lao động tay chân lặp đi lặp lại.
Khi dây thần kinh giữa bị chèn ép trong ống cổ tay, người bệnh sẽ xuất hiện tê bì, đau nhức ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một phần ngón áp út. Cơn đau có thể lan lên cẳng tay và vai, kèm theo cảm giác yếu tay, khó cầm nắm đồ vật.
Nếu không được điều trị sớm, hội chứng ống cổ tay có thể gây tổn thương thần kinh kéo dài, ảnh hưởng đến chức năng bàn tay.
Rối loạn thần kinh ngoại biên
Rối loạn thần kinh ngoại biên xảy ra khi các dây thần kinh ngoài não và tủy sống bị tổn thương. Nguyên nhân có thể liên quan đến bệnh lý cơ xương khớp, chấn thương, rối loạn chuyển hóa hoặc thiếu hụt vi chất.
Triệu chứng thường gặp là tê bì tay chân, đau rát, giảm cảm giác hoặc yếu cơ. Khi rối loạn thần kinh ngoại biên kết hợp với bệnh khớp hoặc cột sống, người bệnh sẽ đồng thời xuất hiện đau khớp và rối loạn cảm giác.
Thiếu hụt vi chất và rối loạn chuyển hóa
Thiếu canxi, vitamin D, vitamin nhóm B hoặc các rối loạn chuyển hóa cũng có thể gây đau khớp và tê bì tay chân. Các vi chất này đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của hệ xương khớp và thần kinh.
Người thiếu vi chất thường có biểu hiện đau mỏi xương khớp, chuột rút, tê bì đầu chi và giảm sức bền cơ bắp. Tình trạng này nếu kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh cơ xương khớp mạn tính.
Khi nào đau khớp, tê bì tay chân trở nên nguy hiểm
Không phải mọi trường hợp đau khớp hay tê bì đều nguy hiểm, tuy nhiên người bệnh cần đặc biệt lưu ý khi các triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc có xu hướng nặng dần theo thời gian.
Các dấu hiệu cần đi khám sớm bao gồm đau khớp kèm tê bì không rõ nguyên nhân, đau lan theo đường thần kinh, yếu cơ, giảm vận động hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Việc thăm khám giúp xác định chính xác nguyên nhân và ngăn ngừa biến chứng lâu dài.
Vai trò của chẩn đoán sớm trong bệnh cơ xương khớp
Chẩn đoán sớm giúp phát hiện các bệnh cơ xương khớp ngay từ giai đoạn đầu, khi tổn thương còn nhẹ và khả năng phục hồi cao. Thông qua thăm khám lâm sàng và các phương tiện cận lâm sàng phù hợp, bác sĩ có thể đánh giá chính xác mức độ tổn thương và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh.
Việc chủ động thăm khám khi có dấu hiệu đau khớp, tê bì tay chân là yếu tố quan trọng giúp duy trì khả năng vận động và chất lượng cuộc sống lâu dài.
