Bóc tách động mạch chủ là gì?

Bóc tách động mạch chủ (Aortic Dissection) là tình trạng lớp áo trong của thành động mạch chủ bị rách, khiến máu chảy vào giữa các lớp của thành mạch và tạo thành một "lòng giả". Quá trình này có thể làm giảm lưu lượng máu đến các cơ quan quan trọng hoặc dẫn đến vỡ động mạch chủ – một biến chứng rất nguy hiểm. Động mạch chủ là mạch máu lớn nhất trong cơ thể, có nhiệm vụ đưa máu giàu oxy từ tim đến các cơ quan. Vì vậy, khi xảy ra bóc tách động mạch chủ, người bệnh cần được cấp cứu và điều trị càng sớm càng tốt.

Bóc tách động mạch chủ có nguy hiểm không?

Đây là một trong những bệnh lý tim mạch cấp cứu có tỷ lệ tử vong cao nếu không được xử trí kịp thời.

Bệnh có thể gây ra các biến chứng như:

• Vỡ động mạch chủ.

• Tràn máu màng tim.

• Đột quỵ.

• Nhồi máu cơ tim.

• Thiếu máu nuôi các cơ quan như thận, ruột hoặc chi.

• Sốc do mất máu.

Tuy nhiên, nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng phương pháp, nhiều người bệnh có thể kiểm soát tốt tình trạng bệnh và cải thiện tiên lượng.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ bóc tách động mạch chủ gồm:

Tăng huyết áp

Đây là yếu tố nguy cơ phổ biến nhất. Huyết áp cao kéo dài làm thành động mạch chịu áp lực lớn, dễ bị tổn thương.

Xơ vữa động mạch

Sự lắng đọng mảng xơ vữa khiến thành mạch kém đàn hồi và dễ rách hơn.

Bệnh lý mô liên kết

Những người mắc hội chứng Marfan, hội chứng Ehlers-Danlos hoặc một số bệnh di truyền khác có nguy cơ cao hơn.

Dị tật tim bẩm sinh

Van động mạch chủ hai lá hoặc một số bất thường tim bẩm sinh cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Tuổi cao và hút thuốc lá

Người trên 60 tuổi, đặc biệt là nam giới, cùng với thói quen hút thuốc lá lâu năm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Dấu hiệu nhận biết

Triệu chứng thường xuất hiện đột ngột và diễn tiến nhanh.

Đau ngực dữ dội

Người bệnh thường cảm thấy đau ngực như bị xé hoặc dao đâm, cơn đau lan ra sau lưng hoặc giữa hai bả vai.

Đau lan xuống bụng hoặc chân

Nếu bóc tách lan xuống động mạch chủ bụng, người bệnh có thể đau bụng hoặc đau chi dưới.

Khó thở

Khó thở có thể xuất hiện khi tim bị ảnh hưởng hoặc có biến chứng suy tim.

Chóng mặt, ngất

Giảm lưu lượng máu đến não có thể gây chóng mặt, ngất hoặc rối loạn ý thức.

Yếu hoặc tê liệt tay chân

Một số trường hợp có biểu hiện giống đột quỵ do giảm tưới máu não. Khi xuất hiện đau ngực dữ dội kèm các triệu chứng trên, người bệnh cần gọi cấp cứu ngay, không nên tự lái xe đến bệnh viện.

Chẩn đoán bóc tách động mạch chủ

Để xác định bệnh, bác sĩ có thể chỉ định:

• Khám lâm sàng.

• Đo huyết áp ở cả hai tay.

• Điện tâm đồ để loại trừ nhồi máu cơ tim.

• Chụp CT mạch máu có thuốc cản quang.

• Chụp MRI mạch máu trong một số trường hợp.

• Siêu âm tim qua thành ngực hoặc siêu âm tim qua thực quản.

• Xét nghiệm máu hỗ trợ đánh giá tình trạng người bệnh.

Trong đó, chụp CT mạch máu là phương pháp được sử dụng phổ biến để chẩn đoán bệnh trong cấp cứu.

Điều trị như thế nào?

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào vị trí bóc tách và tình trạng của người bệnh.

Điều trị nội khoa

Mục tiêu là kiểm soát huyết áp và nhịp tim nhằm giảm áp lực lên thành động mạch. Người bệnh thường được sử dụng thuốc hạ huyết áp và theo dõi sát tại bệnh viện.

Phẫu thuật

Nếu bóc tách xảy ra ở đoạn động mạch chủ lên hoặc có nguy cơ vỡ cao, người bệnh thường cần phẫu thuật cấp cứu để thay đoạn mạch bị tổn thương.

Can thiệp nội mạch

Một số trường hợp phù hợp có thể được đặt stent graft để che phủ vị trí rách của động mạch chủ. Sau điều trị, người bệnh cần tái khám định kỳ và kiểm soát huyết áp lâu dài.

Nên khám bóc tách động mạch chủ ở đâu?

Nếu có triệu chứng nghi ngờ hoặc cần theo dõi các bệnh lý động mạch chủ, người bệnh nên lựa chọn cơ sở có chuyên khoa Tim mạch cùng hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại.

Bệnh viện Hồng Ngọc

Hồng Ngọc có chuyên khoa Tim mạch tiếp nhận khám và điều trị nhiều bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp và bệnh lý mạch máu. Bệnh viện được trang bị các phương tiện như siêu âm tim, điện tim, Holter điện tim và chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ phát hiện bệnh. Phù hợp với người cần khám tim mạch tổng quát, theo dõi tăng huyết áp hoặc đánh giá nguy cơ bệnh lý mạch máu.

Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI

Thu Cúc TCI triển khai khám Tim mạch với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa cùng hệ thống siêu âm tim, điện tim, CT và các xét nghiệm phục vụ chẩn đoán. Người bệnh có thể được khám, đánh giá yếu tố nguy cơ tim mạch và tư vấn hướng điều trị phù hợp.

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

MEDLATEC có chuyên khoa Tim mạch kết hợp hệ thống xét nghiệm đạt tiêu chuẩn quốc tế cùng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như CT, MRI, siêu âm Doppler tim – mạch máu. Đây là lựa chọn phù hợp với người cần kiểm tra tim mạch, theo dõi bệnh lý động mạch chủ hoặc thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh theo chỉ định của bác sĩ.

Làm thế nào để giảm nguy cơ mắc bệnh?

Bạn có thể giảm nguy cơ bóc tách động mạch chủ bằng cách:

• Kiểm soát huyết áp tốt.

• Không hút thuốc lá.

• Điều trị tích cực các bệnh tim mạch.

• Duy trì cân nặng hợp lý.

• Khám sức khỏe định kỳ nếu có tiền sử bệnh tim mạch hoặc bệnh mô liên kết.

Kết luận

Bóc tách động mạch chủ là bệnh lý tim mạch nghiêm trọng cần được cấp cứu và điều trị càng sớm càng tốt. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu như đau ngực dữ dội, đau lan ra sau lưng hoặc khó thở có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm nguy cơ biến chứng. Nếu có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh động mạch chủ, bạn nên khám định kỳ tại các cơ sở có chuyên khoa Tim mạch như Hồng Ngọc, Thu Cúc TCI hoặc MEDLATEC để được tư vấn và theo dõi phù hợp.