Bóc tách động mạch chủ là gì? Dấu hiệu cảnh báo và nơi thăm khám

Bóc tách động mạch chủ là gì?

Bóc tách động mạch chủ là tình trạng xuất hiện vết rách ở lớp trong của thành động mạch chủ. Máu từ đó đi vào giữa các lớp thành mạch, tạo thành một đường dẫn máu bất thường gọi là lòng giả. Tổn thương có thể lan dọc theo động mạch chủ, làm giảm lượng máu cung cấp cho các cơ quan hoặc khiến thành mạch bị vỡ. Động mạch chủ là mạch máu lớn nhất của cơ thể, xuất phát từ tim và đưa máu đến nhiều cơ quan. Vì vậy, bóc tách động mạch chủ được xem là một cấp cứu tim mạch, cần được phát hiện và xử trí nhanh chóng.

Bóc tách động mạch chủ có nguy hiểm không?

Có. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào vị trí, phạm vi bóc tách và các cơ quan bị ảnh hưởng.

Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây:

• Vỡ động mạch chủ và chảy máu nghiêm trọng.

• Chèn ép tim.

• Nhồi máu cơ tim.

• Đột quỵ hoặc tổn thương thần kinh.

• Thiếu máu nuôi thận, ruột hoặc các chi.

• Suy tuần hoàn và sốc.

Do đó, khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu càng sớm càng tốt.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Bóc tách động mạch chủ thường liên quan đến tình trạng thành mạch bị suy yếu hoặc phải chịu áp lực lớn. Một số yếu tố nguy cơ gồm:

Tăng huyết áp

Tăng huyết áp kéo dài làm tăng áp lực lên thành động mạch, từ đó góp phần làm thành mạch suy yếu.

Bệnh lý mô liên kết

Một số bệnh di truyền như hội chứng Marfan hoặc Ehlers-Danlos có thể ảnh hưởng đến cấu trúc thành động mạch chủ và làm tăng nguy cơ bóc tách.

Bất thường van động mạch chủ

Van động mạch chủ hai lá và một số bất thường bẩm sinh khác có thể liên quan đến nguy cơ bệnh lý động mạch chủ.

Xơ vữa động mạch và tuổi cao

Quá trình lão hóa và xơ vữa có thể làm thay đổi cấu trúc, độ đàn hồi của thành mạch.

Chấn thương

Chấn thương vùng ngực do tai nạn hoặc tác động mạnh cũng có thể gây tổn thương động mạch chủ.

Dấu hiệu bóc tách động mạch chủ cần lưu ý

Triệu chứng thường xuất hiện đột ngột. Dấu hiệu điển hình là đau ngực hoặc đau lưng dữ dội, đôi khi được mô tả là đau xé hoặc đau lan từ ngực ra sau lưng.

Ngoài ra, người bệnh có thể gặp:

• Khó thở.

• Choáng váng hoặc ngất.

• Đau bụng.

• Yếu, tê một bên cơ thể.

• Khó nói hoặc các biểu hiện thần kinh khác.

• Mạch hoặc huyết áp giữa hai tay có sự khác biệt.

Những biểu hiện này cũng có thể xuất hiện trong các bệnh cấp cứu khác như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Vì vậy, không nên tự chẩn đoán tại nhà.

Nếu xuất hiện đau ngực dữ dội đột ngột, đặc biệt kèm khó thở, ngất hoặc yếu liệt, cần gọi cấp cứu ngay.

Bóc tách động mạch chủ được chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ sẽ đánh giá triệu chứng, tiền sử bệnh và tình trạng tuần hoàn, sau đó có thể chỉ định các phương pháp cận lâm sàng như:

• Điện tâm đồ.

• X-quang ngực.

• Siêu âm tim.

• Siêu âm tim qua thực quản trong trường hợp phù hợp.

• Chụp CT mạch máu có thuốc cản quang.

• Chụp cộng hưởng từ mạch máu trong một số trường hợp.

Trong cấp cứu, chụp CT mạch máu thường đóng vai trò quan trọng trong việc xác định vị trí và phạm vi bóc tách, từ đó hỗ trợ lựa chọn hướng điều trị.

Điều trị bóc tách động mạch chủ

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào vị trí bóc tách, mức độ tổn thương và tình trạng của người bệnh.

Điều trị nội khoa

Một số trường hợp, đặc biệt khi chưa có chỉ định can thiệp cấp cứu, có thể được kiểm soát huyết áp và nhịp tim bằng thuốc dưới sự theo dõi chặt chẽ tại bệnh viện.

Phẫu thuật

Với những trường hợp bóc tách ở đoạn động mạch chủ lên hoặc có biến chứng nghiêm trọng, phẫu thuật có thể được chỉ định nhằm loại bỏ hoặc thay thế đoạn động mạch bị tổn thương.

Can thiệp nội mạch

Ở một số trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể sử dụng stent graft để che phủ vị trí tổn thương và điều chỉnh dòng máu trong động mạch chủ.

Sau điều trị, người bệnh cần kiểm soát huyết áp, dùng thuốc theo chỉ định và thực hiện các lần chụp kiểm tra định kỳ.

Nên khám bóc tách động mạch chủ ở đâu?

Với bệnh lý động mạch chủ, người bệnh nên lựa chọn cơ sở có chuyên khoa Tim mạch, cấp cứu và hệ thống chẩn đoán hình ảnh phù hợp. Tuy nhiên, nếu đang có triệu chứng cấp tính, không nên tự tìm bệnh viện để đi khám theo lịch mà cần gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở cấp cứu gần nhất.

Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc

Chuyên khoa Tim mạch của Hồng Ngọc tiếp nhận thăm khám và điều trị các bệnh lý tim – mạch máu. Bệnh viện công khai các kỹ thuật như siêu âm Doppler tim, siêu âm Doppler mạch máu, CT và các kỹ thuật tim mạch can thiệp.

Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI

Thu Cúc TCI có chuyên khoa Tim mạch với đội ngũ bác sĩ chuyên môn và hệ thống chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm phục vụ quá trình thăm khám. Hệ thống cũng công khai dịch vụ khám và điều trị bệnh lý tim mạch tại các cơ sở thuộc TCI.

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

MEDLATEC có Chuyên khoa Tim mạch thực hiện khám, tầm soát và theo dõi bệnh tim mạch; các dịch vụ được công khai gồm siêu âm Doppler tim, siêu âm Doppler mạch máu và nhiều kỹ thuật kiểm tra tim mạch khác.

Với bóc tách động mạch chủ đang diễn tiến, việc lựa chọn cơ sở cần dựa vào khả năng cấp cứu và can thiệp phù hợp tại thời điểm đó, thay vì chỉ dựa trên tên bệnh viện.

Cách giảm nguy cơ bóc tách động mạch chủ

Không phải tất cả trường hợp đều có thể phòng ngừa, nhưng kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể giúp giảm khả năng xảy ra bệnh:

• Theo dõi và kiểm soát huyết áp.

• Không hút thuốc.

• Kiểm soát cholesterol và các bệnh lý chuyển hóa.

• Duy trì chế độ ăn cân bằng, hạn chế muối.

• Vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe.

• Khám định kỳ nếu mắc bệnh mô liên kết hoặc có bất thường về động mạch chủ.

Kết luận

Bóc tách động mạch chủ là bệnh lý nguy hiểm, có thể diễn biến nhanh và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Đau ngực hoặc đau lưng dữ dội xuất hiện đột ngột là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý. Người có tăng huyết áp, bệnh lý mô liên kết hoặc bất thường động mạch chủ nên kiểm tra sức khỏe định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Khi nghi ngờ tình trạng cấp cứu, cần gọi cấp cứu thay vì tự điều trị hoặc chờ đến lịch khám.